Türkiye de Manevi Buhran

Avrupa da ortaya çıkan laiklik din ve mezhepler arası kıtâl ve mücadelelere dindar ve dinsizler arasındaki çatışmalara son vermek insanları mütecâviz bir taassuptan fikir ve vicdan hürriyetine saygı gösteren bir zihniyete kavuşturmak maksadıyla doğmuş ilmî ve demokratik bir müessesedir Türk İslâm dünyasında din ve mezhepler arası ciddî bir kıtâl veya tehlikeli bir taassup ve fikrî tahakküm mevcut olmadığından ve bu şekilde gözüken hareketler de aslında siyasî bir mâhiyeti hâiz bulunduğundan Türkiye de laiklik dinî ve içtimaî zaruretlerin bir neticesi olarak doğmuş değildir Türkiye nin geri kalması ve son devirlerde ilerleme vâdisinde istenilen hızı alamaması mesuliyeti halkın cehâlet ve taassubuna değil aydınların kifâyetsizliğine ve medeniyet dâvamızı yanlış teşhislerine ve bu uğurdaki sakat teşebbüslerine aittir bu hususta hatalı olarak taassup bir netice iken sebep sanılmıştır Laiklik bu isabetsiz görüş ve teşhis dolayısıyla tamamıyla bu mefhuma aykırı olarak din ve fikir hürriyetini ortadan kaldıran bir tatbikata vasıta olmuştur