Türkiye Teşkilat ve İdare Tarihi

Modern Türkiye İdaresinin Oluşumu ve Tarihi Serüveni Akdeniz dünyasında üç tane Roma İmparatorluğu vardı Bu üç Roma yeniçağların ulusçu imparatorluklarından farklı kendilerine özgü geleneksel yapıları ve ideolojileri olan siyasal toplumsal sistemlerdi Bu geleneksel Roma imparatorluklarının üçüncüsü ve sonuncusu Osmanlı İmparatorluğu dur Onun içindir ki bu imparatorluğun kurumlarını ve yapısını incelemek Türklerin tarihini incelemenin ötesinde bir anlam taşımaktadır İlber Ortaylı Modern Türkiye idaresinin oluşumu altı yüzyıllık ömrü olan Osmanlı İmparatorluğu nun ve etrafındaki devletlerin tarihini incelemekle anlaşılabilir Osmanlı devlet teşkilâtının yapısal özelliklerini anlamak için toprak sistemini derinlemesine analiz etmek gerekir Osmanlı sistemi toprak rejimine dayanır Bu rejim ise ülkenin maddî şartlarına özellikle de teknolojik düzeyine dayanan nedenlerin bir biçimlenişidir Tarımsal teknolojinin doğurduğu üretim ve denetim faaliyetleri ülkenin yerleşim düzenini idarî yapısını kentlerin yapısını ve aktivitelerini ulaşımı ticareti etkilemekte ve biçimlendirmektedir Bu nedenle merkezî idare taşra idaresi gibi kurumların yanı başında kentsel yapının da ele alınması zorunludur İlber Ortaylı rehber niteliğindeki çalışmasında önce Osmanlı İmparatorluğu nun içinde yer aldığı çağdaş dünyaya Avrupa ve Asya nın diğer geleneksel sistemlerini karşılaştırarak bakıyor İslâm devletinde yönetimi inceledikten sonra Ortaçağda Akdeniz ve İtalyan denizci devletleri ile 12 ve 13 yüzyılda Anadolu nun idari yapısını çözümlüyor Daha sonra idari tarihimizin en önemli meseleleri olan Osmanlı toprak sistemini merkez ve taşra örgütlerini şehirleri ulaştırma sistemini anlatıyor Siyasal ve toplumsal değişme dönemini ele aldıktan sonra ise Türk modernleşme tarihini yani Tanzimat dönemini aydınlatıyor Türkiye Teşkilat ve İdare Tarihi Osmanlı İmparatorluğu nun kurumlarını ve yapısını konuya ilgi duyan her okurun anlayabileceği bir dille aktarırken Türk tarihinin en kritik konularına da ışık tutmuş oluyor

Osmanlı idari teşkilatı imparatorluklar bölgesi Ortadoğu medeniyetinin teşkilatlanma tarihindeki zirveyi temsil eder Bir imparatorluğun idari teşkilatı onun zengin sosyal kurumlaşmasının bir yansımasıdır Bu zor deneme inşallah amacına ulaşır Bu konuda talebelerin ve meslek dışı okuyucunun ihtiyacı için ilk kez 1979 da yazdığım bu kitabı birinci baskıdan sonra bir daha maalesef ele alamadım Talep üzerine dostum ve talebem Dr Mustafa Çalık ın himmetiyle kısa zamanda aşağı yukarı bir misli daha genişletmek suretiyle yeniden baskıya hazırladım Eserin bu haliyle 2007 nin Kasım ayında yapılan yeni birinci baskısının birkaç ay gibi kısa bir müddette bitmesi elbette sevindiricidir Tenkid ve tavsiyeler gelecek baskılar için yararlı olacaktır İlber Ortaylı