Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği — Murat Burgaç

Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği

Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği

Türkiye de 1927 1935 yılları arasında vilayetler üstü bölgesel bir idari teşkilat olarak dört umumi müfettişlik kurulmuştur Uygulamaya konan ilk umumi müfettişlik 1927 yılında merkezi Diyarbakır olmak üzere kurulan I Umumi Müfettişliktir Ardından 1934 yılında Trakya bölgesinde görev yapmak üzere II Trakya Umumi Müfettişlik kurulmuş Bunu 1935 yılında merkezi Erzurum olan III ve aynı yıl merkezi Tunceli olan IV Umumi Müfettişliklerin kuruluşu izlenmiştir Müfettişlikler 1947 yılına kadar çalışmalarını sürdürmüştür 1947 yılında işlevsiz hale getirilmişlerdir ve 1952 yılında ise Demokrat Parti hükümeti umumi müfettişlikler hakkındaki yasayı yürürlükten kaldırmış ve böylece teşkilat hukuken de sona erdirilmiştir Bu bakımdan umumi müfettiişlikler Cumhuriyet Türkiyesinde Tek Parti Dönemi nde kurulan ve fiilen bu dönem boyunca görev yapan kurumlardır Umumi Müfettişlik Teşkilatının Cumhuriyet döenmi idare mekanizması içinde son derece önemli bir yeri vardır Teşkilat merkezi yönetimin taşradaki örgütlenmesini tamamlayan bir özelliğe sahiptir Müfettişliğin vilayetler üstü bir makam olması umumi müfettişin son derece geniş yetkilere sahip bulunması hatta Başbakanla dahi doğrudan yazışma yapabilmesi Umumi Müfettişlik Teşkilatının sıradan bir kurum olmadığını ortaya koymaktadır Umumi müfettişlikler sıradan sıradan kurumlar olmadığı gibi müfettişliklerin kuruldupğu bölgeler de sıradan bölgeler değildir Nitekim kurulan dört umumi müfettişlikten üçü çeşitli isyanlara sahne olan Doğu illerinde bir tanesi ise Avrupa sınırımızı oluşturan Trakya bölgesinde kurulmuştur Umumi müfettişlikler konusundaki temel soru şudur Cumhuriyet yöneticileri umumi müfettişlikler gibi olağanüstü bölgesel bir idari teşkilata niçin gerek duymuşlardır Bu teşkilatın idari ve siyasi sistemindeki yeri nedir ve ne tür bir işlevi yerine getirmiştir Teşkilat niçin kaldırılmıştır Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği isimli çalışmada bu sorulara yanıt aranmış Umumi Müfettişlik Teşkilatının çalışmaları Trakya Umumi Müfettişliği üzerinde kapsamlı şeklide irdelenerek teşkilatın işlevi somut bir şekilde ortaya konmaya çalışılmıştır

Türkiye de 1927 1935 yılları arasında vilayetler üstü bölgesel bir idari teşkilat olarak dört umumi müfettişlik kurulmuştur Uygulamaya konan ilk umumi müfettişlik 1927 yılında merkezi Diyarbakır olmak üzere kurulan I Umumi Müfettişliktir Ardından 1934 yılında Trakya bölgesinde görev yapmak üzere II Trakya Umumi Müfettişlik kurulmuş Bunu 1935 yılında merkezi Erzurum olan III ve aynı yıl merkezi Tunceli olan IV Umumi Müfettişliklerin kuruluşu izlenmiştir Müfettişlikler 1947 yılına kadar çalışmalarını sürdürmüştür 1947 yılında işlevsiz hale getirilmişlerdir ve 1952 yılında ise Demokrat Parti hükümeti umumi müfettişlikler hakkındaki yasayı yürürlükten kaldırmış ve böylece teşkilat hukuken de sona erdirilmiştir Bu bakımdan umumi müfettiişlikler Cumhuriyet Türkiyesinde Tek Parti Dönemi nde kurulan ve fiilen bu dönem boyunca görev yapan kurumlardır Umumi Müfettişlik Teşkilatının Cumhuriyet döenmi idare mekanizması içinde son derece önemli bir yeri vardır Teşkilat merkezi yönetimin taşradaki örgütlenmesini tamamlayan bir özelliğe sahiptir Müfettişliğin vilayetler üstü bir makam olması umumi müfettişin son derece geniş yetkilere sahip bulunması hatta Başbakanla dahi doğrudan yazışma yapabilmesi Umumi Müfettişlik Teşkilatının sıradan bir kurum olmadığını ortaya koymaktadır Umumi müfettişlikler sıradan sıradan kurumlar olmadığı gibi müfettişliklerin kuruldupğu bölgeler de sıradan bölgeler değildir Nitekim kurulan dört umumi müfettişlikten üçü çeşitli isyanlara sahne olan Doğu illerinde bir tanesi ise Avrupa sınırımızı oluşturan Trakya bölgesinde kurulmuştur Umumi müfettişlikler konusundaki temel soru şudur Cumhuriyet yöneticileri umumi müfettişlikler gibi olağanüstü bölgesel bir idari teşkilata niçin gerek duymuşlardır Bu teşkilatın idari ve siyasi sistemindeki yeri nedir ve ne tür bir işlevi yerine getirmiştir Teşkilat niçin kaldırılmıştır Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği isimli çalışmada bu sorulara yanıt aranmış Umumi Müfettişlik Teşkilatının çalışmaları Trakya Umumi Müfettişliği üzerinde kapsamlı şeklide irdelenerek teşkilatın işlevi somut bir şekilde ortaya konmaya çalışılmıştır

Türkiye de 1927 1935 yılları arasında vilayetler üstü bölgesel bir idari teşkilat olarak dört umumi müfettişlik kurulmuştur Uygulamaya konan ilk umumi müfettişlik 1927 yılında merkezi Diyarbakır olmak üzere kurulan I Umumi Müfettişliktir Ardından 1934 yılında Trakya bölgesinde görev yapmak üzere II Trakya Umumi Müfettişlik kurulmuş Bunu 1935 yılında merkezi Erzurum olan III ve aynı yıl merkezi Tunceli olan IV Umumi Müfettişliklerin kuruluşu izlenmiştir Müfettişlikler 1947 yılına kadar çalışmalarını sürdürmüştür 1947 yılında işlevsiz hale getirilmişlerdir ve 1952 yılında ise Demokrat Parti hükümeti umumi müfettişlikler hakkındaki yasayı yürürlükten kaldırmış ve böylece teşkilat hukuken de sona erdirilmiştir Bu bakımdan umumi müfettiişlikler Cumhuriyet Türkiyesinde Tek Parti Dönemi nde kurulan ve fiilen bu dönem boyunca görev yapan kurumlardır Umumi Müfettişlik Teşkilatının Cumhuriyet döenmi idare mekanizması içinde son derece önemli bir yeri vardır Teşkilat merkezi yönetimin taşradaki örgütlenmesini tamamlayan bir özelliğe sahiptir Müfettişliğin vilayetler üstü bir makam olması umumi müfettişin son derece geniş yetkilere sahip bulunması hatta Başbakanla dahi doğrudan yazışma yapabilmesi Umumi Müfettişlik Teşkilatının sıradan bir kurum olmadığını ortaya koymaktadır Umumi müfettişlikler sıradan sıradan kurumlar olmadığı gibi müfettişliklerin kuruldupğu bölgeler de sıradan bölgeler değildir Nitekim kurulan dört umumi müfettişlikten üçü çeşitli isyanlara sahne olan Doğu illerinde bir tanesi ise Avrupa sınırımızı oluşturan Trakya bölgesinde kurulmuştur Umumi müfettişlikler konusundaki temel soru şudur Cumhuriyet yöneticileri umumi müfettişlikler gibi olağanüstü bölgesel bir idari teşkilata niçin gerek duymuşlardır Bu teşkilatın idari ve siyasi sistemindeki yeri nedir ve ne tür bir işlevi yerine getirmiştir Teşkilat niçin kaldırılmıştır Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği isimli çalışmada bu sorulara yanıt aranmış

Bilgiyi edinmek ve onu korumak haber almak ve haberi topluma ulaştırmak kişi yaşamının yadsınamaz bir öğesidir İnsan hafızası tüm bilgileri toplayacak ve koruyacak bir yapıda olmadığı için toplanan bilginin ve haberin kaydedilmesi zorunluluğu doğmuştur Bu çalışma Kıbrıs ta 1879 da başlayan Kıbrıs Türk Basını nın 2009 yılı sonuna kadar toplamda 130 yıl devam eden tarihinin incelenmesine dayanmaktadır

Türkiye de Umumi Müfettişliklerin Kurulması ve Trakya Umumi Müfettişliği