Türkçe Eğitimi Açısından Dil Bilgisi Öğretimi — Kolektif

Dil bilgisi bir dilin sesleri sözcük türleri bunların yapıları cümle içindeki dizilmeleri görevleri çekimleriyle ilgili kuralları inceleyen bir bilim dalıdır Ülkemizde 2004 yılında uygulanmaya başlanan yapılandırmacı yaklaşımla birlikte dil bilgisi öğretimi de yeni bir nitelik kazanmıştır Davranışçı yaklaşımın dilin bir dizi kurallarını ezberletmeye yönelik etki tepki prensibine dayalı bakış açısı yerini öğrencilerin aktif olduğu etkinlikler yoluyla kuralların sezdirildiği ve işlevsel kullanıma önem veren yapılandırıcı bir anlayışa bırakmıştır Yapılandırmacı yaklaşımda dil bilgisi öğretimi 1 5 sınıfl arda ilk okuma öğretimiyle eş zamanlı olarak sesten hareketle başlamakta ve programda belirlenen konular okuma yazma konuşma ve dinleme çalışmalarına sindirilerek öğretilmektedir Dil bilgisine ait bazı kavram ve kuralların soyut olması sebebiyle zihinsel gelişime paralel olarak öğretilmeleri gerekmektedir Bu düşünceden hareketle ilköğretim 1 5 sınıfl arda dil bilgisi kuralları sezdirilmekte tanımlara yer verilmemektedir 6 8 sınıfl arda da aynı bakış açısıyla aşamalı bir öğretim süreci takip edilmekte 1 5 sınıfl ardan farklı olarak dil bilgisi kuralları ile ilgili tanımlar da yapılmaktadır Yapılandırmacı yaklaşıma göre dil bilgisi öğretimi dil becerileri iletişim anlama etkileşim işlevsellik kavramları geliştirme ve zihinsel becerileri geliştirme çerçevesinde ele alınmaktadır Bu yaklaşım dil bilgisi öğretimini davranışçı yaklaşımda olduğu gibi bir amaç olarak değil dil becerilerini geliştirmek için bir araç olarak değerlendirmektedir Yapılandırmacı yaklaşımın temel prensiplerine uygun olarak öğrenciyi merkez alan dil bilgisi öğretimini amaç değil araç olarak değerlendiren öğretmen adaylarına ve öğretmenlere rehberlik etmeyi amaçlayan Türkçe Eğitimi Açısından Dil Bilgisi Öğretimi adlı bu kitap Türkiyenin farklı üniversitelerinde görev yapan ve doktora eğitimini Türkçe öğretimi alanında tamamlamış öğretim üyeleri tarafından yazılmıştır Bu yönüyle önemli bir bilgi birikimi ortaya koymaktadır Dil bilgisi öğretimi alanında önemli bir ihtiyaca cevap vereceği düşünülen bu kaynak kuramsal bilgi ve uygulama örneklerinin bir arada olduğu bölümlerden meydana gelmektedir Kitabın hazırlık sürecinde dil bilgisi öğretimine ait temel bilgilerin akademik bir bakış açısıyla ortaya konulmasının yanında öğretmen adayları ve öğretmenler tarafından eğitim ortamına kolaylıkla uygulanabilecek bir nitelikte olmasına da özen gösterilmiştir Bölümlerde kuramsal bilgilerin yanı sıra çok sayıda örnek uygulamalara yer verilmiştir Öte yandan bu kitap dil bilgisi öğretimini okuma yazma konuşma ve dinleme becerilerine göre ele alması sebebiyle ülkemizde bu alanda yayınlanmış olan ilk kaynak eser olma özelliği de taşımaktadır Elinizdeki Türkçe Eğitimi Açısından Dil Bilgisi Öğretimi isimli kitap on bölümden oluşmaktadır Cumhuriyet Dönemi Türkçe Programlarında Dil Bilgisi Öğretimi isimli Birinci Bölümde Cumhuriyet Dönemi Türkçe öğretim programlarında dil bilgisi öğretiminin nasıl yer aldığı değerlendirilmiştir Dünyada ve Türkiyede Dil Bilgisi Öğretiminin Temel Problemleri isimli İkinci Bölümde Batıda ve ülkemizde dil bilgisi öğretimi sürecinde karşılaşılan problemlere ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir Dil Bilgisi Öğretiminde Temel İlkeler ve İzlenen Aşamalar başlığını taşıyan Üçüncü Bölümde 1 5 ve 6 8 sınıfl arda dil bilgisi konularının öğretiminde izlenen aşamalar programlar ve ders kitaplarındaki etkinlikler karşılaştırılarak değerlendirilmiştir Dil Bilgisi Öğretiminde Temel Yaklaşımlar Yöntemler ve Teknikler başlıklı Dördüncü Bölümde Davranışçı Yaklaşım da dâhil olmak üzere Yapılandırıcı Yaklaşımda dil bilgisi öğretiminde kullanılan yöntem ve teknikler işlevsel ve işlevsel olmayan yönleriyle birlikte ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir Metin Temelli Dil Bilgisi Öğretimi ve Uygulamaları isimli Beşinci Bölümde dilin canlı ortamı olarak kabul edilen metinden hareketle gerçekleştirilen dil