Türkiye de Vatandaşlık Okuryazarlığı — Mehmet Kapusızoğlu

Mehmet Kapusızoğlu tarafından kaleme alınan Türkiyede Vatandaşlık Okuryazarlığı Akademisyen Kitabevi eseri olarak okurlarla buluşuyor Türkiyede Vatandaşlık Okuryazarlığı Mehmet Kapusızoğlu Kitap Özeti ÖNSÖZ Vatandaşlık çok yönlü bir kavram olarak bireyin hem hukukî bağlamda devletle kurduğu yasal ilişkiyi hem de kişinin toplumla kurduğu politik sosyolojik ve ekonomik ilişkiler içerisindeki statüsünü ve varlığını göstermektedir Bireyin kendisini tüm yönleri ile geliştirebilmesi yaşadığı çevreyi ve toplumu tanıyabilmesi karşılaştığı sorunlara düşünsel ve eylemsel olarak katılabilmesi toplumda etkin ve yararlı bir rol oynayabilmesi ve bu amaçla sorumluluk üstlenebilmesi öncelikle öznesi olduğu devlet ile arasında kurulan hak ve yükümlülüklere dayalı vatandaşlığın anlaşılmasına bağlıdır Bu nedenle vatandaşlık hem siyaset alanında hem de akademik dünyada gittikçe daha fazla önem verilen bir çalışma alanı haline gelmiştir Özgürlük siyasete katılan protesto eden ve gerekirse hükümeti seçimle düşürebilen hareketli bir topluma ihtiyaç duyar Böyle bir toplumun oluşabilmesi bireylerin vatandaşlık okuryazarlığına sahip olabilmesi ile mümkündür Bu çalışma küreselleşme ve teknolojide yaşanan ilerlemeye paralel olarak bireylerin temel hak ve özgürlükleri ile yükümlülüklerine dayalı çokkültürlü bir toplum perspektifinde tanımlanan vatandaşlık anlayışının ve vatandaşlık okuryazarlığının önemini ortaya koymak ve Türkiye de yaşayan bireylerin vatandaşlık okuryazarlığını tespit etmeye yönelik hazırlanmıştır Bu kitap İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne sunulan Vatandaşlık Okuryazarlığı Bir Ölçek Geliştirme Çalışması isimli doktora tezinin gözden geçirilmesi ile üretilmiştir Bu kapsamda öncelikle konunun seçimi kapsamın oluşturulması ve tamamlanması sürecinde hiçbir zaman desteğini esirgemeyen zamanlı zamansız sorularıma engin tecrübesi ve bilgi birikimi ile içtenlikle yanıt veren yol gösteren danışman hocam Prof Dr Ahmet KARADAĞ a müteşekkirim Ayrıca çalışmanın başlangıç aşamasından tamamlanıncaya kadar geçen süre içerisinde çeşitli önerilerle ufkumun genişlemesine katkı sağlayan Prof Dr Gökhan TUNCEL e Doç Dr Ender AKYOL a Doç Dr Hayriye ŞENGÜN e ve Doç Dr Tuğba YOLCU ya teşekkürlerimi sunarım Uzun ve zorlu bir süreç boyunca kendisini ihmal etmeme rağmen her zaman desteğini hissettiğim sevgili eşim Tuba ya ve biricik kızım Tuana ya ne kadar teşekkür etsem azdır GİRİŞ BÖLÜM 1 VATANDAŞLIK KAVRAMI VE VATANDAŞLIK KURAMLARI 1 Vatandaşlık Kavramı 1 1 Hukukî Bir Kavram Olarak Vatandaşlık 1 2 Siyasî Bir Kimlik Olarak Vatandaşlık 1 3 Haklar ve Görevler Temelinde Vatandaşlık 2 Vatandaşlık Kuramları 2 1 Liberal Sözleşmeci Vatandaşlık Kuramı 2 2 Toplulukçu Komüniteryan Vatandaşlık Kuramı 2 3 Cumhuriyetçi Vatandaşlık Kuramı 2 4 Radikal Demokratik Vatandaşlık Kuramları 2 4 1 Müzakereci Sorgulayıcı Demokrasi Modeli 2 4 2 Çekişmeci Agonistik Demokrasi Modeli BÖLÜM 2 VATANDAŞLIĞIN TARİHSEL GELİŞİMİ 1 Batı Dünyasında Vatandaşlığın Gelişimi 1 1 Antik Yunan da Vatandaşlık Polis in Vatandaşları 1 2 Antik Roma da Vatandaşlık Polis ten Kozmopolis e 1 3 Orta Çağ Dönemi Erken Modern Vatandaşlığın Beşiği 1 4 Aydınlanma Dönemi Modern Vatandaşlığın İlk Göstergeleri 1 5 Fransız Devrimi Modern Vatandaşlığın Doğuşu 2 Türkiye de Vatandaşlığın Gelişimi Yayınevi Akademisyen Kitabevi Yazar Mehmet Kapusızoğlu Sayfa 233 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 16 00x23 00 cm Basım Yılı Aralık 2022 Barkod 9786258259940 Kategori Eğitim Bilimleri

ÖNSÖZ Vatandaşlık çok yönlü bir kavram olarak bireyin hem hukukî bağlamda devletle kurduğu yasal ilişkiyi hem de kişinin toplumla kurduğu politik sosyolojik ve ekonomik ilişkiler içerisindeki statüsünü ve varlığını göstermektedir Bireyin kendisini tüm yönleri ile geliştirebilmesi yaşadığı çevreyi ve toplumu tanıyabilmesi karşılaştığı sorunlara düşünsel ve eylemsel olarak katılabilmesi toplumda etkin ve yararlı bir rol oynayabilmesi ve bu amaçla sorumluluk üstlenebilmesi öncelikle öznesi olduğu devlet ile arasında kurulan hak ve yükümlülüklere dayalı vatandaşlığın anlaşılmasına bağlıdır Bu nedenle vatandaşlık hem siyaset alanında hem de akademik dünyada gittikçe daha fazla önem verilen bir çalışma alanı haline gelmiştir Özgürlük siyasete katılan protesto eden ve gerekirse hükümeti seçimle düşürebilen hareketli bir topluma ihtiyaç duyar Böyle bir toplumun oluşabilmesi bireylerin vatandaşlık okuryazarlığına sahip olabilmesi ile mümkündür Bu çalışma küreselleşme ve teknolojide yaşanan ilerlemeye paralel olarak bireylerin temel hak ve özgürlükleri ile yükümlülüklerine dayalı çokkültürlü bir toplum perspektifinde tanımlanan vatandaşlık anlayışının ve vatandaşlık okuryazarlığının önemini ortaya koymak ve Türkiye de yaşayan bireylerin vatandaşlık okuryazarlığını tespit etmeye yönelik hazırlanmıştır Bu kitap İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne sunulan Vatandaşlık Okuryazarlığı Bir Ölçek Geliştirme Çalışması isimli doktora tezinin gözden geçirilmesi ile üretilmiştir Bu kapsamda öncelikle konunun seçimi kapsamın oluşturulması ve tamamlanması sürecinde hiçbir zaman desteğini esirgemeyen zamanlı zamansız sorularıma engin tecrübesi ve bilgi birikimi ile içtenlikle yanıt veren yol gösteren danışman hocam Prof Dr Ahmet KARADAĞ a müteşekkirim Ayrıca çalışmanın başlangıç aşamasından tamamlanıncaya kadar geçen süre içerisinde çeşitli önerilerle ufkumun genişlemesine katkı sağlayan Prof Dr Gökhan TUNCEL e Doç Dr Ender AKYOL a Doç Dr Hayriye ŞENGÜN e ve Doç Dr Tuğba YOLCU ya teşekkürlerimi sunarım Uzun ve zorlu bir süreç boyunca kendisini ihmal etmeme rağmen her zaman desteğini hissettiğim sevgili eşim Tuba ya ve biricik kızım Tuana ya ne kadar teşekkür etsem azdır GİRİŞ BÖLÜM 1 VATANDAŞLIK KAVRAMI VE VATANDAŞLIK KURAMLARI 1 Vatandaşlık Kavramı 1 1 Hukukî Bir Kavram Olarak Vatandaşlık 1 2 Siyasî Bir Kimlik Olarak Vatandaşlık 1 3 Haklar ve Görevler Temelinde Vatandaşlık 2 Vatandaşlık Kuramları 2 1 Liberal Sözleşmeci Vatandaşlık Kuramı 2 2 Toplulukçu Komüniteryan Vatandaşlık Kuramı 2 3 Cumhuriyetçi Vatandaşlık Kuramı 2 4 Radikal Demokratik Vatandaşlık Kuramları 2 4 1 Müzakereci Sorgulayıcı Demokrasi Modeli 2 4 2 Çekişmeci Agonistik Demokrasi Modeli BÖLÜM 2 VATANDAŞLIĞIN TARİHSEL GELİŞİMİ 1 Batı Dünyasında Vatandaşlığın Gelişimi 1 1 Antik Yunan da Vatandaşlık Polis in Vatandaşları 1 2 Antik Roma da Vatandaşlık Polis ten Kozmopolis e 1 3 Orta Çağ Dönemi Erken Modern Vatandaşlığın Beşiği 1 4 Aydınlanma Dönemi Modern Vatandaşlığın İlk Göstergeleri 1 5 Fransız Devrimi Modern Vatandaşlığın Doğuşu 2 Türkiye de Vatandaşlığın Gelişimi 2 1 Osmanlı İmparatorluğu Dönemi 2 2 Osmanlı da Yenilik Hareketleri 2 3 Tanzimat Dönemi Tebaa dan Vatandaş a 2 3 1 Tanzimat Fermanı 2 3 2 Islahat Fermanı 2 3 3 Tabiîyet i Osmaniye Kanunnamesi 2 4 Kanun i Esasi ve II Meşrutiyet 2 5 Cumhuriyet Dönemi Vatandaşlık Anlayışı Ulus Devletin İnşası 2 6 Çok Partili Dönem 1945 1960 Restorasyon Projesi 2 7 27 Mayıs Darbesi ve 1961 Anayasası 2 8 12 Eylül Darbesi ve 1982 Anayasası BÖLÜM 3 VATANDAŞLIK OKURYAZARLIĞI 1 Okuryazarlık Kavramı 2 Yeni Bir Okuryazarlık Türü Vatandaşlık Okuryazarlığı 3 Vatandaşlık Okuryazarlığı İçin Vatandaşlık Eğitimi BÖLÜM 4 VATANDAŞLIK OKURYAZARLIĞI TÜRKİYE ALAN ARAŞTIRMASI 1 Araştırmanın Yöntemi 2 Araştırmanın Evreni Kapsamı ve Örneklemi 3 Katılımcıların Demografik Özellikleri 4 Veri Toplama Süreci 5 Araştırma Bulguları GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ KAYNAKL