Ünsi Hasan Şa Bani Divanı nın Dini Tasavvufi Tahlili — Murat Vanlı

İlk örnekleri Türk şiirinde 12 14 yüzyıllarda Hâce Ahmet Yesevî ö 562 1166 Yûnus Emre ö 720 1320 Âşık Paşa ö 733 1332 Gülşehrî ö 717 1317 den sonra gibi mutasavvıflarca verilmeye başlanan Tekke şiiri 15 ve 16 yüzyıllarda büyük bir gelişme göstererek Eşrefoğlu Rûmî ö 874 1469 70 Kaygusuz Abdal ö 848 1444 İbrâhim Gülşenî ö 940 1534 Üftâde ö 988 1580 Şemseddin Sivâsî ö 1006 1597 Pîr Sultân Abdal XVI yüzyıl ve daha nice şairle tekâmül etmiş ve 17 yüzyılda Aziz Mahmud Hüdâyî ö 1038 1628 Abdülmecid Sivâsî ö 1049 1639 Ümmî Sinân ö 1067 1657 ve Niyâzî i Mısrî ö 1105 1694 vb şairlerle gelişimini tamamlamıştır Bu uzun zaman diliminde şiir tasavvufla iştigal edenlerin fikirlerini yayma vasıtalarından biri hâline gelmiş ve rûhî hazzı tatma ilâhî coşkuya kapılma Hak tan gayrı her şeyden alakayı keserek vecde gelme vasıtası olarak sûfîlerin meclislerinde ve dinî âyinlerinde zevkle okunup dinlenir bir mahiyet kazanmıştır Osmanlı Devleti nin muazzam gücünü yitirmeye başladığı 18 yüzyılda ise bu gerilemeye paralel olarak sanatsal faaliyetlerde ve bu faaliyetlerin başını çektiği şiirde de duraksama ve tekrar dönemine girilmiştir Tekke şiirinin işte böyle bir inhitat devrinde temayüz eden temsilcisi Ünsî Hasan Şa bânî şiir terennüm eden şair ve mutasavvıf olarak 18 yüzyıldaki seçkin yerini almıştır Bu çalışmada 17 yüzyıl sonu ve 18 yüzyıl başlarında yaşamış olan Halvetiyye tarikatının Şa bâniyye kolunda yetişmiş bu kıymetli şair ve mutasavvıfı Ünsî nin en mühim eseri Dîvân ı dinî tasavvufî veçheden tahlil edilerek din ve tasavvuf hakkındaki muhtelif görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır

İlk örnekleri Türk şiirinde 12 14 yüzyıllarda Hâce Ahmet Yesevî ö 562 1166 Yûnus Emre ö 720 1320 Âşık Paşa ö 733 1332 Gülşehrî ö 717 1317 den sonra gibi mutasavvıflarca verilmeye başlanan Tekke şiiri 15 ve 16 yüzyıllarda büyük bir gelişme göstererek Eşrefoğlu Rûmî ö 874 1469 70 Kaygusuz Abdal ö 848 1444 İbrâhim Gülşenî ö 940 1534 Üftâde ö 988 1580 Şemseddin Sivâsî ö 1006 1597 Pîr Sultân Abdal XVI yüzyıl ve daha nice şairle tekâmül etmiş ve 17 yüzyılda Aziz Mahmud Hüdâyî ö 1038 1628 Abdülmecid Sivâsî ö 1049 1639 Ümmî Sinân ö 1067 1657 ve Niyâzî i Mısrî ö 1105 1694 vb şairlerle gelişimini tamamlamıştır Bu uzun zaman diliminde şiir tasavvufla iştigal edenlerin fikirlerini yayma vasıtalarından biri hâline gelmiş ve rûhî hazzı tatma ilâhî coşkuya kapılma Hak tan gayrı her şeyden alakayı keserek vecde gelme vasıtası olarak sûfîlerin meclislerinde ve dinî âyinlerinde zevkle okunup dinlenir bir mahiyet kazanmıştır Osmanlı Devleti nin muazzam gücünü yitirmeye başladığı 18 yüzyılda ise bu gerilemeye paralel olarak sanatsal faaliyetlerde ve bu faaliyetlerin başını çektiği şiirde de duraksama ve tekrar dönemine girilmiştir Tekke şiirinin işte böyle bir inhitat devrinde temayüz eden temsilcisi Ünsî Hasan Şa bânî şiir terennüm eden şair ve mutasavvıf olarak 18 yüzyıldaki seçkin yerini almıştır Bu çalışmada 17 yüzyıl sonu ve 18 yüzyıl başlarında yaşamış olan Halvetiyye tarikatının Şa bâniyye kolunda yetişmiş bu kıymetli şair ve mutasavvıfı Ünsî nin en mühim eseri Dîvân ı dinî tasavvufî veçheden tahlil edilerek din ve tasavvuf hakkındaki muhtelif görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır