Türkiye de Popülizm

Bu kitaba yönelik ilk çalışmalarım 1970 li yılların ikinci yarısında başladı Toplum ve Bilim in kurucuları arasında yer alırken dergi sayesinde düşünce tarihine yönelik bir dizi makale yayınlama fırsatı buldum 1977 yılında derginin ilk sayısında yer alan Türkiye de Solidarist Düşünce Halkçılık başlıklı yazımı sonraları sürekli genişletip geliştirdim Bu arada doktora tezi çalışmalarım sırasında Cihan Harbi yıllarında milli iktisat ın solidarizmle bağlantılarını görme fırsatım oldu Solidarizm ise popülizmin kapılarını açtı Prof Dr Zafer Toprak 2 Meşrutiyet altı yüz yıllık bir imparatorluğun çöküş öyküleriyle bunalıma sokulduğu bir dönemde yeni bir yapılanma sürecinin habercisiydi Bir anlamda Osmanlı ya özgü aydınlanma çağıydı 19 yüzyıl pozitivizmi ve 3 Cumhuriyet Fransası nın toplumsal düşüncesi başta Paris e sığınmış Jön Türkler olmak üzere Osmanlı aydınını derinden etkilemişti Diğer bir deyişle Osmanlı Devleti nin çağdaşlaşma modeli büyük ölçüde Fransız örneğinden esinlendi 3 Cumhuriyet Fransası nın solidarist toplum anlayışı 2 Meşrutiyet yıllarına damgasını vuracak ve Cumhuriyet Türkiyesi ile birlikte çok partili döneme kadar sürgit devam edecekti Diğer yandan 19 yüzyılın ikinci yarısında bir köylü toplumu olan Rusya da aydınlar halka doğru gitmişti Geri kalmış bir ülkede baskıcı bir rejime karşı modernist bir entelijansiya nihilizmin ardından popülizme oradan da Marksizme yönelmişti Batı nın dışında yer alan gecikmiş birçok ülkede Rusya da halka doğru hareketini başlatanlar örnek alındı Bu Osmanlı İmparatorluğu için de geçerliydi Türkiye de bir ideoloji olarak halkçılığa yönelik görüşler ilk kez Rusya dan gelen göçmenlerle özellikle Yusuf Akçura nın Halka Doğru dergisinde gündeme gelmişti 20 yüzyılın ikinci yarısında bağımsızlığını kazanan birçok ülkenin aydınlarında görülen popülizm geleneğinin ilk örneklerinden biri Osmanlı popülizmi ya da halkçılığı oldu Bu halkçı düşünce Osmanlı İmparatorluğu ndan Cumhuriyet Türkiyesi ne geçişin ulus devlet kuruluşunun omurgasını oluşturdu Prof Dr Zafer Toprak Türkiye de Popülizm 1908 1923 te Türkiye de halkçılık düşüncesinin köklerinin izini sürerken 2 Meşrutiyet ten Cumhuriyet e uzanan yılların entelektüel panoramasını da çok geniş bir yelpazede ele alıyor