Uluslararası Hukukta Filistin Meselesi — Ali Kerem Kayhan

Filistin Meselesi olarak bilinen ve bir asırdan fazla bir süredir Filistin de yas anan olaylar tüm Ortadog u yu dog rudan etkilemis bünyesinde uluslararası hukuk alanında birçok çekis meli meseleyi ortaya çıkarmıs tır Uluslararası hukuk açısından 1917 Balfour Deklarasyonu ile bas layan ve I ngilizlerin manda rejimi ile devam eden süreç sonrasında Filistin halkı bag ımsızlıg ına kavus mayı beklerken 1948 yılında I srail devletinin kurulması ve Birles mis Milletler e BM üye olarak kabul edilmesi bölgenin kaderini keskin bir biçimde deg is tirmis tir Bu olay aralarında Arap devletleriyle I srail in savas ının da dahil oldug u tüm Ortadog u yu etkisi altına alan birçok büyük çaplı sorunu beraberinde getirmis tir 1967 yılındaki Altı Gün Savas ı ile yeni bir biçim kazanan Filistin meselesi sonraki dönemlerde BM organlarının aldıg ı kararlarla çözüme kavus turulamamıs tır I srail 1990 lı yıllarda uluslararası toplumun baskısı ile Filistin ile barıs müzakerelerini bas latsa da bu görüs meler sonuçsuz kalmıs aksine anlas mazlıkların boyutu genis ledig i gibi çözülmesi gereken yeni meseleler de eklenmis tir Bag ımsız Filistin Devleti nin kurulmasının yanında I nsan hakları ihlallerinden su kaynakları üzerindeki haklara mültecilerin geri dönüs ünden yerles imci sorununa kadar artan çes itlilikteki meseleler sorunların düg ümlenmesine yol açmıs tır Dig er bir yandan bölgede devam eden I srail in yayılmacı politikası Filistin halkını sürecin en büyük mag duru haline getirmis tir Aras tırmacılarca çok farklı deg erlendirmelere konu olan Filistin meselesinin uluslararası hukuk açısından çok boyutlulug u meseleyi farklı bas lıklar içerisinde ele almayı zorunlu kılmaktadır Elinizdeki kitap da Filistin i merkezine alarak bu meselenin farklı boyutlarına kapsamlı bir biçimde ilis kin uluslararası hukuk kapsamında ele alınması amaçlanmıs tır Bu amaçla çalıs manın ilk bölümünde tarihsel süreç içerisinde Filistin in ülkesel statüsüne odaklanılmıs tır Bu amaçla ilk olarak 1917 Balfour Deklarasyonu ndan bas lanarak manda idaresi altındaki düzenlemeler ele alınmaktadır Sonraki as amada BM nin kurulmasının akabinde yas anan siyasi ve askeri olaylar uluslararası hukuk perspektifi ile aktarılmaktadır Daha sonrasında Filistin meselesinin kırılma anlarından biri 1967 Altı Gün Savas ı ve akabinde gelis en tarihsel süreç incelenmekte taraflar arasında yürütülen barıs müzakerelerine deg inilmektedir Devamında 1988 yılında Filistin in bag ımsızlıg ın ilanı ve BM organlarının bu beyan kars ısındaki yaklas ımları ele alınarak uluslararası hukuk kapsamında Filistin in devlet olma statüsü incelenmektedir Bu bölüm önemli bir ülkesel uyus mazlık olan Kudüs üzerindeki egemenlik tartıs maları ile sonlandırılmaktadır Çalıs manın ikinci bölümü Filistin ve I srail uyus mazlıg ının derinles mesine neden olan ve is gale ilis kin tematik hukuki meseleler bag lamında hazırlanmıs tır Bu amaçla ilk olarak Filistin in denizel hakları çerçevesinde egemenlik ve ülke sorunları ele alınmaktadır Devamında yine bu bölüm içerisinde Gazze ye uygulanan deniz ablukası ve Mavi Marmara gemisine yapılan müdahalenin uluslararası hukuk açısından mes ruiyeti tartıs ılmaktadır Son olarak Filistin de yas anan birçok uluslararası hukuk ihlaline ıs ık tutan Uluslararası Adalet Divanı nın Duvar Danıs ma Görüs ü incelenerek bu bölüm nihayete erdirilmektedir Çalıs manın üçüncü bölümünde Filistin halkının maruz kaldıg ı hak ihlalleri incelenmektedir Bu minvalde I srailli yerles imciler sorunu Filistinli mültecilerin statüsü ve su kaynaklarının kullanımı ve paylas ımı gibi toplumsal gerginlig e ve insan hakları ihlallerine yol açan meseleler deg erlendirilmektedir Elinizdeki kitapta Filistin meselesi çerçevesinde uluslararası hukuk alanında ortaya çıkan meseleler uluslararası hukuk aras tırmacılarının katkılarıyla ele alınmıs tır Kitabın yazımında en büyük pay yazarlarımızındır Kendilerine ayrı ayrı tes ekkür ederiz Yazarlarımızın özveril