Türkiye nin Birliği

Türkiye Ekonomisi Tarihsel Gelişim İsimli bu kitap Cumhuriyet in kurulduğu ilk günlerden 2010 yılı üçüncü çeyreğine kadar geçen süreyi incelemektedir Analize Osmanlı İmparatorluğu ndan kalan mirasla başlanmış 1980 yılına kadar geçen süre özetle analiz edilmiş 1980 sonrası ise daha detaylı tetkik edilmiştir Kitabın amacı lisans seviyesinde okutulan Türkiye Ekonomisi dersi için katkı sağlamaktadır Kitabı diğerlerinden ayıran en önemli unsur ekonomik gelişmelerin yanı sıra siyasi gelişmeleride incelemesidir Ayrıca 2000 sonrasın dönem ve küresel krizin Türkiye Ekonomisi üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir

Türkiye de uygulamaya konulan IMF destekli 24 Ocak 1980 Ekonomik İstikrar Tedbirleri ekonominin işleyiş biçiminde ve yapısında değişimi amaçlayarak reformist bir eğilimi temsil etmiştir Ancak 1980 lerde uygulanan iktisat politikalarıyla istenilen düzeyde bir yapısal değişim gerçekleşememiştir 1989 1993 yılları arasında yüksek kronik enflasyon ve dış açıkla karşılaşan Türkiye de kamu maliyesi dengesizliğinin genel bir iç dengesizliğe neden olması sonucunda 5 Nisan 1994 Ekonomik Önlemler Uygulama Planı yürürlüğe konulmuş ancak bu son istikrar programı olmamıştır 1998 Haziran sonunda IMF ile imzalanan Yakın İzleme Anlaşması nın ardından 2000 2002 yıllarını kapsayan IMF destekli Enflasyonu Düşürme Programı yürürlükteyken Türkiye Kasım 2000 Şubat 2001 ekonomik krizleriyle karşı karşıya kalmıştır Bu nedenle yapısal yenilenme ve yasal düzenlemeleri öngören ve 2002 2004 dönemini kapsayan Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı uygulamaya konulmuştur Sonuçta Türkiye 2000 lerin başında da yine IMF destekli bir program ile istikrar arayışlarını sürdürmüştür

İçindekiler Giriş ve Gerekçe I Bölüm Türkiye Ekonomisinde Büyüme ve Kalkınma Dinamikleri Adem ÜZÜMCÜ II Bölüm Türkiye de Tarım Sektörünün Gelişimi Adem ÜZÜMCÜ III Bölüm Türkiye de Sanayileşme Politikaları F Pınar EŞSİZ M Gökhan ÖZDEMİR IV Bölüm Türkiye de Hizmetler Sektörü Dilek ÇETİN Ali BORA V Bölüm Türkiye de Finansal Sistemin Yapısı Ve Tarihsel Gelişimi Cumhuriyetten Günümüz Salih ÖZTÜRK Deniz ÖZYAKIŞIR VI Bölüm Türkiye de Kamu Maliyesinin Dinamikleri Cumhuriyetin Başından Günümüze Sinan SARISOY Ayşegül DURUCAN VII Bölüm Türkiye de Para Politikalarının Gelişimi Seda BAYRAKDAR VIII Bölüm Osmanlı dan Günümüze Türkiye de Dış Ticaretin Gelişimi Adem ÜZÜMCÜ IX Bölüm türkiye de işgücü piyasası istihdam yapısı ve sorunları Gürol ÖZCÜRE X Bölüm Türkiye Ekonomisinde İç Dış Krizler Ve Yansımaları Osmanlı dan Günümüze M Behzat EKİNCİ XI Bölüm Türkiye de Gelir Dağılımı 1980 den Günümüze Adnan ERDAL Dilek ÖZKAN XII Bölüm Küresel Ekonomik Ve Sonrası İktisat Politikaları Türkiye Analizi Erşan SEVER Mehmet DİKKAYA XIII Bölüm Türkiye de Bilişim Sektörünün Analizi B Ali KAZANCI Onur BİLGİN XIV Bölüm İsmali Finans Ve Türkiye de Katılım Bankacılığı Özgür KANBİR Selim KAYHAN Yunus KUTVAL XV Bölüm 1980 den Günümüze Para Ve Maliye Politikaları Salih ÖZTÜRK Özge YÜKSEL Türkiye Ekonomisi Kronolojisi İndeks

Çalışma Türkiye ekonomisine dünden bugüne ışık tutmaktadır Esas cumhuriyet sonrası dönemin aslında iki temel bölümden oluştuğudur Bu iki temel bölüm 1980 öncesi ve sonrası olmak üzere ele alınır Bu amaçla çalışma hazırlanırken İthal ikameci sanayileşme politikalarının yer aldığı 1980 öncesi dönem ve ihracata yönelik sanayileşme politikalarının yer aldığı 1980 sonrası ayrım da dikkate alınmıştır Bu iki politikanın özellikleri ve uygulamaları da Türkiye ekonomisinin 1980 öncesi ve sonrasına yön vermiştir

Ekonominin yapısal sorunlarına farklı bir bakış Bu kitap Türkiye ekonomisi üzerine yazılmış kitaplardan farklı bir bakış açısı getiriyor Türkiye nin ekonomik yapısını Türk Lirasını ve parasal düzeni ekonomi yönetiminde görev alan kurumları Türkiye nin dış ekonomik ilişkilerini ve borçluluğunu da içeren kapsamlı bir ekonomik çerçeve çiziyor Türkiye ekonomisi ekonomi ve ekonomi politikası uygulamaları açısından bir laboratuvar gibi Hemen her gün ekonomiyi etkileyen farklı gelişmeler yaşanıyor ve bu gelişmelere politika yapıcılardan ve uygulayıcılardan farklı tepkiler geliyor Bu nedenle kitabın son bölümünde Türkiye ekonomisinin güncel sorunlarına da yer veriliyor

Ünite 1 TÜRKİYE NİN İKTİSAT TARİHİ 1 1 OSMANLI SON DÖNEMİ İKTİSADİ DURUM 1800 1908 1 2 MİLLİ İKTİSAT DÖNEMİ VE SAVAŞ YILLARI 1908 1923 1 3 CUMHURİYET KURULUŞ DÖNEMİ 1923 1929 1 4 DEVLETÇİLİK BÜYÜK BUHRAN VE 2 DÜNYA SAVAŞI DÖNEMİ 1929 1946 1 5 1946 1960 ARASI İKTİSADİ DURUM 1 6 1960 1980 ARASI İKTİSADİ DURUM 1 7 1980 VE SONRASI İKTİSADİ DURUM Ünite 2 EKONOMİDE BÜYÜME VE BÜYÜME MODELLERİ 2 1 ULUSAL GELİRLE İLGİLİ TANIMLAR 2 2 TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ BÜYÜMENİN İNCELENMESİ 2 3 BÜYÜME MODELLERİ Ünite 3 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ÖNDE GELEN SEKTÖRLER 3 1 SEKTÖRLERİN EKONOMİK YAŞAMDAKİ YANSIMALARI 3 2 TÜRKİYE DE TARIM SEKTÖRÜ 3 3 TÜRKİYE DE SANAYİ SEKTÖRÜ 3 4 TÜRKİYE DE HİZMETLER SEKTÖRÜ 3 5 TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ 3 6 SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER Ünite 4 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ÖDEMELER DENGESİ VE CARİ İŞLEMLER AÇIĞI 4 1 ÖDEMELER DENGESİ 4 2 ÖDEMELER DENGESİ METODOLOJİSİ 4 3 TÜRKİYE ÖDEMELER DENGESİ TARİHİ 4 4 CARİ İŞLEMLER AÇIĞININ NEDENLERİ Ünite 5 TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI VE PARA POLİTİKALARI 5 1 PARA POLİTİKASININ GENEL ÇERÇEVESİ 5 2 TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TCMB VE EKONOMİDEKİ YERİ 5 3 TCMB NİN 2008 KRİZİ SONRASI YENİ PARA POLİTİKASI ÇERÇEVESİ 5 4 2008 KRİZİ SONRASI MERKEZ BANKASININ DEĞİŞEN ROLÜ VE MAKRO İHTİYATİ PARA POLİTİKALARI 5 5 SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Ünite 6 TÜRKİYE DE DÖVİZ PİYASASI VE POLİTİKALARI 6 1 DÖVİZ KURU VE DÖVİZ PİYASASI KAVRAMLARININ TANIMI 6 2 BAŞLICA DÖVİZ KURU REJİMLERİ 6 3 TÜRKİYE DE UYGULANAN DÖVİZ KURU REJİMLERİ VE POLİTİKALARI 6 4 TÜRKİYE NİN SON YILLARDA UYGULADIĞI KUR POLİTİKALARI 6 5 GENEL DEĞERLENDİRME Ünite 7 TÜRKİYE DE FİNANS PİYASALARI 7 1 FİNANS PİYASALARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR 161 7 2 GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEE FİNANSAL GÖSTERGELER 166 7 3 TÜRKİYE DEKİ FİNANS PİYASALARININ GELİŞİMİ VE KÜRESEL ANALİZ 175 7 4 GENEL DEĞERLENDİRME 181 Ünite 8 TÜRKİYE DE ENFLASYON SORUNSALI 8 1 ENFLASYONUN TANIMI 8 2 ENFLASYONUN ÖLÇÜLMESİ FİYAT ENDEKSLERİ 8 3 ENFLASYON ÇEŞİTLERİ 8 4 ENFLASYONUN EKONOMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 8 5 ENFLASYON İLE MÜCADELE VE FİYAT İSTİKRARI 8 6 TÜRKİYE DE ENFLASYONUN HİKAYESİ 8 7 SONUÇ YERİNE TÜRKİYE DE ENFLASYONLA İLGİLİ GENEL GÖZLEMLER Ünite 9 TÜRKİYE NİN İSTİHDAM YAPISI VE İŞSİZLİK SORUNU 9 1 İSTİHDAM KAVRAMI VE TÜRLERİ 9 2 İŞSİZLİK KAVRAMI VE TÜRLERİ 9 3 İŞGÜCÜ PİYASASI POLİTİKALARI 9 4 TÜRKİYE DE İŞGÜCÜ PİYASASININ YAPISI VE GENEL GÖRÜNÜMÜ 9 5 TÜRKİYE DE İŞSİZLİĞİN PANAROMASI 9 6 TÜRKİYE NİN İSTİHDAM STRATEJİSİ UİS 2023 HEDEF VE POLİTİKALARI Ünite 10 TÜRKİYE DE BORÇLANMA VE BORÇ YAPISI 10 1 GENEL OLARAK BORÇLANMA KAVRAMI VE NEDENLERİ 10 2 İKTİSAT OKULLARI VE BORÇLANMA 10 3 TÜRKİYE NİN BORÇLANMA TARİHİ 10 4 İÇ BORÇLANMA 10 5 DIŞ BORÇLANMA 10 6 SON DÖNEM KAMU BORÇ STOKUNDA GELİŞMELER 2017 YILI MART AYI İTİBARİYLE Ünite 11 TÜRKİYE DE KAMU EKONOMİSİ VE MALİYE POLİTİKALARI 11 1 KAMU EKONOMİSİ 11 2 KAMU HİZMETLERİ 11 3 2001 KRİZİ SONRASI DÖNEMDE MALÎ YAPI 11 4 MALİYE POLİTİKASI 11 5 GENEL DEĞERLENDİRME Ünite 12 EKONOMİK KRİZLER VE TÜRKİYE 12 1 EKONOMİK KRİZ KAVRAMI 12 2 EKONOMİK KRİZLERİN ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ VE ORTAK ÖZELLİKLERİ 12 3 DÜNYA DA YAŞANAN EKONOMİK KRİZLER VE TÜRKİYE YE ETKİLERİ 12 4 TÜRKİYE DE YAŞANAN EKONOMİK KRİZLER VE SONUÇLARI 12 5 SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Ünite 13 TÜRKİYE DE GELİR DAĞILIMI VE YOKSULLUK 13 1 GELİR DAĞILIMI 13 2 YOKSULLUK 13 3 SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Ünite 14 TÜRKİYE NİN KÜRESEL EKONOMİ İÇERİSİNDEKİ YERİ 14 1 EKONOMİK BÜYÜME 14 2 GSYH 14 3 DÖVİZ KURLARI 14 4 ENFLASYON 14 5 FAİZ ORANLARI 14 6 CARİ DENGE 14 7 DIŞ TİCARET 14 8 DIŞ BORÇ 14 9 DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR 14 10 İŞSİZLİK ORANI 14 11 TASARRUFLAR 14 12 MERKEZ BANKASI REZERVLERİ 14 13 AB KRİTERLERİ AÇISINDAN MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER 14 14 GENEL DEĞERLENDİRME

Kitabın planını oluştururken ülkemizde iktisat ve istikrar politikaları uygulamalarının genelde birbirlerinden kesin çizgilerle ayrılabilen 9 11 yıllık dönemler şeklinde incelenebileceğini gördük Yalnızca 5 Nisan 1994 kararları nedeniyle 1990 lı yılları iki ayrı bölüm şeklinde incelemek gerekti Böylece yaptımızı dokuz bölüm olarak hazırladık Yapıtımızın bölümlerini mümkün olduğunca birbirine benzer bir plan mantığıyla incelemeye çalıştık Bununla birlikte her dönemde ön plana çıkan gelişmeleri iktisat politikası uygulamalarını ve iktisat politikası çerçevesinde geliştiren teorilerle ülkemizdeki uygulamalar arasındaki ilişkileri ortaya koyma gayreti içinde olduk

1 BÖLÜM OSMANLI DEVLETİ NİN SON DÖNEMLERİ NDE ve ATATÜRK DÖNEMİ NDE İKTİSADİ DURUM 2 BÖLÜM TÜRKİYE NİN DEMOGRAFİK YAPISI İSTİHDAM ve İŞSİZLİK 3 BÖLÜM TÜRKİYE DE MİLLİ GELİR 4 BÖLÜM GELİR DAĞILIMI ve YOKSULLUK 5 BÖLÜM TÜRKİYE DE KAMU MALİYESİ 6 BÖLÜM CUMHURİYETTEN BUGÜNE TÜRKİYE NİN BORÇ SORUNU 7 BÖLÜM TÜRKİYE DE TARIM SEKTÖRÜ 8 BÖLÜM TÜRKİYE DE SANAYİ SEKTÖRÜ 9 BÖLÜM TÜRKİYE DE HİZMETLER SEKTÖRÜ 10 BÖLÜM TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ 11 BÖLÜM DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN GELİŞİM SÜRECİ 12 BÖLÜM TÜRKİYE DE FİNANSAL KRİZLER ve İSTİKRAR POLİTİKALARI 13 BÖLÜM TÜRKİYE DE DÖVİZKURU POLİTİKALARI 14 BÖLÜM TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET 15 BÖLÜM TÜRKİYE AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİ ve GÜMRÜK BİRLİĞİ 16 BÖLÜM DEVLET GİRİŞİMLERİNİN ÖZELLEŞTİRİLMESİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI

Kitap Türkiye ekonomisinin yapısını işleyişini ve gelişme dinamiklerini genel bir bütünlük içinde ve zaman sürecine bağlı olarak analiz etmektedir Kitap bu alanda eğitim alan öğrenciler ve uygulamacılar için önemli bir başvuru kaynağıdır Konu Başlıkları Cumhuriyetin Osmanlı Devletinden Devraldığı Ekonomik Miras Cumhuriyetin İlk On Yılında Ekonomide Gelişmeler Devletçi Sanayileşme Döneminde Ekonomide Gelişmeler İkinci Dünya Savaşı Yıllarında ve Sonrasında Türkiye Ekonomisi Tarım Sektörü Sanayi Sektörü Dış Ekonomik İlişkiler Bankacılık Sektörü Türkiye de Gelir Dağılımı Türkiye Avrupa Birliği İlişkileri

Kitabımız 15 bölümden oluşmaktadır Bölümler sırasıyla Türkiyenin Doğal ve Demografik Yapısı Ekonomi Politikası Planlama Milli Gelir Gelir Dağılımı Yatırımlar KİTler Sektörlerin Yapısı Analizi ve Sorunları Tarım Madencilik Enerji Sanayi ulaştırma İnşaat Ticaret Turizm Dış Ticaret Yabancı Sermaye Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetleri Serbest Bölgeler Türkiyenin Dış Ekonomik İlişkileri OECD AB EFTA IMF ECO KEİB WTO Avrupa Yatırım Bankası Dünya Bankası İslam Kalkınma Bankası İSEDAK AGİK Orta Asyadaki Bağımsız Türk Devletleri Mali Sektör Para Kredi Bankacılık Sigortacılık Sermaye Piyasası ve Türkiyede Fiyat Hareketleri Enflasyon ÜFE ve TÜFE konularını içermektedir Bu kitap Türkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi Yapısı İşleyişi Sektörlerin Analizi Sorunlar ve Çözüm Önerileri konularında Üniversite ve Yüksek Okul Öğrencileri kadar Özel ve Kamu Kesiminde Görev Yapan Yöneticilerle Türkiye Ekonomisi Alanında Çalışma yapan araştırmacılara temel kaynak olarak sunulmuştur

Türkiye Cumhuriyeti nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü bir anayasa ilkesi olarak çeyrek yüzyılı aşkın bir süre boyunca Türk Devleti nin bölünmeden ve dağılmadan bugünlere gelmesini sağlayan önemli bir hukuk ilkesidir Bu ilke Türkiye nin birliğini ifade etmekte ve devletin millet ve ülke ile olan bütünlüğünü uluslararası hukuk doğrultusunda korumaktadır Atalarını bağımsız bir Türk devleti kurmak uğruna şehit veren Türk ulusunun onlardan kendisine miras kalan anavatanını sonuna kadar koruyacağı ve en az batının önde gelen ulus devletleri gibi her türlü saldırıya karşı ulusal bir refleks ile sahip olduğu kazanılmış haklarını savunacağı açıktır Bu kitap bir anayasa ilkesi doğrultusunda hazırlanmış ve Türkiye Cumhuriyeti devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğunu bugünün genç kuşaklarına anlatmak üzere kaleme alınmıştır Türkiye nin birliği geçici değil ama kalıcı bir temel yapıdır Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kaldıkça Türkiye nin birliği de devam edecektir

Bu kitabı Türkiye ekonomisi ile ilgili diğer kitaplardan ayıran en önemli özellik Türkiye ekonomisinin geçiş ekonomisi yaklaşımı çerçevesinde incelenmesidir Bu açıdan kitap bir ilk olma özelliğine sahiptir Bu çerçevede ele alınan çok sayıdaki geçiş sürecinin politik ve kurumsal gerekleri ve sonuçları ortaya konulmaya çalışılmıştır Kitap bu geçiş süreçlerinde Türkiye nin nereden kalkıp nereye ulaştığı daha ne kadar yol kat etmesi gerektiği ve ne ölçüde başarılı olduğu sorularına cevap vermeyi amaçlamıştır İkinci olarak bu kitapta kendiliğinden piyasa dinamikleri ortaya çıkan gelişmeler ile güdümlü devletçe teşvik edilen veya zorlanan gelişmelerin ayırt edilmesine özen gösterilmiştir Ayrıca bu kitapta zaman ve mekan içinde ulusal ve uluslararası mukayeselere önem verilmiştir Bu çerçevede Türkiye nin sahip olduğu güç ve zafiyetler teşhis edilmeye çalışılmıştır Bu şekilde Türkiye tecrübesinin hangi alanlarda ne ölçüde başka ülkelere örnek olabileceği sorusuna daha kapsamlı bir cevap verilmesi imkanı doğmaktadır Nihayet bu kitap görselliği ön plana çıkararak başta öğrenciler ve iş dünyası olmak üzere ekonomiyle ilgilenen herkese hitap edecek şekilde hazırlanmış ve kaleme alınmıştır