Türk Siyasal Modernleşmesi

EN KRİTİK MESELELERİYLE TÜRK SİYASİ TARİHİ Türkiye de siyasi tarih çalışmaları dendiğinde akla gelen ilk isimlerden biri sahasının duayeni olan Prof Dr Fahir Armaoğlu Onun engin bilgilerinin ve tecrübelerinin ışığında ortaya çıkmış akademik çalışmalarından derlenen Türk Siyasi Tarihi imparatorluk mirasından Kıbrıs meselesine dek tarihimizin en kritik meselelerini yeniden gündeme taşıyor Prof Dr Fahir Armaoğlu kitabın ilk bölümünde imparatorluk mirasını değerlendirerek çok uluslu Osmanlı İmparatorluğu nu yorumluyor ve hemen ardından ikinci bölümde Milli Mücadele yıllarını ele alıyor İstanbul un İşgali ve Oniki Ada Meselesi gibi hâlâ önemini koruyan konular belgeler ışığında okuyucuya sunuluyor Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren birçok tartışmaya sebep olan laiklik konusu kitabın üçüncü bölümünü oluşturuyor Hilafet in dış cephesinden Türkiye deki Amerikan okulları krizine kadar Prof Dr Fahir Armaoğlu laikliği en hassas noktalarıyla yorumluyor Kitabın son bölümünde Kıbrıs meselesi tüm hatlarıyla tartışmaya açılıyor Kıbrıs ın stratejik önemi 1955 56 yıllarında Türk hükümetinin tavrı Türk Yunan münasebeti neticesinde ortaya çıkan olaylar ve Prof Dr Fahir Armaoğlu nun Rauf Denktaş la yaptığı çok önemli bir röportajla kitap sona eriyor Türk Siyasi Tarihi Türkiye Cumhuriyeti nin yakın siyasi tarihini merak edenler için çok önemli araştırmalara ve belgelere dayanan siyasi unsurları ön plana alan ve geleceğe ışık tutan bir eser

Türkiye deki politik sistemin dengesizliğini öncelikle anlaşmazlıkların giderilmesinde uygulanan geleneksel yöntemlerin bir kenara bırakılmasıyla ve sosyopolitik değişime uyum süreciyle açıklamak gerekir Yine de Türkiye deki politik sistemin yaşadığı kesintisiz bunalımı anlayabilmek için bu sistemin evrimini sosyal gruplar yönetici seçkinler ve yapısal farklılaşma sürecinin parçası olmuş bazı uluslararası olaylar arasındaki etkileşimi göz önünde bulunduran geniş bir kavramsal çerçeve içinde çözümlemek zorundayız Prof Dr Kemal H Karpat Prof Dr Kemal H Karpat Türkiye de hâl i hazırda var olan siyasal sistemi Osmanlı İmparatorluğu nun son döneminden başlayarak kendine has üslubuyla yaptığı dikkat çekici analizlerle anlatıyor Türkiye de modern siyasal sistemin başlangıcı olarak 1876 Anayasası nı kabul eden Kemal H Karpat bu yeni anayasal süreçle beraber Osmanlı toplumunda nelerin değiştiğini dönemin önde gelen edebiyatçıların ve düşünürlerinin eserlerinden gazete yazılarından yola çıkarak yorumluyor bu yorumlarını da belgelerle zenginleştiriyor Daha sonrasında Meşrutiyet in ilânı ve Jön Türk Devrimiyle Osmanlı İmparatorluğu nun siyasal rejimi olan istibdat dönemi nin bitişi ve akabinde Cumhuriyet in ilânı CHP nin tek parti olarak devletin başına gelmesi en nihayetinde çok partili sisteme geçiş ordunun her dönemde nasıl siyasal rejimin en önemli unsuru haline geldiği ve aralarda yaşanan darbeler Kemal H Karpat Türk Siyasi Tarihi kitabında her dönemi anlatan açıklayan en önemli sâiklerin temellerinin nasıl bir önceki dönemde atıldığını ve tarihin ancak edebiyat sosyoloji psikoloji ve felsefe gibi ilim dalları kullanılarak temel sorulara cevap verdiğini birbirinden farklı birçok örnekle sentezleyerek okuyucusuyla paylaşıyor

Elinizdeki kitabın yazarları bizler öğretim üyesi olarak çalıştığımız süre içerisinde verdiğimiz Türk Siyasal Hayatı dersi için öğrencilerimize önerebileceğimiz lisans düzeyindeki bir eğitim formatına uygun sade ve basit bir anlatım diline sahip ve ayrıntıya girmeyen bir ders kitabının eksikliğini hissettik Türk Siyasal Hayatı dersinde öğrencilere önerdiğimiz makaleler oldukça hacimli kitaplar ve çok sayıda yazarın birlikte kaleme aldığı akademik yayınlardan beklediğimiz verimi alamadığımızı itiraf etmeliyiz Bu nedenle böyle bir ders kitabını kaleme alma ihtiyacını duyduk Bu kitap Türk Siyasal Hayatı dersi için hazırlanmıştır Kitapla temel hedefimiz öğrenciyi ve siyasetle ilgili herkesi Türk siyasal hayatı konusunda bilgilendirmek öğrencilerimizi özellikle mezuniyet sonrası katılacakları sınavlarda bu ders açısından donanımlı bir hale getirmektir Kitabı hazırlarken mümkün oldukça ayrıntıdan kaçınmaya ve bugüne değin meslek sınavlarında sorulmuş sorulara yer vermeye çalıştık İkinci hedefimiz ise Türkiye de siyasete ilgi duyan kişilere Türk siyasal hayatına ilişkin doyurucu bir metin sunmaktır

Elinizdeki çalışma Türk siyasal modernleşmesine demokratik kökenleri üzerinden yeni bir bakış açısı sunma gayretidir Genel olarak Türk siyasal modernleşmesi özelde de demokratikleşme literatürü konuyu Batılı liberal demokrasilerle karşılaştırmalı olarak ele almış ve anlaşılır bir şekilde farklı teknik kavramlarla ifade edilen eksik ve kusurlu bir demokratik sistem olduğu sonucuna varmıştır Bu genel eğilimden farklı olarak elinizdeki bu çalışma Türk siyasal modernleşmesini Durkheim ın kavramlaştırmaları üzerinden okumaya çalışıyor Bunun iki temel nedeni var İlki Durkheim sosyolojisi modernleşmemiz açısından son derece önemli iken siyaset sosyolojisi bugüne kadar sistematik bir analize tabi tutulmamıştır Başta gelen nedeni Durkheim ın siyaset sosyolojisi Batı da Marx ve Weber in gölgesinde kalmış olmasıdır Ancak son yıllarda liberal kapitalist toplumlarının yetke yapılarını erezyona uğratan gelişmeler karşısında bir kısım entellektüelin Durkheim ı adeta yeniden keşfetmeye çalıştıklarına şahit oluyoruz Bana öyle geliyor ki Durkheim ın devletin özerkliği ve korporatizme yaptığı vurgular cumhuriyetin demokrasi serüvenini liberal perspektiften daha iyi açıklama potansiyeline sahiptir Türkiye de demokrasinin niteliği Durkheim ın kavramlaştırmalarıyla yeni kuramsal temele oturtulabileceği gibi cumhuriyetin milli egemenlik ilkesi bir yanda Osmanlı dan devralınan siyasi parti geleneği diğer yanda demokratikleşme sürecinin iki temel sütununu oluşturuyor Pragmatizm ise bütün bu sürecin hakim zihin yapısı olarak kapsayıcı çatı niteliği taşıyor

Siyaset Bilimine katkı sağlama çabasıyla ortaya koyulan çalışmalardan oluşan ve Türk Siyasal Hayatını şekillendiren tarihi dönemeçleri içerisinde barındıran bu kitapta Türk Siyasal Hayatıyla ilgili sosyolojik bir tahlilden ziyade bu süreci tarihselliği ile ele alan bütüncül bir bakış açısı yer almaktadır Bunun yanında vaka analizlerinden ziyade siyasi ve toplumsal yaşamı etkileyen önemli kırılma anları tasvir edilmektedir Kitap Osmanlı Modernleşme süreci ile başlayan Türk Siyasal Hayatını 24 Haziran 2018 seçimleri ile Türkiye de kalıcı istikrar modeli olarak uygulamaya geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile sonuçlanan süreç bağlamına yerleştirerek değerlendirmektedir Osmanlı Modernleşmesi ile başlayan Türk Siyasal Hayatı aynı zamanda bir yolculuğun da adıdır Darbeler koalisyonlar azınlık hükümetleri siyasi ve ekonomik istikrarsızlıklar bu yolculukta yolu oluşturan temel yapı taşlarından birkaçına örnek verilebilir Bu kitap tüm bu süreci bir yolculuk olarak ifade etme çabasındadır Yazar lar Abdulkadir Macit Adem Alper Özcan Ahmet Vedat Koçal Ali Erken Doğacan Başaran Ergenekon Savrun Halil Emre Deniş Hasan Acar Hüseyin Çavuşoğlu İhsan Ömer Atagenç Mehmet Tan Murat Sarı Münevver Kata Nuri Gök Özkan Demir Süleyman Ekici Şerif Demir Yücel Karadaş