Türkiye ve Maverâ yı Kafkasya İlişkileri İçerisinde Trabzon ve Batum Konferansları ve Antlaşmaları 1917 1918 — Enis ŞAHİN

ÖNSÖZ BİBLİYOGRAFYA KISALTMALAR GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM İHTÎLÂLLER DÖNEMİNDE MAVERÂYI KAFKASYA VE TÜRKİYE A ŞUBAT İHTİLÂLİ VE MAVERÂ YI KAFKASYA 1 Şubat İhtilâli 2 Özel Maverâ yı Kafkasya Komitesi O z a k o m 3 Ekim İhtilâli ne Kadar Maverâ yı Kafkasya daki Diğer Önemli Gelişmeler a Sovyetlerin Şurâların Kurulması b Siyasî Partiler ve Faaliyetleri c Bakû de Yapılan Kafkasya Müslümanları Kurultayı ve Diğer Kongreler d Şimâlî Kafkasya daki Gelişmeler e Geçici Hükûmet ve Ermeniler 4 Geçici Hükûmet in Türkiye Politikaları B EKİM İHTİLÂLİ VE MAVERÂ YI KAFKASYA 1 Ekim İhtilâli 2 İhtilâl Sonrası Bolşevik Politikaları a Bolşevik Hükûmeti nin Müslümanlara Karşı Siyaseti b Bolşevik Hükûmeti nin Ermeni Siyaseti ve Türk Ermenistanı Meselesi 3 Bağımsızlık Yolunda Maverâ yı Kafkasya a Maverâ yı Kafkasya Komiserliği Z a k a v k o m b Maverâ yı Kafkasya Seymi C TÜRKİYE MAVERÂ YI KAFKASYA İLİŞKİLERİNİN BAŞLAMASI 1 Brest Litovsk Mütarekesi 2 Erzincan Mütarekesi 3 Türkiye ve Maverâ yı Kafkasya Arasında Ermeni Mezâlimine Dair Yazışmalar İKİNCİ BÖLÜM TRABZON KONFERANSI A KONFERANS ÖNCESİ SİYASÎ VE ASKERÎ GELİŞMELER 1 Türkiye nin Kafkasya Politikası 2 Türkiye nin Maverâ yı Kafkas Komiserliğine Yakınlaşma Çabaları a Türkiye nin Girişimiyle Başlayan İlk Barış Yazışmaları b Maverâ yı Kafkas a Çağrı 3 Ermeni Mezâliminin Artması Karşısında Türk İleri Harekâtının Başlaması B MAVERÂ YI KAFKASYA İLE AYRI BARIŞ FİKRİ 1 Konferansa Karar Verilmesi 2 Niçin Trabzon 3 Seym in Barış İçin Şartları 4 Brest Litovsk Barışı na Göre Elviye i Selâse 5 Maverâ yı Kafkasya İçin Sonun Başlangıcı Brest Litovsk Antlaşması nın Reddi 6 Elviye i Selâse nin Tahliye Talebi ve Etkileri 7 Niçin Ayrı Barış C KONFERANS HAZIRLIKLARI 1 Heyetlerin Teşkil Edilmesi a Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Teşekkülü b Türk Heyeti nin Teşekkülü 2 Heyetlerin Trabzon Yolculuğu a Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Trabzon a Gelişi ve Bununla İlgili Gelişmeler b Türk Heyeti nin Trabzon a Gelişi D KONFERANSIN TOPLANMASI 1 Heyetlerin Gayr ı Resmî İlk Temasları 2 Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Karaya Çıkması ve Ağırlanması 3 Heyetlere Verilen Yetki ve Talimatlar a Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Yetkileri ve Aldığı Talimatlar b Türk Heyeti nin Yetkileri ve Aldığı Talimatlar 4 Trabzon da Müzâkerât Öncesi Son Gelişmeler E KONFERANSIN GÜNDEMİ VE MÜZAKERELER 1 Birinci Oturum a I Celse b II CelseTürk Heyeti nin İlk Beyannâmesi Kiminle Görüşüyorum c Birinci Oturum Sırasındaki Gizli Görüşmeler ve Düşünceler 2 İkinci Oturum a Konferansın Başkanlığı Meselesi b Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Cevabî Beyannâmesi c Türk Heyeti nin İkinci Oturumdan Sonraki İstihbârât ve Kanaatleri 3 Üçüncü Oturum a Türk Heyeti nin Brest Litovsk Barışı nda Israr Ederek Verdiği Karşı Beyannâme b Türk Heyeti nin Üçüncü Oturumdan Sonraki İstihbârât ve Kanaatleri c Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Brest Litovsk Barışı nı Reddeden Cevabî Beyannâmesi d Üçüncü Oturum Sonrasındaki Gizli Görüşmeler aa Müslümanlarla Gerçekleştirilen Gizli Temaslar bb Gürcülerle Gerçekleştirilen Gizli Temaslar aaa Unsur ı Muzırr bbb Batum Meselesi e Üçüncü Oturum Sonrasındaki Diğer Gelişmeler aa Muhtelif Yazışmalar bb Seym deki Görüşmeler Yaklaşan Yol Ayrımı 4 Dördüncü Oturum a Türk Heyeti nin Yeni Beyannâmesi Brest Litovsk Barışı nda Israr ve İlân ı İstiklâl Talebi b Enver Paşa nın Direktif ve Beklentileri 5 Beşinci Oturum a Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Cevabı ve Yeni Beyannâmesi 1914 Sınırının İadesi ve Türk Ermenistanı İçin Muhtariyet Talebi b Türk Heyeti nin Cevabî Sert Beyannâmesi Türk Ermenistanı Talebini Red ve Brest Litovsk Barışı nda Sonuna Kadar Israr c Türk Heyeti nin Beşinci Oturum Sonrasındaki Rapor İstihbârât ve Muhtelif Yazışmaları d Müzâkerelere Geçici Olarak Ara Verilmesi F KONFERANSA ARA VERİLEN DÖNEMDE TİFLİS VE TRABZON DAKİ GELİŞMELER 1 Tiflis teki Gelişmeler a Maverâ yı Kafkas Delegasyonu ndan Küçük Bir Heyetin Tiflis e Gönderilmesi b Seym deki Görüşmeler aa Trabzon dan Gönderilen Heyetin Seym e İzahat Vermesi bb Maverâ yı Kafkasya da Hükûmet Değişikliği ve Çhenkeli ye Geniş Yetkiler Verilmesi cc Hurma Dalı ve Dikenler c Seym e İzâhât Veren Heyetin Trabzon a Dönmesi 2 Trabzon daki Gelişmeler a Türk Heyeti nin Selâhiyet Talebi ve Bu Talebin Reddi b Türk Heyeti nin Maverâ yı Kafkasya Hakkındaki İstihbârâtı c Türk Heyeti nin Konferansa Ara Verilen Dönemde Yaptığı Gizli Görüşmeler aa Müslüman Murahhaslarla Yapılan Gizli Temaslar bb Gürcülerle Yapılan Gizli Temaslar cc Ermenilerin Gizli Görüşme İsteği d Trabzon da Bir Şimâlî Kafkas Heyeti 3 Bakû deki Mart Hadiseleri ve Seym deki Etkileri G KONFERANSIN İKİNCİ SAFHASI 1 Müzâkere Öncesi Son Gelişmeler 2 Konferansın Altıncı ve Son Oturumu a Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Cevâbî Beyannâmesi Brest Litovsk Barışı nın Reddine Karşılık Türkiye ye Birtakım Arazilerin Sunulması b Konferansa Yeniden Ara Verilmesi c Altıncı Oturum Öncesi ve Sonrasında Türk Heyeti nin Gizli Temasları ve Edindiği Kanaatler 3 Türk ve Maverâ yı Kafkas Heyetleri Arasındaki Gündem Dışı Gelişmeler a Türk Heyeti nin Nihaî Notası 21 Mart Beyannâmesini 48 Saat Zarfında Kabul Edin b Türk Notası Karşısında Çhenkeli nin Seym e Teklifi c Seym in Cevabı d Batum Meselesi ve Maverâ yı Kafkas Heyeti ndeki Müslüman Murahhasların Babıalî ye Verdikleri Muhtıra Batum Gürcülerde Kalmalı 4 Brest Litovsk Barışı nın Kabul Edilmesi Yolunda Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Çalışmaları 5 Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Brest Litovsk Barışı nı Kabul Etmesi 6 Türkiye nin Maverâ yı Kafkasya dan Yeni Talepleri a Batum un Teslim Edilmesi İsteği b Bağımsızlığın İlân Edilmesi İsteği 7 Tiflis te Savaş Rüzgârları a Türkiye ye Öfke b Azerîler ve Türkiye Tartışmalar Suçlamalar c Savaş İlânı 8 Konferansın Sona Ermesi a Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Tiflis e Çağrılması b Trabzon daki Son Gelişmeler ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BATUM KONFERANSI A KONFERANSIN TOPLANMASINA KADAR TÜRK İLERİ HAREKÂTININ SAFHALARI 1 Birinci Cihan Harbi nden Önceki Türk Rus Sınırına Kadar Devam Eden Türk İleri Harekâtı 2 1914 Sınırının Aşılması ve Türk Ordusu nun Elviye i Selâse yi İşgal Etmesi B KONFERANS ÖNCESİNDEKİ SİYASÎ GELİŞMELER 1 Trabzon Konferansı nın Sona Ermesiyle Birlikte Tiflis teki İlk Gelişmeler a Türkiye Aleyhine Yayımlanan Beyannâmeler b Çhenkeli nin Trabzon dan Döndükten Sonraki İlk Faaliyetleri 2 Maverâ yı Kafkasya Bağımsız Cumhuriyeti a Bağımsızlık Düşüncesiyle İlgili Gelişmeler b Türkiye nin Yeni Barış Teklifi ve Etkileri c Seym deki Görüşmeler ve Bağımsızlık İlânı d Maverâ yı Kafkas Hükûmeti nin Bağımsızlık Konusunda Bölge Halkına Tamimi 3 Türk Taleplerinin Maverâ yı Kafkasya Tarafından Kabul Edilmesi 4 Türkiye nin Maverâ yı Kafkasya Bağımsız Cumhuriyeti ni Tanıması 5 Maverâ yı Kafkasya da Hükümet Değişikliği C HAZIRLIKLAR VE KONFERANSIN TOPLANMASI 1 Konferansa Karar Verilmesi 2 Konferansın Yeri 3 Heyetlerin Tespiti ve Batum Yolculuğu a Türk Heyeti nin Seçilmesi ve Batum a Gitmesi b Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Seçilmesi ve Batum a Gelişi 4 İstanbul da Bulunan Şimâlî Kafkas Heyeti nin Batum a Gelmesi 5 Müzakereler İçin Türk Heyeti ne Verilen Talimatlar 6 Maverâ yı Kafkasya nın Müzakerelerden Beklentileri 7 Konferansta Almanlar 8 Rusya nın Konferansa Katılma Teşebbüsleri D BATUM DA TÜRKİYE VE MAVERÂ YI KAFKASYA HEYETLERİ ARASINDAKİ MÜZAKERELER 1 Resmî Görüşmeler 2 Gündemdışı Gelişmeler a Nota Teatileri aa Maverâ yı Kafkas Heyeti nin İlk Notası bb Türk Heyeti nin İleri Harekâtın Yeniden Başlamasına Dair Notası ve Bunun Etkileri cc Maverâ yı Kafkas Heyeti nin İlk Notasına Türk Heyeti nin Cevabı dd Maverâ yı Kafkas Heyeti nin İkinci Notası ee Maverâ yı Kafkas Heyeti nin İkinci Notasına İlave Olarak Sunulan Cevabî Notası ff Maverâ yı Kafkas Heyeti nin Yeni Notası ve Bununla İlgili Gelişmeler gg Maverâ yı Kafkas Heyeti nin İkinci Notasına Türk Heyeti nin Cevabî Notası hh Maverâ yı Kafkas Heyeti nin İlâve Notasına Türk Heyeti nin Cevabî Notası b Almanya nın Arabuluculuk Teşebbüsleri c Maverâ yı Kafkas Federasyonu nun Dağılmasından Önce Batum daki Son Gelişmeler E MAVERÂ YI KAFKAS FEDERASYONU NUN DAĞILMASI VE MÜZAKERELERE AYRI HEYETLER HALİNDE DEVAM EDİLMESİ 1 Federasyonun Dağılması a Ayrılığa Giden Yol b Seym in Kendisini Feshetmesi ve Maverâ yı Kafkas Federasyonu nun Dağılması 2 Türk Heyeti nin 26 Mayıs Tarihli Nihaî Ültimatomu 3 Maverâ yı Kafkasya da Müstakil Cumhuriyetler a Gürcistan Cumhuriyeti b Azerbaycan Cumhuriyeti c Ermenistan Cumhuriyeti 4 Batum Müzakerelerine Ayrı Heyetler Halinde Devam Edilmesi a Türk Ermeni Görüşmeleri b Türk Gürcü Görüşmeleri c Türk Azerî Görüşmeleri d Türk Şimâlî Kafkas Görüşmeleri F BATUM ANTLAŞMALARI 1 Müşterek Antlaşmalar a Bakû Batum Petrol Hattı Antlaşması b Maverâ yı Kafkasya Şimendiferlerinin Taksimine Dair Antlaşma 2 Münferit Antlaşmalar a Türkiye Azerbaycan Antlaşmaları aa Dostluk Antlaşması bb Birinci Ek Antlaşma cc İkinci Ek Antlaşma dd Geçici Ek Antlaşma b Türkiye Gürcistan Andaşmaları aa Barış ve Dostluk Antlaşması bb Barış ve Dostluk Antlaşmasına Birinci İlâve cc Barış ve Dostluk Antlaşmasına İkinci İlâve dd Barış ve Dostluk Antlaşmasına Üçüncü İlâve ee Barış ve Dostluk Antlaşmasının Geçici Ek Antlaşması ff Barış ve Dostluk Antlaşmasının Geçici Ek Antlaşmasına İlâve c Türkiye Ermenistan Antlaşmaları aa Barış ve Dostluk Antlaşması bb Barış ve Dostluk Antlaşmasına İlâve cc Barış ve Dostluk Antlaşmasına Birinci İlâve dd Barış ve Dostluk Antlaşmasına İkinci İlâve ee Barış ve Dostluk Antlaşmasına Üçüncü İlâve ff Barış ve Dostluk Antlaşmasının Geçici Ek Antlaşması d Türkiye Şimalî Kafkasya Antlaşmaları aa Dostluk Antlaşması bb Geçici Ek Antlaşma SONUÇ GENEL DİZİN EKLER VE BELGELER