Umumi Kafkas Tarihine Giriş 3 — Yılmaz Nevruz

Kafkasların Rus emperyalizmine karşı sürdürdükleri azatlık mücadelelerinin en önemli ve en trajik olaylarla dolu safhasını teşkil eden bölümü 1829 1859 yıllarını içine alan İmamlar Dönemi dir Buna 1824 yılı ile 1829 yılı arasındaki beş yıllık hazırlık dönemiyle 1859 ve 1864 yılları arasında Batı Kafkasya da sürdürülen son beş yıllık azatlık mücadelelerini de eklemek gerekir Böylece anılan safhanın 40 yıl aralıksız devam etiği ortaya çıkar Üç ciltlik eserin bu üçüncü cildi tamamen anılan döneme tahsis edilmiştir Kafkas Rus Harbinin İmamlar Dönemi Kafkas tarihinden öte Osmanlı Devleti ile Batı Avrupa nın büyük devletlerini de yakından ilgilendiren tarihi bir süreçtir Bu bakından çok iyi araştırılması ve gerçeklerin açık bir şekilde ortaya konulması gerekir Türkiye de anılan mevzuda özellikle de İmam Şamil hakkında yazılan kitaplar tabir caizse muhayyel hikâyelerden ibarettir ve Şamil in gerçek kişiliğini ve hizmetlerini anlatmaktan çok uzaktır Son zamanlarda yabancı dillerden tercüme edilen eserlerden bazıları araştırmaya dayalı ciddi eserler olup araştırmacılara kaynak teşkil edecek düzeydedir Ancak problem tüm Kafkasya açısından ele alınmadığı için esas amaca ulaşıldığını söyleyemeyiz Elinizdeki eser belli başlı Rusça kaynaklar belgeler ve harp yıllarında Dağıstanlı yazarlar tarafından yazılan tarihçeler ve tutulan notlar ile erişilebilen İngilizce Almanca ve Fransızca birinci el kaynaklar taranmak suretiyle vücuda getirilmiştir Eserde İmam Şamil önderliğindeki Kafkas Azatlık Mücadelesinin tüm safhaları ile Merkezi Kafkasya ve Batı Kafkasya da cereyan eden azatlık mücadeleleri de oldukça ayrıntılı olarak objektif tarih yöntemiyle ele alınmıştır Eseri Kafkas tarihiyle ilgilenen okuyucuların merakla okuyacaklarına inanıyoruz Keza aynı konuda araştırma yapan bilim namzetlerinin de geniş biçimde yararlanacakları başvuru niteliğinde ilmi bir çalışmanın söz konusu olduğunu söyleyebiliriz

Kafkas Tarihi uzmanı Dr Yılmaz Nevruz Umumi Kafkas Tarihine Giriş I isimli çalışmasının bu ikinci cildinde Diasporadaki Kafkasların ve diğer Türk okuyucularının az bildiği veya hiç bilmediği konuları işlemektedir Kafkasya da Moğol ve Timur istilaları Khaci Daud ve Kazikumuk Hanlarının önderliğinde Güneydoğu Kafkasya Halkının İran emperyalizmine karşı bağımsızlık mücadelesi Nadir Şah ın Kafkasya yı ele geçirme gayretleri Rus Çarı I Petro nun Doğu Kafkasya ya düzenlediği keşif seferi İmam Şeyh Mansur ve Kafkasya da Millî Birlik Hareketi Taymi Beybulat önderliğinde Çeçenlerin Rus istilasına karşı mücadeleleri söz konusu dönemde Kafkas boylarının umumi vaziyetleri ve ulusal birlik oluşturamamaları Rusya nın Kafkasya üzerinden sıcak denizlere ulaşma politikasının temel istinat noktası olan ünlü Kafkasya Hattı nı inşası bu hattın gerisinde çok sayıda Slavyan göçmeni iskân etmek suretiyle Merkezi Rusya yı adeta Kafkasların eteklerine taşıması ve burada çok güçlü ve stratejik bir alt yapı oluşturması ve nihayet 1550 yılından itibaren 200 yıl hazırlığı yapılan Kafkasya ve Transkafkasya nın fiili işgaline başlanması ve diğer konular Müellif eserini hazırlarken birinci el kaynaklardan yararlanmaya büyük özen göstermiştir Kafkasya konusunun layıkıyla araştırılması ve incelenmesi Rusça kaynakların taranmasıyla mümkündür Müellif de bu durumu göz önünde bulundurarak Rusça kaynakları tarayarak ve diğer dillerdeki kaynakları da mümkün olduğunca gözden geçirerek başvuru niteliğinde bir eser vücuda getirmiştir Bu kitap özellikle Kafkas Tarihi hakkında bilim namzetliği ve doktora çalışması yapanlara kıymetli bir kaynak eser niteliği taşımaktadır Aynı şekilde Kafkasya ve Kafkas tarihi konusunda bilgi edinmek isteyen okuyucular da bu eserden büyük ölçüde yararlanacaklardır