Türk Romanında İşgal İzmir i — Mustafa Aydemir

Türk tarihinin önemli dönüm noktalarından biri olan Milli Mücadele Dönemi değişik vesilelerle edebiyatımızda kendisine yer bulmuşsa da bu dönem içerisinde önemli bir yer tutan İzmir in işgali gerektiği gibi işlenememiştir Şanlı Türk tarihinin talanı olan İzmir in işgali milletimiz için kara günlerin habercisidir Yaklaşık olarak üç yıl üç ay ve yirmi dört gün süren bu işgal süreci Türk milleti için varlık yokluk mücadelesi olmuştur Kabul edilmesi çok güç olan Mondros Mütarekesi nin faturasını Türk toplumuna ödettirme gayreti vatansever her Türk için işkencelerin en büyüğü olarak görülmüştür Bu dönemde başlayan direniş hareketleri ve akabinde kendiliğinden oluşan Kurtuluş Savaşı Türk insanı için o karanlık günlerde bir umut ışığı olmuştur Ordunun dağıtıldığı silahlarına el konulduğu yöneticilerin satın alındığı ve vatanperver Türk evlatlarının takibe uğradığı bu dönemde aydınların edebi eserlere sığınması ve bu acı günleri eserlerine konu edinmesi kaçınılmazdır Türk tarihinin bu karanlık günlerinde aydın Türk edebiyatçısı kalemi ve yazdıklarıyla bir ümit ışığı ve bir uyanış vesilesi olmuştur Mondros Mütarekesi nin ağır şartlarına istinaden gerçekleştirilen İzmir in işgaliyle Türk yurdu Yunan a teslim edilmek istenmiş Türk ün Anadolu daki kapısı aralanarak bin yıllık ecdat yadigârını talan etmenin plânları yapılmıştır Ancak böylesine bir dayatmanın ve işgalin vatansever Türk evladının kabul edemeyeceği hesaba katılamamıştır Bu dayatmalara karşı vatansever insanlar Anadolu nun yolunu tutmuş orada yakılan Milli Mücadele ateşini körüklemeyi seçmiştir Mustafa Kemal in İzmir in işgalinden hemen sonra Samsun a geçişi bu mücadelenin hem gerekliliğini hem de haklılığını ortaya koymuştur Türk ün bu haklı mücadelesi birçok yazarın romanında türün imkânları ölçüsünde kendisine önemli bir yer bulmuştur Bununla amaç yapılan katliamların ve tecavüzlerin yanı sıra fedakâr vatan evlatlarının gösterdiği kahramanlıkları unutturmamaktır Zira hayatın sıcaklığını ve gerçekliğini ancak romanla yakalamak mümkün olacaktır Çalışmamızda amaç Türk ün bu karanlık döneminde yaşananları ihanetleri karşı direnişleri varlık yokluk mücadelesini dönem romanlarının sayfaları arasında yakalamaktır Çalışmamız bir giriş ile üç bölümden oluşmaktadır Giriş bölümünde öncelikle Milli Mücadele Dönemi Türk romanının genel çerçevesi çizilmiştir Öncesinde tarih roman ilişkisi tarihî romanın Batı ve Türk edebiyatındaki gelişim serüveni ve işgal yıllarını konu edinen Türk romanlarına kısaca değinilmiştir İzmir in resmi işgaline değinildikten sonra bu konuyu işleyen romanların içeriği hakkında bilgiler verilmiştir Birinci bölüm işgal öncesi ve sonrası gelişmelerin romana yansıyan yönlerini kapsamaktadır İşgalden önce İzmir e hâkim olan puslu ve karanlık havanın etkileri yerli Rumların taşkınlığına Türklerin sabır ve metanetine dikkat çekilmiştir İzmir in işgaliyle birlikte Yunan askerinin taşkınlık ve saldırılarının yanı sıra yerli Rumların yaptığı soygunlar ve yağmalar da bu bölümün konusunu oluşturur Ancak işgal askerinin ve yerli Rumların yaptıklarından çok işbirlikçilerin ve taraftarların yaptığı ihanet roman kahramanlarını derinden yaraladıkları görülmektedir Yapılanlara tahammül edemeyen vatansever kişilerin direnişi ve Anadolu ya geçişi romanlarda geniş yer bulurken İzmir in kurtuluşunun detaylıca yer almadığı görülmektedir Bunda yaşanan kayıpların ve acıların etkisinin ve çıkarılan İzmir Yangını nın etkili olduğunu unutmamak gerekir İkinci bölüm karşı faaliyetlerin işlendiği ve Türk ün şahlanışının belgesidir İşgalin hemen öncesinde İzmirli vatanseverlerin düzenlediği Maşatlık Mitingi İstanbul da İzmir işgaline karşı düzenlenen Fatih Kadıköy ve Sultanahmet Mitingleri bölümün önemli başlıklarını teşkil etmektedir Kurtuluşun ancak örgütlü çalışmalarla gerçekleşebileceğine inanan kişilerin oluşturduğu cemiyetler de bölümde detaylıca işlenmiştir İzmir de barınamayacaklarını ve direniş gösteremeyeceklerini