Türkiye de İdeolojiler ve Devlet Algısı

Türkiye de Özel Okullar Serüveni Türkiye olarak adlandırdığımız coğrafya üç kıtanın ortasında yer almaktadır Uzun yıllar egemenlik mücadelelerinin yoğun olarak yaşandığı bu bölgede Bizans imparatorluğu sonrasında Osmanlı Devleti bu toprakların yönetimini ele geçirmiştir Uzun süre hâkimiyeti elinde bulun duran Osmanlı Devleti nin egemenlik sınırları içinde çeşitli halklar özgürce yaşamışlardır Bu süreçte kendi dil ve dinlerine yönelik özel öğ retim kurumları da açmışlardır Ayrıca yabancı devletler politik ilişkiler çerçevesinde kendi amaçlarına yönelik okulları bu topraklarda faaliyete geçirmişlerdir 19 yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti nin hoşgörü politikası ve yasal düzenlemeleri ile açılmasına izin verilen özel okulların sayısı hızla artmıştır Bu okulların yanında Müslüman Türklerin okulları da kurulmaya ve faaliyet göstermeye başlamış tır Osmanlı Devleti nin son döneminde farklı türde okulların bulunması öğretim birliğinin sağlanmasına imkan vermemiştir Nitekim yabancı ve gayrimüslimlere ait okullar devletin yıkılmasında bizzat faaliyetlerde bulunmuşlardır Cumhuriyetin ilanı sonrası özel okullara yönelik yeni düzenlemeler getirilmiştir Öğretim birliği kapsamında direnç gösteren bazı özel öğretim kurumlarının denetimi sağlanmıştır Milli bir eğitim sistemi esasına dayanan yeni politikayla bu okulların kontrolü sağlandıktan sonra azınlık okulları ve yabancı okulların sayısı giderek azalmıştır Türklerin kurduğu özel okullar ise 2000 li yıllara kadar düşük seviyede seyir izlemiş ama 2010 yılından sonra devletin sağlamış olduğu teşviklerle yüksek sayılara ulaşmıştır Türkiye de günümüzdeki okulların 20 1 i özel öğretim kurumu olup öğrencilerin 8 8 i bu kurumlarda eğitim almaktadır Bununla birlikte özel yükseköğretim kurumlarının sayısı devlet üniversitelerinin sayısından 50 fazladır Eğitim kalitesinin artırılması amacıyla izlenen politika neticesinde Türkiye Cumhuriyeti nin temel eğitim kurumlarından olan özel okulların uzun yıllar gündemde olacağı da ön görülmektedir

Siyaset biliminin başlıca kavramlarından olan devlet siyasal iktidar egemenlik otorite meşruluk temsil katılım ve benzeri kavramlar içerisinde Türk siyasal düşüncesinde üzerinde en çok durulanı hiç şüphesiz ki devlet kavramı olmuştur Türk siyasal düşüncesinin en eski metinlerinden başlayarak uzunca bir tarihsel dönem boyunca devlet ve onunla ilgili tartışmalar İslamiyet in kabulü göçler ve farklı medeniyet ve kültürlerle kurulan ilişkiler gibi farklı gelişmelerin de etkisiyle çeşitlenerek bugüne kadar ulaşmıştır Söz konusu etkiler içerisinde en dikkat çekici olanı ise Türk modernleşmesi ve buna paralel olarak yaşanan siyasal sosyal ekonomik ve kültürel değişimlerdir Bu bağlamda Türk siyaset algısında yeni bir siyaset yapma anlayışı anlamına da gelen modernleşme sürecinin en önemli etkisi farklı ideolojilerin birer siyaset unsuru olarak siyasal alana çıkmalarına imkân sağlamasında yatmaktadır Böylece siyaset artık tek boyutlu bir düzlem üzerinde değil çok boyutlu bir farklılıklar alanı üzerinden yapılan bir faaliyet haline gelmiştir Başat olarak Kemalizm milliyetçilik İslamcılık ve sosyalizm şeklinde kategorize edilebilecek olan Cumhuriyet dönemi Türk siyasal düşüncesindeki ideolojik farklılaşmaların çok büyük oranda benzeştikleri bir alan mevcuttur Bu alan her birisindeki devlet algısı ya da algılamasıdır Bu tarihsel süreklilik içerisindeki aynılığın farklı ideolojiler bağlamında da varlığını devam ettirmesi demokrasinin yerleşebilmesi önündeki en büyük engellerden birini de teşkil etmektedir Bu nedenle söz konusu durumu bütün açıklığıyla ortaya koyabilmek son derece büyük bir önem taşımaktadır

Ulus devlet sosyal siyasal demografik ekonomik ve teknolojik gelişmelerin sonucu ve bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır Benzer bir şekilde ulus inşası da bu zorunluluğun ürettiği başka bir zorunlu durumdur Her süreç ve olgunun olumlu ve olumsuz yönleri ve örnekleri mevcuttur Bununla birlikte bu çalışmada ulus inşası olumlu veya olumsuz olarak değil daha çok harici şartların ürettiği bir gereklilik olarak bütün yönleriyle ele alınmıştır Ulus inşası günümüz ulus devletlerinde yaşayan ve vatandaşlık bağıyla bu devletlere bağlı bulunan toplumların ayrı alt kültür ve mikro milliyet durumlarına bakılmaksızın ve yereldeki bu farklılıkları mahsurlu görülmeksizin bütün bu yerel ve sınıfsal farkların üzerinde oluşturulmaya çalışılan sosyopolitik bir üst kimlik ulus devletin sınırlarıyla örtüşen geniş kapsamlı bir grup aidiyeti ve yüksek kültürdür Çalışmadaki on yedi bölümün başlıklarına bakıldığında kitabın ana teması ve geniş kapsamı daha iyi anlaşılabilecektir Teoride ve Pratikte Ulusçuluk ve Ulus İnşası Türkiye de Millî Tarih Yazımı ve Ulus İnşası Türk Halkının Kolektif Belleğinde Çanakkale Savaşı ve Ulus İnşası Erken Cumhuriyet Döneminde Halkevleri ve Ulus İnşası Yöntemlerin Yerinde n liği ile İlmin Evrenselliğini Buluşturmak Türkiye nin Köy Enstitüleri Türk Ocakları ve Ulus İnşası Cumhuriyet in Vatanseverlik Merkezli Din Anlayışı ve Ulus İnşası Türkiye de Ulus İnşasında Eğitim Politikalarına Örnek Olarak Köy Enstitüleri Türkiye de Siyasal Kültür Kimlik ve Ulus İnşası Tanıtım Filmlerinde ve Kamu Spotlarında Ulus İnşası Erken Cumhuriyet Döneminde Ulus Yaratımı ve Beyaz Perde Üzerindeki Refleksler 1919 1938 Türk Ulus İnşasında Batılılaşma Üzerine Çelişkili Düşünceler Devlet Tiyatrosu Repertuvarı Üzerinden Bir Değerlendirme Türk Romanında Ulus İnşası ve Kadın İmgesi Osmanlı dan Cumhuriyete Türk Müzik Kültürü ve Türkiye de Ulus İnşasına Katkıları Türkiye de Modern Mimarinin İdeolojik İşlevleri ve Ulus İnşası 1923 1950 Ulus İnşasının Posta Pullarına Yansıması Ulusal Bayram Örnekleri Türkiye de Millî Folklor Çalışmaları ve Ulus İnşası