Üç Fakih İmamın Faziletlerinden Seçmeler — İbn Abdilberr

Müellifin üç büyük mezhep imamının hal tercümelerini yetişme şartlarını fıkhî yöntemlerini ve müslümanların onlara olan itimatlarının sebeplerini ortaya koymaya çalıştığı bir eserdir Birinci bölümde İmam Mâlik e talebelerine ve mezhebin önde gelenlerine ikinci bölümde Şafiî ye mezhebinin önde gelenlerine üçüncü bölümde Ebû Hanîfe Ebû Yûsuf İmam Muhammed ve Züfer le ilgili haberlere yer verilmiştir El intika u fi Fedaili l Eimmeti s Selaseti l Fukaha Malik bin Enes El Esbahi El Medini Muhammed bin İdris Eş Şafii El Mutallibi El Mekki ve Ebu Hanife En Numan bin Sabit El Kufi ve Edep ve ilimde faziletli ve imam olduklarına şahitlik eden haberler adlı kitap İmam Hafız Muhaddis Münekkit Zabıt sahibi Allame Fakih Tarihçi Edip Şeyh Ebu Ömer Yusuf bin Abdullah bin Muhammed bin Abdilber En Nemiri El Endülüsi El Kurtubi El Maliki ye aittir H 368 de doğmuş H 463 te doksan beş yaşında vefat etmiştir Allah ona rahmet etsin ve ondan razı olsun İmam İbn Abdilber Camiu Beyan il İlmi ve Fadlihi adlı kitabının Allah ın dininde kendi görüşüne yer verilmesinin kınanması adlı bölümde bu kitabından şöyle bahsetmiştir Bir grup âlim onu Ebu Hanife övmüş ve faziletli olduğunu söylemiştir Bir fırsat bulursak onun fazileti İmam Malik Şafii Sevri ve Evzai nin faziletleri hakkında bir kitap yazmayı umuyorum Eskiden beri âlimler hakkında bir kitap yazmak umudumuzdur inşallah Ardından İbn Abdilber rahimehullah öncü olan üç imam Malik Şafii ve Ebu Hanife Allah onlardan razı olsun hakkında bu güzel kitabı telif etmiştir Herhalde Müçtehit İmam Süfyan Es Sevri ve Müçtehit İmam Ebu Amr El Evzai nin Allah onlardan razı olsun faziletlerini bir araya toplamaya imkanı olmamıştır Biyografisini yazanlar bu konuda yazdığı bir kitaptan bahsetmemişlerdir Müellif İmam İbn Abdilber aynı zamanda imamların hayatıyla ilgilenme ve onların hayatını okumayla alakalı Camiu Beyani l İlmi adlı kitabının Bazı alimlerin bazıları hakkındaki sözleri adlı bölümün sonunda der ki Said bin Müseyyeb diğer zikrettiğimiz tabiinler ve âlimler hakkında senada bulunanlar sayılamayacak kadar fazladır Nitekim insanlar bunların faziletleri hakkında kitaplar yazmış hayatları ve haberleri hakkında itinada bulunmuştur Her kim sahabe ve tabiinin faziletlerinden sonra Malik in Şafii nin ve Ebu Hanife nin faziletlerini okursa onlara itina gösterir değerli hayatlarını ve rehberliğini okursa onun için temizleyici bir amel olur Allah onların hepsini sevmekle bizi faydalandırsın Sevri rahimehullah der ki Salihlerin zikredildiği yere rahmet iner Her kim de haset hata kızgınlık ve arzusuna göre yalnızca bu alimlerin birbirleri hakkındaki sözlerini okuyup faziletleriyle ilgilenmezse muvaffak olmaktan mahrum kalır gıybete girer ve doğru yoldan sapar Allah Teâlâ bizi ve seni sözü işitip en güzel olana tabi olmayı nasip etsin Amin Bu kapsamlı bir söz ve faydalı önemli bir kaidedir Bu söze imtina etmek ve azı dişlerle sımsıkı sarılmak gerekir Her kim bundan saparsa ve öfke ve kusur diliyle imamları karalamaya başlarsa veya imamların faziletini göz ardı edip küçük büyük herkesin söylediklerini kabul etmeye başlarsa kuşkusuz yerle gök arası mesafesince doğru yoldan uzaklaşmış olur Allah Teâlâ bizi kötü ve fena durumlarında muhafaza etsin

Burada bahsedilmesi gereken bir hususta İbn Abdilber rahimehullah ın bu kitabında üç imamın biyografisiyle sınırlı kalıp bunlarla beraber Ahmed bin Hanbel rahimehullah ın zikretmemiş olmasıdır Ahmed bin Hanbel İbn Abdilber döneminde öncesinde ve sonrasında doğuda ve batıda tanınmış kendisine tabi olunan dört imamdan biridir İbn Abdilber bu kitabında Ahmed bin Hanbel den bahsederken yalnızca İmam Şafiî nin ashâbından olduğuna dair kısa ek bir bilgi olarak vermiştir Bağdat ta İmam Şafiî den ders alan onunla aynı mecliste bulunan ve onu tercih edenlerden biri de Ebu Abdullah Ahmed bin Hanbel dir Onun ilimde ve hadisteki konumu malumdur O hadiste insanların imamıydı Vera sahibi hayırlı faziletli abid sünnete sımsıkı sarılan bid at ehline karşı sertti Allah Resulu aleyhisselamın hadislerini en iyi bilendi İmamı olduğu hadis ehli mezhebine göre fıkıhta tercih yapardı Sadece İmam Şafiî ye bağlı kalmadı Buradan da anlaşılıyordu ki İbn Abdilber İmam Ahmed i hadiste imam fıkıhta tercih yapan biri olarak görüyordu Daha önce İmam İbn Cerir et Taberi de Ö 310 aynı şeyi yapmış İhtilafu l Ulame Âlimlerin İhtilafı adlı kitabında İmam Ahmed bin Hanbel in ihtilafını zikretmemiştir İbn Abdilber der ki İbn Cerir kitabınd Ahmed bin Hanbel in ihtilafını yazmamıştır Çünkü İmam Ahmed muhaddistir fâkih değildir Bu iki âlimden sonra gelip de aynı görüşte olan birden fazla âlim vardır