Türkiye İtalya Ekonomik İlişkileri 1923 1939 — Mevlüt Çelebi

20 yüzyılın ilk yarısında Türkiye İtalya İlişkileri inişli çıkışlı bir seyir takip etmiştir Trablusgarp ı işgal ederek Osmanlı Devleti nin dağılmasında rol oynayan İtalya Milli Mücadele döneminde müttefikleri İngiltere Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri nden ayrı bir politikayı benimsemiştir Kendi yararı için olsa da Türklere adeta gizli müttefik gibi davranan İtalya Türkiye yi yönetenler ve halkı için teoride düşman pratikte dost ülke olarak olumlu bir iz bırakmıştır Lozan Barış Antlaşması nı onaylayan ilk İtilaf Devleti olan İtalya nın bu hareketi dostane bir tavır olarak görülmüş ve takdir edilmiştir Görünüşe göre iki ülke arasında var olan iyi ilişkileri daha ileriye götürmek için bütün şartlar uygundur Ne var ki Faşist İtalya Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye için bir tehdit haline gelmiştir Türkiye çağdaşlaşma hareketinde model olarak gördüğü İtalya ile tam bağımsızlık anlayışı doğrultusunda her alanda iş birliği yapmak için samimi bir çaba göstermiştir Ancak Benito Mussolini liderliğinde iktira gelen Faşistler Roma İmparatorluğu nun egemen olduğu coğrafya yeniden söz sahibi olmayı hedeflemişlerdir Bu siyaset Romalıların mare nostrum Bizim Deniz olarak isimlendirdikleri Akdeniz ve Adriyatik te hakim olma arzusudur Bu saldırgan tavır Balkanlardan Doğu Akdeniz e Afrika dam Orta Doğu ya kadar geniş bir coğrafyayı etrkilemiştir İtalya nın bu revizyonist siyasetinin bir ayağı da Türkiye yi işgal etme planıdır Bu yayılımcı ve tehdikar siyaset Musul sorununun Türkiye aleyhine sonuçlanmasında rol oynamıştır Türkiye İtalya siyasi ilişkilerinde 1927 ye kadar olan dönem kriz dönemi 1928 1933 arası göreceli barış dönemi ve 1934 ten sonrası da güvensizlik belirsizlik ve gerginlik dönemi olarak adlandırılabilir İniş çıkışlara rağmen Türkiye İtalya ilişkileri sadece siyassi işikilerden ibaret değildir Söz konusu dönemde iki ülke arasında spordan sanata ekonomiden kültüre kadar çeşitli alanlarda ilişkiler mevcuttur Cumhuriyet in ilk yıllarında Türkiye nin ciddi sorunlar yaşadğı İngiltere ve Fransa ile ilişkileri bir ittifak antlaşması imzalayacak kadar düzelirken İtalya ile neredeyse düşman noktasına gelmesi incelenmeye değer bir konudur Bu çalışmada sadece siyasi ilişkiler birinci elden Türk ve İtalyan kaynaklarından faydalanılarak incelenmiştir Devamı olan sosyal kültürel ve ekonomik ilişkilerde hazırlanmaktadır