Türkler Türkiye ve İslam

Atatürk ve Din Atatürk ve İslam konusu toplumumuzda öteden beri hem merak konusu olmuş hem de bazı kesimler tarafından Atatürk ü yıpratmanın bir aracı olarak kullanılagelmiştir Gerçek nedir Atatürk bir devlet kurucusu kahraman olarak dine ve İslam a nasıl bakmaktaydı İçinden çıktığı ailenin dini İslami kültürü ve yaşantısı nasıldı Çocuk ve genç Mustafa nın yetiştiği aile çevresi hangi değerler üzerine bina edilmişti Okuduğu okullar ve kitaplar ona hangi dini İslami değerleri kazandırmıştı İslami birikimi nasıl oluşmuştu Bireysel yaşantısında İslam la ilişkisi nasıldı Manevi dünyasında neler yaşadı Bir devlet adamı olarak Atatürk İslam a hangi hizmetleri yapmıştır Türk milletinin gerçek İslam ı anlaması Peygamberimiz Hz Muhammet i tanıması için Atatürk neler yapmıştır Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin temel esaslarından biri olan Laiklik bazılarının ifade ettiği gibi dinsizlik midir Yoksa demokrasinin ayrılmaz parçası ve olmazsa olmazı bir özgürlük alanı mıdır İşte bütün bu soruların cevabını Atatürk ve İslam da bulacaksınız Bu eser din İslam adına Mustafa Kemal Atatürk e saldıranları utandıracak önemli belgesel bilgiler içermektedir Eğer utanma gibi bir değerleri varsa

Alanında otorite olarak kabul edilen Ahmet Yaşar Ocak bu kitabında yer alan makaleleriyle Tanzimat la başlayarak bütün Cumhuriyet tarihi boyunca gündelik hayattan siyasete hukuktan kültüre birçok alanda zaman zaman ateşli tartışmaların zaman zamansa çatışmaların konusu olan İslâm ın rolü meselesine ışık tutuyor Kitap Türk Ortodoks Heterodoks Halk ya da Fundamentalist gibi öntanımlarla anılan ve tartışılan İslâmiyet kavramına açıklık getirmeyi amaçlayan 10 makaleden oluşuyor Türklerin İslâmiyet e bakışının tarihsel süreçteki değişimini inceleyen Ahmet Yaşar Ocak Cumhuriyet döneminde İslâmiyet in aldığı biçimleri ve devletin din politikasını da ayrı ve önemli bir tartışma konusu olarak ele alıyor Kemalist Müslümanlık ı Aleviliği heterodoks ya da sapkın sıfatıyla anılan değişik İslâmiyet yorumlarını ele alan yazılar ise kitabın önemini ve zenginliğini artırıyor

Batı Türkistan ın güneybatısı Maveraünnehir Horasan ve Afganistan ın kuzeyi tarihin en erken devirlerinden itibaren Türk kökenli halkların akınlarına sahne olmuştur Bölgede kurulan ilk büyük Türk devleti Akhunlardır 350 558 Sonrasında gelen Göktürklerin batı kolunun VIII yy da zayıflamasıyla başıboş kalan boylar aynı bölgede yayılmışlardır Bu arada İslamiyet ve İslam kültürü Türkler arasında kendisini göstermeye başlamıştır Sonrasında Türkler bireyler ya da küçük hanedanlıklar halinde Müslüman oldular Böylece Türk ve İslam tarihini hatta dünya tarihini derinden etkileyecek olayların ilk adımı atılıyordu Yani Sâmânîler Devleti doğuyordu Kısacası Türklerin tarihi geçiş yollarından bir Türk devleti yükseliyordu Aslında Sâmânîlerden önce Fergana Buhara Taşkent Semerkand başta olmak üzere çok sayıda yerel hanedan kuran Türkler adı geçen devleti de kurarak yükselttiler Neticede Akhunlardan itibaren başlayan bölgenin Türkleşme süreci tamamlandı Daha sonra Ön Asya ya akacak olan Selçuklu ve Türkmenlere bir alt yapı hazırladı Elinizdeki bu kitap Türklerle Müslümanların mücadelelerini Türklerin nasıl hangi şartlarda Müslüman olduklarını ve ilk Müslüman Türk devleti olan Sâmânîlerin kökenini anlatmaktadır Prof Dr Ahmet Taşağıl

ÖNSÖZ Türkler İslamiyet ten önceki dönemlerde de devletler kurmuş varlığını asırlar boyunca sürdürmüş eski bir millettir Bu milletin İslam öncesinde tarihin çok eski dönemlerinden bu yana ortaya çıkan uygarlıklar içinde kendine özgü sergilediği bir yaşayış biçimi oluşturduğu tarihi coğrafyası dini inançları mitolojisi edebiyatı ve sanatı gibi bilgi birikimleri bulunur Bu bilgi birikimleri tarihin akan zamanı içinde çok öncelerden bugünlere kadar gelmiştir Milletler bugünden yarınlarını kurgularken bu bilgi birikimini göz önünde tutarlar ya da tutmalıdırlar Türklerin kısmen İslam öncesi ve İslam a girdikten sonra oluşturduğu devletler ile bunların yapılanmasının irdelenip yakından tanınmaya çalışılması bu nedenle önemlidir Türkler ve İslamiyet adlı bu çalışmanın esin kaynağı yazarın daha önce yazmış olduğu İktisat Öncesi İktisat ve Mısır dan Anadolu ya Fetihler ve İslam ın Yayılışı adlı kitaplarında anlatımın akışı gereği fazla ayrıntılandırmadığı kimi konulardır Sözü edilen bu konularla ilgili olarak çalışma içinde daha açıklayıcı ve ayrıntılı bilgi verilmiş böylece sözü edilen kitaplarda büyük harfle yapılan kodlamalar üç rakamlı başlığa diğer kitaplardaki başlıklar ise kesime dönüştürülmek suretiyle konu genişletmesi yapılmıştır Kitapta ayrıntılandırılan diğer bir husus kurulmuş olan bu Türk İslam devletlerindeki örgütlenme bilim ve fikir hayatı gibi konulardır Bu açıdan kitap yukarıda esin kaynağı olduğu belirtilen diğer iki kitabı tamamlayıcı yönleri de yapısında barındırır İslam Öncesi Eski Türkler başlığını taşıyan kitabın birinci bölümünde Genel Bakış dışında sırasıyla Türkistan ve İpek Yolu İskitler Büyük Hun Devleti Göktürk Devleti Uygurlar ve Diğer Türkler kesim olarak yer almış bu kesimlerin yanına Eski Türklerde Yaşayış adlı son bir kesim de eklenmek suretiyle bölüm tamamlanmıştır Türklerin Müslüman Olması başlığını taşıyan ikinci bölümde Müslüman Araplarla Türkler arasındaki İlk Askeri İlişkiler Türklerin İslam Devleti Hizmetine Girmesi Hazarların Karahanlıların ve Oğuzların Müslüman Olması Türklerin İslam a Hizmetleri gibi kesim başlıkları altında İslam ın Türk milli varlığı açısından öneminin ele alındığı konulara değinilmiştir İlk Müslüman Türk Devletleri başlıklı üçüncü bölümde Genel Bakış dışında sırasıyla Mısır da kurulan Tolunoğulları İhşidiler Eyyubiler Memlükler ile Türkistan da kurulan Samaniler Karahanlılar Gazneliler Devleti ve Harezmşahlar üzerinde durulmuştur Üçüncü bölümün son kesiminde dördüncü bölüme hazırlık bağlamında Selçuklular ile ilgili kısa hatırlatmalar yapılmak suretiyle bu bölüm tamamlanmıştır Selçuklu Sonrası Türk Devletleri başlığını taşıyan dördüncü bölümde Genel Bakıştan sonra sırasıyla Büyük Selçuklu Devletinin yıkılmasıyla ortaya çıkan Irak Kirman Suriye ve Anadolu Selçukluları ile Atabeylikler anlatılmış ardından Anadolu Türk Beylikleri kesimi oluşturulmuştur Anadolu Selçuklu Devletinin yıkılmasından sonra Anadolu da ortaya çıkan birçok Türk beyliği kuruluş sırasına göre Danişmendliler Saltuklular Mengücükler Artuklular Ahlatşahlar şeklinde sıralanarak açıklanmıştır Bunların dışında kalanlara ayrıca Diğer Anadolu Beylikleri başlığı altında yeniden yer verilmiştir Beşinci bölüm Sonuç tur Bu bölümde Özetleme yapılmış Sonsöz söylenmiş Yararlanılan Kaynaklar ile Yazarın Özgeçmişi ve Yazarın Yayımlanmış Kitapları ile yazılacaklar tamamlanmıştır Kitabın bölüm başlıklarının incelenmesinden de anlaşılacağı gibi Türkler ve İslamiyet adını taşıyan bu çalışma Türk Milleti ile onun inanç olarak benimsemiş olduğu İslam dini arasındaki ilişkinin başlangıcını zaman içinde nasıl kökleştiğini göstermenin yanı sıra bu özel ilişkiye ilişkin çeşitli bilgileri de sağlayıcı özelliktedir Bu bağlamda kitap Türkler ile İslamiyet arasında oluşan karşılıklı bağlar ve inanç doğrultusunda tarihte yaşanan gelişmeleri okuyucuyu sıkmadan sade bir dille anlatıp açıklama amacı güder Yazar kitabın yazım aşamasında her zamanki gibi en ufak bir olumsuzluk göstermeyen eşi ve çocuklarına ev içinde sağladıkları rahat çalışma ortamı için teşekkür eder Kitabın basım ve yayımını üstlenen Mustafa Bulut ile sayfa ve kapak tasarımlarını gerçekleştiren Sanem Hande Bayramoğlu na sağolsunlar der esenlikler diler Kitap kısa bir zaman dilimi içinde bu içten çabalar sonucunda ortaya çıkmıştır Kitabın okunması sırasında ortaya çıkabilecek ya da daha sonra çeşitli nedenlerle bulunabilecek hatalar ile eksikliklerin tümü yazara aittir Okuyucuya keyif verip bir şeyler katması yazarın her zaman için geçerli ve değişmeyecek olan en büyük dileğidir Prof Dr Vasfi Haftacı İzmit 2024