Unutkanlığın Çareleri Kur ân ı Kerim Sünnet ve Tıp Bilimlerine Göre — Ahmet Erdinçli

Günümüz dünyasında unutkanlık modern yaşamın yoğunluğu teknolojinin insan zihni üzerindeki baskısı ve stres odaklı yaşam biçimleri nedeniyle hızla yaygınlaşan bir sorun hâline gelmiştir Özellikle bilgisayar telefon ve diğer dijital araçların aşırı kullanımı çoklu görev yapma zorunluluğu dikkat dağınıklığını artıran çevresel uyaranlar unutkanlığın hem bireysel hem toplumsal ölçekte artmasına zemin hazırlamaktadır Dünya Sağlık Örgütü nün araştırmaları da unutkanlığa ilişkin şikâyetlerin ilerleyen yıllarda teknolojik gelişmelerin olumsuz yönleri nedeniyle daha da çoğalacağını göstermektedir Bu durum unutkanlığın yalnızca bireysel bir sorun değil aynı zamanda çağın önemli bir toplumsal ve psikolojik problemi olduğunu ortaya koymaktadır Unutkanlık bir anda ortaya çıkan geçici bir durumdan ziyade çeşitli faktörlerin etkisiyle zaman içinde gelişen ve bazen ciddi bir zihinsel dönüşümün habercisi olan bir süreçtir Her unutma durumu olumsuz bir belirti sayılmamalı özellikle psikoloji ve nörobilim açısından belirli türde unutmanın insan için bir nimet bir koruma ve ruhsal bir rahatlama aracı olabileceği kabul edilmelidir Ancak unutkanlık günlük yaşamın bütününü etkilemeye başladığında kişinin işlevselliğinde belirgin düşüşe yol açtığında bu durum klinik bir vakaya dönüşebilir ve profesyonel değerlendirme gerektirir Bu noktada bir nöroloğa veya ilgili uzmana başvurmak hayati önem taşır Unutkanlığın nedenleri tek boyutlu değildir insan hem maddi hem manevi yönleriyle var olan bir canlıdır Bu nedenle unutma olgusunun yalnızca biyolojik ya da psikolojik sebeplere indirgenmesi meseleyi eksik bırakmaktadır Bu çalışmanın temel amaçlarından biri unutkanlığı hem maddi fizyolojik psikolojik hem de manevi dinî ahlâkî ruhsal yönleriyle bir bütün olarak ayrıntılarıyla birlikte ele almaktır Zira insanın yaşadığı zihinsel ve ruhsal sorunlar çoğu zaman hem bedeninden hem de maneviyatından kaynaklanır ve bu yönlerin bir arada değerlendirilmesi bütüncül bir çözüm için zorunludur Bu kapsamlı çalışmanın ilk bölümünde tıp bilimlerinin ışığında unutkanlık incelenmiş insan beyninin yapısı hafızanın işleyişi Alzheimer ve demans gibi ileri düzey unutkanlık hastalıkları ile bu hastalıkların belirtileri ve bilimsel arka planı ele alınmıştır Ayrıca alanında uzman doktor ve psikologların unutkanlıkla ilgili önerileri derlenmiş okuyucuya bilimsel verilerle desteklenmiştir Böylece eserde yaklaşık 250 maddeden oluşan maddi manevî geniş bir tavsiye listesi yer almıştır Çalışmanın ana eksenini ise Kur ân da unutma kavramı oluşturmaktadır Kur ân ı Kerîm de 45 ayette farklı bağlamlarda kullanılan unutma kavramı yalnızca biyolojik bir zafiyet olarak değil çoğunlukla ilahî emirlerin terk edilmesi sorumlulukların ihmal edilmesi hakikatin görmezden gelinmesi gibi iradî bir davranış biçimi olarak ele alınmaktadır Bu nedenle tefsir kaynakları ışığında bu ayetlerde unutmanın kimlere nispet edildiği hangi emir ve yasakların unutulduğu bunun dünyadaki ve ahiretteki sonuçları detaylı biçimde incelenmiştir Bununla birlikte unutma konusunun yalnızca Kur ân bağlamında ele alınması yeterli görülmemiş sünnette unutmanın sebepleri ve çözüm yolları da hadisler ışığında değerlendirilmiştir Hz Muhammed sav in beyanlarında unutkanlığı arttırdığı belirtilen davranışlar ile unutkanlığı azaltan veya gidermeye yardımcı olan fiiller tespit edilmiştir Ayrıca İslâm fıkhında unutmanın ibadetler ve hukuki sorumluluklar üzerindeki etkisi incelenmiş unutmanın dini hükümlere etkisi kapsamlı biçimde ele alınmıştır İnsan İslam a göre yaratılmışların en şereflisi olmakla birlikte beşerî zaaflarla kuşatılmış bir varlıktır Unutma da bu zaafların doğal bir tezahürü olarak Kur ân da çeşitli yönleriyle işlenmiştir Kur ân unutmanın bazen rahmet bazen ibret bazen de cezaya sebep olabilecek bir davranış biçimi olduğunu ortaya koymakta insanlara unutmamaları gereken temel ilkeleri adalet doğruluk sadakat iyilik hak gözetme bozgunculuktan uzak