Uygulamalı Termodinamik Fahrettin Küçükşahin — Fahrettin Küçükşahin

Termodinamik Özellikler Termodinamiğin Birinci Kanunu İdeal Gazlar ve Gaz Karışımları İdeal Gaz İşlemleri ve İkinci Kanun Çevirim Verimleri İçten Yanmalı Makineler İçten Yanmalı Makinelerin Çevrimleri İçten Yanmalı Makinelerin Performansı Yanma ve Yanma Ürünleri Su Buharı İşlemleri Buharlı Güç Tesisleri Pistonlu Buhar Makineleri Modern Buhar Türbinleri Hava Kompresörleri Modern Gaz Türbinleri

Fahrettin Küçükşahin tarafından kaleme alınan Gemi Makineleri Operasyonu 2 Birsen Yayınevi eseri olarak okurlarla buluşuyor Gemi Makineleri Operasyonu 2 Fahrettin Küçükşahin Kitap Özeti STCV495 Sözleşmesi vardiya mühendis veya makinisti yetiştirmek için asgari standartlar belirlemiş ve bunları Model kurs 7 04 kitaplarırıda belirtmiştir Model kurs 7 04e göre Gemi makineleri bakımı ve Ana ve yardımcı makinelerin bakım ve operasyonu adı altında 448 saatlik bir konu önerilmektedir Sözü edilen konuları 7 04ün diğer konulan ile kıyaslandığı zaman mesleki açıdan ne kadar önemli oldukları görülecektir Mesleki eğitim ve öğretimdeki önemi nedeniyle ve Model Kurs 7 04e uygun kitapların hazırlığına 1992 yılırıda başlayarak kitaplardan ilkinin 1997 yılında İTÜ Denizcilik Fakültesi baskı atelyesinde basılması sağlandı Gemi Makineleri Operasyonu 2 isimli kitabım birinci kitabımla birlikte STCW95 Sözleşmesinin gereklerini rahat bir biçimde yerin getirebilecek telif eserlerim olacaktır Yayınevi Birsen Yayınevi Yazar Fahrettin Küçükşahin Sayfa 682 Sayfa Kağıt 1 Hamur Boyut 13 50x20 00 cm Barkod 9789755113333 Kategori Akademik Kitaplar

ÖNSÖZ Gerçek yaşamdaki sorunları çözmek için iyi bir bilimsel birikim gerekir Bunu elde etmenin yeride üniversitelerdir Yeni bilgiler edinmek ve bu bilgilerin kullanımını geliştirmek üniversite eğitiminde çok önemlidir Öğrenciler birçok farklı yöntemle ve farklı materyaller kullanılarak bilimsel konuları öğrenirler Günümüzde en yaygın kullanılan eğitim materyali bilgisayardır Derslerde öğrenciler grup çalışmalarıyla veya tek başlarına bilgisayar yardımıyla çeşitli yazılımları kullanarak ders konularını pekiştirebilirler Şu ana kadar verilen derslerden edindiğimiz tecrübelere göre öğrenciler problem çözerek en verimli şekilde öğreniyorlar ve yapılan problemleri bir model olarak takip ediyorlar Çözülen problemlerin birçok olumlu yönü vardır Ama burada dikkat edilmesi gereken konu öğrencileri ezberden uzak tutacak bir yaklaşımın oluşturulması gereğidir Özellikle ülkemizde test sisteminin getirdiği tek boyutlu düşünce mantığının üniversitede çok boyutlu düşünce olarak geliştirilmesi gerekiyor Bunun içinde ders anlatılırken mümkün olduğu kadar görsel materyallerden yararlanmak gerekiyor Bu kitabı yazmamızın üç temel amacı vardır ilki Robot Tekniği I olarak yayımlanan kitabın devamını sağlamak İkincisi robot tekniği dersleri içinde problem çözmeyi temel alan öğrenmeyi sağlamak ve ülkemizdeki bu konuda yazılmış Türkçe ders kitabı açığını kapatmaktır Yıllar boyunca verilen eğitimden çıkarılan sonuç öğrencilerin aktif olarak öğrenmeye katıldıklarında en iyi öğrendiklerine ve tek başına ders kitaplarının öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını karşılayamadığıdır Birçok ders kitabının içine sıkıştırılan bilimsel bilgi miktarı oldukça büyüktür Ama önemli olan bu bilgilerin ne kadarı öğrenciler tarafından özümsenebildiğidir Bu bağlamda dünyadaki üniversiteler öğrencilere bütün yeni bilgileri öğretmeye kalkışmaktan çok onlara sorgulamayı yeni bilgiler ve varolan bilim arasındaki ilişkiyi kurmayı problem çözme becerilerini geliştirmeyi sezinleme ve eleştirel düşünmeyi öğretmeyi amaçlamaktadırlar Bu kitabı yazarken birçok kitaptan ve bilimsel makaleden yararlandık Bu kaynakların yazarlarına teşekkür etmeyi bir borç biliriz Ayrıca bu kitabın hazırlanması ve oluşturulması esnasında derin bilgilerini esirgemeyen Prof Dr George E Cook a sonsuz teşekkürlerimizi sunarız Dr Zafer BİNGÜL Dr Serdar KÜÇÜK

Uygulamalı termodinamik kitabı Termodinamik özellikler birinci kanun gaz kanunları ideal gaz işlemleri ve ikinci kanun çevrim verimleri içten yanmalı makinelerin çalışma ilkeleri içten yanmalı makinelerin çevrimleri ve performansları yanma ve yanma ürünleri su buharı işlemleri buharlı güç tesisleri pistonlu buhar makineleri buhar türbinleri buhar makinelerinin çevrimleri modern gaz türbinleri hava kompresörleri ve soğutma sistemleri olmak üzere 17 bölümden oluşmaktadır Her bölümde çok sayıda basit ve mesleğe yönelik örnekler yer almaktadır Özellikle ısı makinelerinin çalışma ilkelerine oldukça ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir

İçindekiler Elektrik Devreleri ve Elektrik Terimleri Direnç ve Kondüktans Elektrik Devreleri ve Dirençlerin Bağlanması Elektrik Akımının Isıl Etkisi Elektrik Akımının Kimyasal Etkisi Manyetizma ve Manyetik Alan Elektromanyetizma DC Jeneratörleri ve Motorları AC Akım Alternatörleri ve AC Motorları Ana ve Yardımcı Dağıtım Tabloları Gemi Kabloları Transformatörler Doğrultmaçlar Konvertörler Gemi Yardımcı Makineleri Gemilerin Elektrikle Yürütülmesi Dizel ve Benzin Motorlarının Elektrik Devreleri Elektriksel Yangınlar

1 Mart 2010 tarihi benim için bir Milât oldu Çünkü bu tarihte Yüksek Denizcilik Okulu nda Rahmeti hocam Lütfullah Güneralp in Mk 35 ve okul müdürümüz MEB nın bir Talim Terbiye Üyesi olan M Nurettin Boyman ın desteğiyle Güverte sınıflarında Gemi makineleri temel bilgisi derslerini okutmaya başlamıştım O günden bugüne 50 yıldan fazla bir süre geçti Yarım asırlık bu uzun süre içinde kâh yardımcı öğretmen kâh öğretmen ve kâh öğretim görevlisi kadrolarıyla kendi okulumda Deniz Harp Okulu Teknik Okulun Bugünkü Yıldız Teknik Üniversitesi bir fakültesi olan Vatan Mühendislik Fakültesi Kocaeli mühendislik Akademisi Ayazağa Kimya Mühendisliği Yüksek Okulu Cağaloğlu Mühendislik Yüksek Okulu vb i eğitim ve öğretim kurumlarında 15 den fazla mühendislik dersi okuttum Denizciliğin kendine özgü önemli bir konu oluşu nedeniyle üniversitelerimizde yazılan basılan ve dili ve içerikleri çok farklı olan kitaplar yerine okuttuğum derslerle ilgili ve denizciliğe yönelik kitaplar hazırlamaya çalıştım Bu arada türlü evrelerden de geçtim bunun hep farkında oldum Kitap yazımının başlangıcında M Lütfullah Güneralp M Faruk Altunbay ve Prof Dr M Necdet Eraslan dışında Ülkemiz yazarlarının kitapları yerine türlü yabancı yazarlar tarafından kaleme alınan ve dili İngilizce olan denize yönelik kitaplardan yararlandım Dolayısıyla öğretmenliğimin ilk yıllarında yazdığım kitaplar daha çok Derleme niteliğindeydi Sonraları doğal gelişme olsa gerek kendi üslubum ve yazı tarzıma uygun olan kitaplar yazmaya başladım Bu kitapların tümü iki tanesi istisna edilirse denizcilik mesleğine ilişkin kitaplardı İstisnayı oluşturan kitaplarımdan biri Akademi Denicilik tarafından yayınlanan Gemi elektriği ve diğeri ise Birsen Yayınevinin gerçekleştirdiği Gemi elektroteknolojisi oldu Sözü edilen kitaplarım başka bir bilim dalını ilgilendiren kitaplardır Ancak denizcilerimizin bir gemi makineleri işletme mühendisi tarafından yazılan bu tür kitaplara olan gereksinimleri yeni kitaplar hazırlamam konusunda bana hep cesaret verdi Ticaret gemilerinde çoğu zaman Soğutucu yerine İngilizce kökenli Cooler sözcüğü Kuler şeklinde kullanılır Oysa kitabımıza konu olan sistemlerde kullanılan ve soğutmayı oluşturan maddeler de birer soğutucudur Özellikle bu iki sözcük aynı cümlede kullanıldıkları zaman bir sorun oluşmaktadır Günümüzde çeşitli yazarlar soğutmayı sağlayan kimyasal maddeler için Soğutgan Soğutkan Soğutmaç ve Soğutan sözcüklerini kullanmaktadırlar Türk Dil Kurumunun büyük sözlüğünde bulunan ve soğutma özelliği olan sıcaklığı azaltan anlamlarındaki Soğutkan sözcüğünü diğerlerine tercih ettim Bu arada Soğutucu madde sözcüğünü de yaygın bir şekilde kullandım

Ortsfeste und Schiffdieselmotoren Dipl Eng F Mayr tarafından yazılan ve 1943 yılında Viyana da basımı gerçekleştirilen bir dizel motorları kitabı Sözü edilen kitap üç binden fazla kitaba sahip olduğum kitaplığımda benim için en değerli kitaplardan biri ve belkide birincisi Alman ordularının Rusya bozkırlarında durdurulduğu yer yer geri çekilmelerin başladığı yani büyük bir bozgunun arifesinde bile bir bilim adamı kitap yazımı ve basımına zaman ayırabiliyor ve daha önemlisi okuyucu da bulabiliyor Bu olay böyle bilim adamlarını yetiştiren ülkelere toplumlara hayranlık duymama neden oluyor onların çok ağır bir yenilgiden 10 yıl sonra nasıl güçlendiklerinin gerekçesini oluşturuyor Kitap okuma kitap toplama ve dolayısıyla kitap yazma olgusu bende Amerika Birleşik Devletleri nin federal akademisi olan USMMA Kings Point teki eğitimim sırasında başladı Oradaki okulumun kitap satış mağazasında birbirinden güzel ciltli ve mükemmel kâğıtlara basılmış kitaplarında çok sayıda satın almaya gayret ettim ve onların sayısını çoğaltma fırsatlarını da değerlendirdim Türlü konuları kapsayan bu kitapları adeta yutarcasına okudum okudurm Yeni bir kitap aldığımda küçük çocuklar gibi sevinçten geceleri uyku uyumakta zorlanırdım Eğer kitap alacak parasal gücüm yoksa derinden etkilenirdim Bu durum uzun bir süre devam etti hergün bilgi dağarcığımı doldurmaya gayret ettim Ardından sahip olduğum bilgi birikimini öğrencim olan gençlere ve Türk Denizcilerine aktarma duygusu beni kitap yazımına yöneltti Bu yüzden staj yaptığım şöhretli General Motors Electro Motiv hiç bire Division ve sonradan A G Veser firmaları tarafından yapılan çok önemli iş tekliflerine hiç bir zaman sıcak bakmadım Tek amacım vardı o da ülkeme gençlerimize ve Türk Denizcilerine faydalı olmak ve katkıda bulunmaktı Ulu Yaradana şükürler olsun basımını gerçekleştirdiğim kitaplarımın sayısı 2008 ortalarında 45 i buldu Emrî Hak gerçekleşene kadar bu sayıyı 50 nin üzerine çıkarmayı ümit ediyorum

Fahrettin Küçükşahin tarafından kaleme alınan Dizel Motorları Birsen Yayınevi eseri olarak okurlarla buluşuyor Dizel Motorları Fahrettin Küçükşahin Kitap Özeti İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümünün dizel motorları müfredat programlarını da içerecekşekilde hazırlanan kitap İTÜ Denizcilik Fakültesi dışında da gemi makineleri eğitimi yapan mühendis adayları 7 04 ve 7 02ye göre öğretim ve eğitim alan meslek yüksek okulları denizcilik meslek liselerinin öğrencileri ve her kademedeki makine bölümü gemiadamlarına dah uzun yıllar yararlı bir kaynak olacaktır Yayınevi Birsen Yayınevi Yazar Fahrettin Küçükşahin Sayfa 811 Sayfa Kağıt 1 Hamur Boyut 17 00x25 00 cm Basım Yılı 2020 Barkod 9789755115078 Kategori Genel Konular

Robot Dinamiği ve Kontrolü Dr Zafer Bingül Dr Serdar Küçük BİRSEN YAYINEVİ

Konu Başlıkları Elektrik Enerjisi ve Elektrik Terimleri Direnç ve Kondüktans Elektrik Devresi ve Dirençlerin Bağlanması Elektrik Akımının Isıl Etkisi Elektrik Akımının Kimyasal Etkisi Manyetizma

Soğutma ve iklimlendirme konusu tüm gemiler için son derece önemli bir konudur Ancak Ülkemizde bu konudaki yayınlar neredeyse bir elin parmakları sayısında Ayrıca sözü edilen kitaplar denizcilerin şiddetle ihtiyaç duydukları operasyon bakım ve onarım konularından çok uzakta Bu nedenle iki yıl kadar önce sözü edilen konuları da kapsayan bu tür bir kitabın yazılmasını tasarladım ve neredeyse basımını gerçekleştirmek üzereyim Böylelikle Okulumdan mezun oluşumun 59 uncu öğretmen ve öğretim görevlisi olarak 50 nci yılımda 50 tane teknik kitap gerçekleştirme onuruna erişmiş olacağım Bu onur bana denizcilerimizin ihtiyacı olan konularda daha birçok şeyi yapabilme yazabilme gücünü veriyor Herzaman söylediğim gibi Emr i Hak oluşmaz ise sözümde de duracağım Kitabımın hazırlanmasında Amerka Birleşik Devlet lerinin lisans seviyesindeki denizcilik akademileri ile ünüversitelerinde bir hayli şöhretli olan iki bilim adamı Richard C Jordan ve Gayle B Priester tartından kaleme alınan ve Prentice Hall INC Tarafından yayımlanan Refrigeration and Air Conditioning isimli yapıttan yararlandım Sözü edilen eser 1981 yılında Sn Müh Rafet Yalçın

Ortsfeste und Schiffdieselmotoren Dipl Eng F Mayr tarafından yazılan ve 1943 yılında Viyana da basılan bir motor kitabı Sözü edilen kitap üç binden fazla kitaba sahip olduğum kitaplığımda benim için en değerli kitaplardan biri ve belki de birincisi Rusya bozkırlarında Alman ordularının durdurulduğu yer yer geri çekilmelerin başladığı yani büyük bir bozgunun arifesinde bile bir bilim adamı kitap yazımı ve basımına zaman ayırabiliyor ve daha önemlisi okuyucu da bulabiliyor Bu olay böyle insanları yetiştiren ülkelere toplumlara hayranlık duymama neden oluyor onların çok ağır bir yenilgiden 10 yıl sonra nasıl toparlandıklarının da gerekçesini oluşturuyor Kitap okuma kitap toplama ve dolayısıyla sonradan kitap yazma olgusu bende Amerika Birleşik Devletlerrnin federal akademisi olan USMMA Kings Point teki eğitimim sırasında başladı Oradaki okulumun kitap satış mağazasında birbirlerinden güzel ciltli ve mükemmel kâğıtlara basılmış kitaplardan çok sayıda aldım ve onların sayısını artırma fırsatlarını da değerlendirdim Türlü konuları kapsayan bu kitapları adeta yutarcasma okudum okudum Yeni bir kitap aldığımda küçük çocuklar gibi sevinçten geceleri uyku uyumakta zorlanırdım Eğer kitap alacak parasal gücüm yoksa derinden etkilenirdim Bu durum uzun bir süre devam etti hergün bilgi dağarcığımı doldurmaya gayret ettim Ardından sahip olduğum bilgi birikimini öğrencim olan gençlere ve Türk denizcilerine aktarma duygusu beni kitap yazımına yöneltti Bu yüzden staj yaptığım şöhretli General Motors Electro Motive Division ve sonradan A G Veser firmaları tarafından yapılan çok önemli iş tekliflerine hiç bir zaman sıcak bakmadım Tek amacım vardı o da ülkeme gençlerimize ve Türk Denizcilerine faydalı olmak ve katkıda bulunmaktı Ulu yaradana şükürler olsun basımını gerçekleştirdiğim kitaplarımın sayısı 2008 yılı ortalarında 45 i buldu Emrî Hak vaki olana dek bu sayıyı 50 nin üzerine çıkarmayı ümit ediyorum Kitabımın hazırlanmasında başlangıç noktası Uluslararası Denizcilik örgütünün IIVIO Dünya ülkeleri denizcilerinin yetiştirilmesinde bir standart oluşturmak amacıyla hazırladığı STCVV78 sözleşmesi ve bu sözleşmeye uygun olarak Vardiya mühendis ve makinistleri için düzenlenen 7 04 Model Kurs oldu İki ciltten oluşan Ana ve yardımcı makinelerin bakımı ve operasyonu sözü edilen model kursta 448 saatlik bir müfredatı kapsamaktadır Bu müfredatın bir bölümü veya hemen hemen yarısını Buhar kazanları buhar türbinler ve buhar ve besi suyu sistemleri oluşturmaktadır Elinizdeki kitap bu bölümleri ayrıntılı bir şekilde vermektedir Ayrıca STCW 95 sözleşmesi tüm dünya denizcileri için her derecede sınav yapılması zorunluluğunu getirmiştir Denizcilerimizin bu sınavda başarılı olabilmeleri için okuyacakları sınava hazırlanabilecekleri kitaplara gereksinimleri vardır Kitabım bu gereksinmeye de yanıt verebilecektir Yararlı olması dileğiyle Fahrettin KÜÇÜKŞAHİN ERENKÖY 2008

Gemi dizel motorları belirli bir maine yapımcı firmanın ürettiği dizel makinelerine yönelik konuları içermektedir Uzun yıllar özellikle Avrupa da 3 4 büyük motor imalatçısı faaliyet gösterdi Bunları Sulzer Broth MAN B W Fiat vb şekilde sıralamak mümkündür MAN ve Sulzer bu faaliyet sırasında ya birinci ya da ikinci sırayı aldılar Sonra devreye Strok ve Wartsila girdi Amerika Birleşik Devletleri nde de Norberg Cat Fairbanks Morse General Motors enterprise gibi mükemmel makineler üreten yapımcılar bulunmaktadır İngiltere de Blackston Lister Deltic Engin Son Doxford gibi firmalar da 21 yüzyıla yakışan makineler imal etmektedirler Bu arada Uzakdoğuyu da unutmamak gerekit Sulzer MAN v b kuruluşların lisanslarıyla Japonlar biraz da kendilerine özgü makineler tasarlamakta ve gerçekleştirmektedirler Bunlara Güne Kore Çin v b ülkeleri de katmak gerekir

ÖNSÖZ Sevgili ağabeyim Hayrettin Küçükşahin ve Kız Kardeşim Birsen Bürkekin unutulmaz anısına STCW95 Sözleşmesi vardiya mühendisi ve makinisti yetiştirmek için minimum standartları belirlemiş ve bunları iki ciltten oluşan Model kurs 7 04 kitaplarında belirtmiştir Model kurs 7 04e göre Gemi Makineleri Bakımı ve Operasyonu ve Ana ve yardımcı makinelerin bakımı ve operasyonu adı altında 448 saatlik bir konu önerilmektedir Sözü edilen konular 7 04ün diğer konuları ile kıyaslandığı zaman meslekî bakımdan ne kadar önemli oldukları görülecektir Meslekî eğitim ve öğretimdeki önemi nedeniyle ve Model Kurs 7 04e uygun kitapların hazırlığına 1992 yılında başlayarak kitaplardan ilkinin birkaç yıl alan uzun uğraşılardan sonra 1997 yılında İ T Ü Denizcilik Fakültesinin baskı atölyesinde basılması sağlandı Böylelikle Gemi Makineleri Operasyonu 2 isimli kitabım birinci kitabımla birlikte STCW95 Sözleşmesinin gereklerini rahat bir şekilde yerine getirebilecek telif eserlerim olacaktır Gemi makineleri operasyonu 2 isimli kitabım 13 bölümden oluşmakta ve 682 sayfadan meydana gelmektedir Kitabımın hazırlanmasında bir hayli geniş olan özel kitaplığım türlü gemi dizel motoru yapımsıcısı firmaların makine kataloglan çeşitli periyodikler ve Denizcilik Fakültesi nin kitaplığından yararlanılmıştır Ülkemizde son yıllarda bir bölümü çeşitli üniversitelere bağlı fakülte veya yüksek okul düzeyinde eğitim ve öğretim kuruluşları açılmıştır Sözü edilen kuruluşlara sürekli olarak yenileri katılmaktadır Millî Eğitim Bakanlığına bağlı denizcilik meslek liseleri de giderek çoğalmaktadır Bu eğitim kurumlarında 4 bin dolayında öğrenci çekici bir meslek olan denizciliğe hazırlanmaktadır Kitaplarımın anılan öğrencilerin böyle önemli bir meslek için yetiştirilmelerinde yardımcı olabileceği düşüncesi beni mutlu etmektedir Hazırlık çalışmalarım sırasında özellikle gemi dizel makineleri imal eden şöhretli firmaların broşür makale işletme kitabı katalog periyodik vb i dokümanlarından yararlandığım Marquette Woodward İngersol Rand Nordberg Enterprise Cleveland Diesel Engine Division General Motors Co Electro Motive Division Fairbanks Morse Amerika Birleşik Devletleri M A N B W SKL Deutz Almanya Son Doxford İngiltere Götaverken ABB İsveç ve Fiat İtalya yetkililerine şükranlarımı sunarım Bu eserin hazırlanmasında her şey örneğin kitap taslağının oluşturulması kitabın elektronik ortamda hazırlanması dili bakımından denetlenmesi şekillerin çizilmesi vb tarafımdan gerçekleştirildi Kuşkusuz bu arada gözden kaçan bazı hatalar da oluşmuştur Bunların tümünün sorumluluğu yazara aittir Okuyucularımdan dileğim gördükleri hataları veya eksiklikleri kitabımın arka kapağında bulunan telefon numaralarım yardımıyla bana iletmeleridir Kitabımın hazırlanmasında desteğini hiç esirgemeyen Sn Başmühendis Kemal Demirele Birsen Yayınevi sahipleri Sn Cengiz ve Bahadır beylere ve baskı kapak baskı cilt ve montaj işlerini büyük bir dikkat ve titizlikle gerçekleştiren yetkililere ve çalışanlarına candan teşekkürü bir borç bilirim Hayırlı olması dileğiyle

Son yıllarda Dünya denizlerinde buhar türbinleri ile yürütülen gemi sayısı giderek artmaktadır Özellikle LNG ve LPG tankerleri ile yüksek hızlı konteyner gemileri vb i buhar türbinleri ile donatılmaktadır Bu tür gemilerde yüksek basınç ve sıcaklıkta kızgın buhar üreten ve çoğu kez iki dramlı veya D türü adı verilen kazanlar kullanılmaktadır Türlü Klâs kuruluşlarının yıllıkları incelendiğinde motorlu gemi sayısının toplam içinde elân çok büyük miktarda olduğu görülmektedir Bu miktarın içinde 100 gros tonluk gemilerde bulunmaktadır Oysa birinci paragrafta sözü edilen gemilerin tonajları çok yüksektir Yüksek tonajlı bir LNG tankerinin taşıdığı yük motorlu gemi sayısını önemli şekilde yükselten bir kostere veya 100 gros tonluk bir gemiye göre 20 30 misli daha fazladır Kıyaslamada makine gücü kriter olarak alınırsa benzer sonuçlar ortaya çıkmaktadır Her türlü gemi yapımında ön plâna çıkan Güney Korede çok sayıda 37 adet büyük tonajlı LNG tankerinin yapımı sürmektedir Bu gemilerin makinelerinin gücü 30 bin kilovatın üzerindedir Yakın bir gelecekte bunlara 50şerlik iki paket halinde 100 geminin ilâve edileceği de bilinmektedir Birçok ülkenin armatörlük kuruluşlarıi boru devresine payplayna göre daha pahalı bir işletme olan gemi ile doğal gaz taşımacılığına dönmekte ve böylece ülkelerinde en kritik günlerde doğal gaz vanalarının kapatılması sonucu oluşabilecek rizikoyu gidermeye çalışmaktadırlar Türk Deniz Ticareti filosunda buhar türbinleri ile yürütülen gemiler bulunmamakla birlikte yukarda belirtilen hususlar buhar türbinleri buhar kazanları ve buhar ve besleme suyu konularında Türk denizcilerine daha fazla ve ayrıntılı bilgi verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır Denizcilik eğitimi ve öğretimi verilen kuruluşların yetkilileri de zaten bir hayli zayıflamış olan ve kuvvetli bir rüzgârla kolayca şekil değiştirebilen müfredat programlarını güçlendirmek için çaba ve emek tüketmek zorununu duymalıdır Gemi Buhar Kazanları kitabım on bölümden oluşmaktadır Eserin birinci bölümünü Yakıtlar ve yanma konusu kapsamaktadır Bu bölümde ayrıntılı bir şekilde yanma olayı ve baca emisyonlarının üzerinde durulmasının nedeni onların çevreye olan zararlı etkilerini bir kez daha gündeme getirmek içindir Ayrıca yakıtlar ve yanma bölümünün sonunda oldukça geniç bir şekilde Isı aktarımı veya Isı transferinden söz edilmektedir Ancak bu konu öğrencilerimiz için daha yararlı olacağı düşüncesiyle genek ısı aktarımı şekline dönüştürülmüştür Kitabımın hazırlanması sırasında ülkemizde yayınlanan bazı buhar kazanları kitaplarında olduğu gibi ısıtma yüzeylerinin hesaplanmasına ilişkin konuların yer alıp almaması konusunda uzun süre bir karar veremedim Sonuç olarak bu konuyu Üniversitemiz hocalarına bırakmayı uygun buldum Ülkemizde Buhar kazanları konusunda basılı eser sayısı hemen hemen bir elin parmakları kadar Bu noktadan yaklaşıldığında oldukça geniş bir şekilde hazırlanan kitabımın önemli bir boşluğu dolduracağına inanıyor basımında emeği geçenlere teşekkür ediyor ve hayırlı olmasını diliyorum Saygılarımla Fahrettin KÜÇÜKŞAHİN

Dünya denizciliğinde İkinci Dünya Savaşı sonrası başlayan motorlu gemi serüveni o zamana kadar ön plânda olan buhar türbinli gemilerin elimizden uçup gitmesine yolaçtı Onları yitirdik Bu değişimde zaman zaman işletmeci mantığı ve gerçekçiliğin de katkısı büyük oldu Bu arada türlü etkenlerin örneğin işletmeci personel sayısı genel verim özgül yakıt tüketimi seyir yarıçapı özgül yağ harcamı fren beygir gücü vb inin gözardı edilmesi de düşünülemezdi Uzun yıllar dizel motorlarının adeta gemileri istilâsı sürdü gitti bugün de devam ediyor Ancak geçmişten bugüne gemi türlerinde ve yük taşıma şeklinde önemli değişiklikler meydana geldi Yapılan araştımalar iz bırakmadan kaybolan bazı gemilerin batışlarında önemli neden olarak dizel motorlarının gösterdi Dolayısıyla bazı gemi türlerinde örneğin büyük tonajlı LNG ve LPG tankerleri yüksek hızlı konteyner vb gemilerinde tüm aleyhte etkenlere rağmen buhar türbinlerinin kulanılması zorunlu bir hale geldi ve hızlı bir şekilde istimli gemiler yapılmaya başladı Bu hızın özellikle 21 inci yüzyıl ile birlikte önemli bir ivme kazandığı da bir gerçek Dizel motorlarının buhar türbinleri karşısındaki zayıf noktalarından biri üretebildiği maksimum gücün 84 bin kW oluşudur Bundan daha fazla bir güce gereksinme olduğu zaman buhar türbinlerinin veya buhar türbinleri ile birlikte kullanılabilen gaz türbinlerinin düşünülmesi gerekmektedir Nitekim yüksek güçlü makinelerle donatılmış büyük tonajlı yolcu gemilerinde nükleer kuruluşlarda termik santrallarda rakipsiz olarak buhar ve gaz türbinlerinden yararlanılmaktadır Bu durum buhar türbinlerinin 2000 li yıllarda da önemli rolünü sürdüreceğini göstermektedir

Dizel motorlarının hesaplanması isimli kitap 15 bölümden oluşmaktadır Bölümler Gemi Makinelerinin dizayn gerekleri ile başlamakta ve onu motor dinamiği gemi teknesi titreşimleri örnek proje hesapları makinenin genel ölçüleri pistonlar piston rodlar krankşaftlar silindirler silindir gömlekleri ve silindir başlıkları freymler valf hareket mekanizması yakıt püskürtme sistemleri su pompaları aşırı doldurma veya süperşarj ve ısı değiştirici tasarımı gibi bölümler izlemektedir

ÖNSÖZ Kitaplarıma önsöz yazmak istediğim zaman gözlerimin önüne geçmiş dönemin efsaneleri olan M Lütfullah Güneralp Lütfullah Hoca Prof Dr M Necdet Eraslan ve Y D O müdür makamında ve görevi başında vefat eden rahmetli Faruk Hoca M Faruk Altunbay gelir Özellikle Faruk Hocanın bana söylediği şu sözleri kulaklarımda yankılanır Bir öğretmen ne kadar çok konu okutursa o kadar iyi öğretmen olur Hocamın bu sözlerini daima anımsar yerine getirmeye sürekli olarak bu sözlere layık olmaya çalışır ve kendisini ve diğer hocalarımı daima hayırla yadederim Çünkü elinizdeki kitap Faruk Hoca nın bu öğütünü yerine getiren kişi tarafından yazıldı Bu tür bir kitabın yazılabilmesi için eserin konularının hem teorik ve hem de uygulamalı olarak çok iyi bilinmesi gerekir Böyle birinin ülkemizde az sayıda olduğu da bir gerçektir Kişisel görüşüme göre bir öğretmen veya öğretim elemanının aslî görevi öncelikle öğrencilerinin seviyesinde olması gereken ders kitaplarını hazırlamak olmalıdır Teknolojideki hızlı gelişmeyi bahane ederek kitap yazımından kaçınmak bence anlaşılır gibi değildir Zaman zaman bu konuda kendi okulları için Millî Eğitim Bakanlığı nın anayasal bir kurum olan YÖK Başkanlığının çabaları sonuçsuz kalmıştır Oysa türlü konularda yazılmış çok sayıda kitap eğitim ve öğretimin hızlı bir şekilde gelişmesine yardımcı olur Çünkü inancım odur ki eğitimin temel öğelerinden birincisi öğretmen öğretim elemanı ise İkincisi kitaptır Ülkemizde Gemi Makineleri dalında ilk telif eser Y D O Öğretmeni olan Başmühendis M Lütfullah Güneralp tarafından yazıldı ve basımı Lütfullah Hocanın Ölümünün ardından 1967 yılında Yüksek Denizcilik Okulu Mezunları Derneği tarafından gerçekleştirildi Y D O Makine Bölümü müfredat programına uygun olarak hazırlanan bu kıymetli eser uzun yıllar denizcilik eğitiminde kaynak kitap olarak kullanıldı Lütfullah Hocanın vefatından sonra Gemi Makineleri Temel Bilgisi dersini okutma görevi bana verildi Bir yandan çağın diğer yandan da Lütfullah Hocanın isminin yaşatılması gereği onun havasını ve bilgilerini de taşıyan yeni bir kitabın yapımı hep kafamın içinde oldu Bunun sonucu olarak 1985 yılında Gemi Makinelerine Giriş 1 ve onun ardından 1987 yılında da Gemi makineleri isimli kitaplarım oluştu Bu kitaplarımın oluşmasında meslekî bilgisi ve kişiliğine hayran olduğum Lütfullah Hocanın gemi makineleri temel bilgisi gemi makineleri operasyonu ve bir süre asistanlığını yaptığım bana göre ülkemin yetiştirdiği en büyük bilim adamlarından biri olan Prof Dr M Necdet Eraslan Hocanın yazmış olduğu Dizel Motorları kitabı çok önemli bir rol oynadı 1987 yılında basılan gemi makinelerinin 1997de ikinci baskısı 2000 yılında da üçüncü baskısı gerçekleşti Her baskıda Gemi Makinelerinin içeriği ve dilinde önemli sayılabilecek değişiklikler oluştu Örneğin Pistonlu Buhar Makineleri bölümü giderek küçüldü ve 2011 taslağında tümü ile ortadan kalktı Bu arada kitabımın dili ve yapısı da önemli şekilde değişti Özellikle İngilizce kökenli ama okunuşu pek İngilizce ye benzemeyen meslekî kelimelerin yerine mümkün olduğunca Türkçe sözcükler konuldu Bu sözcüklerin İngilizce karşılıkları parantez içinde kitabıma taşındı Böylelikle çoğu zaman İngilizce terimleri söylemek istemeyen veya okuyamayan öğrencilerin daha kolay okuyup anlayacakları bir kitap meydana geldi Gemi Makineler isimli kitabımı yeniden düzenleyerek sunuyorum Gemi Makineler isimli kitabım bir taraftan denizcilik eğitimi veren türlü öğretim kurumlarının öğrencilerine ve diğer taraftan da gemi adamlarının bir bölümüne hem meslekî konularda ve hem de yeterlik sınavlarında önemli katkılarda bulunacaktır Kitabımın hazırlanışı sırasında bana büyük katkılarda bulunan değerli zamanının önemli bir bölümünü karşılıksız olarak kitabıma ayıran ve sürekli olarak onunla ilgilenen değerli teknik yazar başmühendis Kemal Demirele Birsen yayınevi sahipleri Cengiz ve Bahadır Beyefendilere Halim beye kitabımın basımında emekleri

Zaman zaman denizci arkadaşlarım öğretim elemanları ve öğrencilerimle sohbetlerim sırasında sık sık gündeme gelen bir konu vardı Bu konu gemi dizel makinelerinde ne kadar veya kaç tane arızanın oluştuğudur Genel olarak dile getirilen arıza sayısı 300 olarak ifade ediliyor Sözü edilen arızaların 49 tanesinin önemli olduğu ve 9 tanesinin ise çok önemli oldukları dile getiriliyordu Çok kesin sayılarda dile getirilen bu arızaların nasıl bir araştırma sonucu oluştuğu da pek ifade edilemiyordu Sayılmaya kalkıldığında da ancak iki elin parmakları kadar arıza şekli gündeme getirilebiliyordu Dizel makineleri konusunda Gemi Makineleri Operasyonu 2 Dizel Motorları Gemi Dizel Motorları Dizel Makinelerinin Teorisi Dizel Makineleri Problemleri ve Dizel Makinelerinin Tasarımı gibi çok sayıda kitabın yazarı olduğumdan konu ile ilgilenmemem pek mümkün değildi Küçük çaplı bir araştırma konunun çok bakir olduğunu gelişmiş ülkeler de dahil hemen hemen hiçbir ülkede böyle bir kitabın basılmadığı gerçeğini ortaya çıkardı Ancak çok sayıdaki operasyon ve motor kitabı yazarı genel olarak kitaplarının sonunda bazen özet olarak birkaç sayfayı geçmeyen Trouble shooting tabloları ile yetinmekteydiler Oysa bir vardiya mühendisi veya makinisti için konu çok önemliydi ve dolayısıyla ayrıntılı bir şekilde yazılması gerekiyordu Öyle bir kitap yazılmalıydı ki o kitaptan sadece gemilerde çalışanlar değil staj yapan öğrenciler de yararlanabilmeli ve sözü edilen bu kitabın içinde tanıtıcı ve öğretici olan operasyon konuları da bulunmalıydı Kitabımın yazımının son aşamasında Fakülte mdeki çoğu başmühendis olan denizci hocalarla aramda önemli bir diyalog başladı Kendilerinden meslek yaşamları boyunca çalıştıkları ticaret gemilerindeki önemli veya önemsiz arızaları yazmalarını rica ettim eksik olmasınlar isteğim karşılık gördü ve böylelikle arızalar konusunda çok enteresan anılar da gün ışığına çıktı Ayrıca Denizcilik Fakültesi kitaplığı da bana önemli katkılarda bulundu Senelerce büyük bir emek vererek oluşturduğum özel kitaplığımın da yardımıyla kitabımı yazabildim Bir kitap yazımı için hazırlığa birkaç ay belki daha uzun bir süre önce başlarım Kitabımın içeriğinde hangi konuların bulunması gerektiğini hep kafamda düzenlemeye sıraya koymaya çalışırım Bu arada eski dil ile takdim tehir ya da hangi konu daha önce hangisi daha sonra yazılmalıdır düşüncesi daima kafamın içindedir Bu durum kesinleştiği zaman oturup kitabı yazmak kalır Bu durum hızlı bir çalışma içine girmeme neden olur ve tempomu düşürmeden yazmaya koyulurum 20 yılı aşkın bir süredir bir konsere güzel bir tiyatro oyununa sinemaya gidemememin gerekçesi de bu tempolu çalışmadır Sonuçta bir eser ortaya çıkar Bu durum elinizde bulunan Dizel Makinelerinin Arızaları kitabımda da aynen gerçekleşti Dizel Makinelerinin Arızaları isimli kitabım 13 bölümden oluşmaktadır Bu bölümler 1 Hareketsiz kısımların arızaları 2 Hareketli parçaların arızaları 3 Aşırı doldurma arızaları 4 Dizel motorlarının yatakları ve arızaları 5 Valf hareket mekanizması operasyonu ve arızaları 6 Yakıt püskürtme sistemleri ve arızaları 7 Yakıtlar ve yanma 8 Yağlama yağları ve yağ devreleri 9 Đlk hareket devreleri 10 Soğutma sistemleri 11 Gemi makinelerinde egzoz sistemleri 12 Dizel makinelerini Seyire hazırlama ve çalıştırma ve 13 Endikatör cihazları ve endikatör diyagramları konularını kapsamaktadır Bir konuda okuyucularımın beni mazur görmelerini rica ediyorum Kitabımda uzun olmamakla birlikte önemli sayılabilecek miktarda tekrarlar bulunmaktadır Bu durum dizel makinelerinin özelliklerinden kaynaklanmaktadır Örneğin ikinci bölümde makine pistonlarında oluşan arızaların büyük bir bölümü soğutma sisteminden kaynaklanmaktadır Oysa dizel makinelerinin arızaları isimli eserde soğutma sistemleri Bkz Bölüm 9 de bulunmaktadır O bölümde de pistonlardaki soğutma sorunlarına değinilmesi gerekmektedir Bu konuya değinilmeden geçilmesi 2 nci bölüme atıf yapılması ise kitabın okunması ve anlaşılması konularında sorun veya sıkıntı yaratabilecektir Dolayısıyla kaçınılmaz bir şekilde tekrarlar oluştu Çalışmalarım sırasında genç hoca arkadaşlarım özellikle Başmühendis Kemal Demirel ve Başmühendis Seçkin Mengeçin bana önemli bir şekilde destek verdiler Kendilerine kucak dolusu teşekkürü bir borç biliyor ve tekrar tekrar teşekkür ediyorum Kitabımın gerçekleştirilmesinde Birsen yayınevi sahipleri Cengiz ve Bahadır beylerle teknisyen Halim beye ve kitabımın basımını gerçekleştiren yayınevi yetkililerine de teşekkürler Hayırlı olması dileğiyle Müh Fahrettin KÜÇÜKŞAHİN Sahrayıcedit ERENKÖY 2016

İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü nün dizel motorları müfredat programlarını da içerecekşekilde hazırlanan kitap İTÜ Denizcilik Fakültesi dışında da gemi makineleri eğitimi yapan mühendis adayları 7 04 ve 7 02 ye göre öğretim ve eğitim alan meslek yüksek okulları denizcilik meslek liselerinin öğrencileri ve her kademedeki makine bölümü gemiadamlarına dah uzun yıllar yararlı bir kaynak olacaktır

1972 yılında Yüksek Denizcilik Okulu Mezunları Derneği tarafından ve Denizcilik Bankası Genel Müdürlüğünün katkıları ile basımı gerçekleştirilen Dizel Motorları isimli kitabım kısa sayılabilecek bir süre içinde tükendi Bu nedenle ikinci baskı için hazırlıklarım başladı ve iki cilt şeklinde tasarladığım dizel motorlarının ilk kitabı değiştirilmiş baskı biçiminde ve birinci cilt olarak gerçekleşti Ancak Dizel Motorlar 1 önceki dizel motorları kitabından içeriği ve konularının çeşitliliği bakımından bir hayli farklıydı Birinci baskıya göre göze batan en önemli değişiklik makinede titreşim makine tesis etme ve işletme serbest pistonlu makinele ve gaz türbinleri bölümlerinin kitabımın bünyesinden çıkarılması oldu Sözü edilen bölümlerden ilk ikisi 1980 yılında basımını gerçekleştirdiğim İçten yanmalı gemi makineleri isimli çeviri kitabımda ve son iki bölüm ise 1987 yılında basımını gerçekleştirdiğim Gemi Makineleri isimli telif eserimde yer aldı Birinci cildin ardında aynı yıl dizerl makinelerinin operasyon bakım ve onarım bölümlerini kapsayan Dizel Makineleri 2 kitabım da yayınlandı Doksanlı yıllarda Uluslararası Denizcilik Örgütü nün önerileri ile hazırlanan ve uzakyol vardiya mühendisi makinisti yetiştirmek üzere düzenlenen 7 04 sayılı model kurs gemi makineleri operasyonu ve bakımı konularında 448 saatlik bir program geliştirdiğinden Dizel motorları cilt 1 ve 2 nin yeniden düzenlenmesi gerekti Bu nedenle zaten mevcudu kalmamış ve bir bölümü eskimiş olan kitaplarımı yeniden gözden geçirerek yayınlamam gerekti Bu arada ikinci cildin kapsamında olan bakım tutum ve onarım yöntemleri genişletilmiş olarak Gemi makineleri operasyonu 2 isimli kitabımda yer aldı Ayrıca Gemi makineleri operasyonu 2 içinde yer alan Endikatör diyagramları ve endikatör cihazları bölümü yerini Yanma ürünleri ve çevre bölümüne bıraktı Sonuçta 1985 baskısına göre içinden Benzin motorları bölümü çıkarılmış ve sadece dizel makinelerinin çalışma ilkeleri ve yapıları hakkında ayrıntılı bilgi bulunan kitap 1999 yılında gerçekleşti Aradan geçen 10 yıl içinde Güven Kitabevi tarafından bastırılan kitabımın mevcudu kalmadı ve yeni bir baskı yapılması gerekti

1972 yılında Yüksek Denizcilik Okulu Mezunları Derneği tarafından ve Denizcilik Bankası Genel Müdürlüğünün katkıları ile basımı gerçekleştirilen Diesel Motorları isimli kitabım kısa sayılabilecek bir süre içinde tükendi Bu nedenle ikinci baskı için hazırlıklarım başladı ve iki cilt halinde tasarladığım diesel motorlarının ilk kitabı değiştirilmiş baskı biçiminde ve birinci cilt olarak gerçekleşti Ancak Dizel Motorları 1 önceki diesel motorları kitabından içeriği ve konularının çeşitliliği bakımından bir hayli farklıydı Birinci baskıya göre göze batan en önemli değişiklik makinede titreşim makine tesis etme ve işletme serbest pistonlu makineler ve gaz türbinleri bölümlerinin kitabımın bünyesinden çıkarılması oldu Sözü edilen bölümlereden ilk ikisi 1980 yılında basımını gerçekleştirdiğim İçten yanmalı gemi makineleri isimli çeviri kitabımda ve son iki bölüm ise 1987 yılında basımını gerçekleştirdiğim Gemi makineleri isimli telif eserimde yeraldı Birinci cildin ardından aynı yıl dizel makinelerinin operasyon bakım ve onarım bölümlerini kapsayan Dizel makineleri 2 kitabım da yayınlandı Doksanlı yıllarda Uluslararası Denizcilik Örgütü nün önerileri ile hazırlanan ve uzakyol vardiya mühendisi makinisti yetiştirmek üzere düzenlenen 7 04 sayılı Model Kurs gemi makineleri operasyonu ve bakımı konularında 448 saatlik bir program geliştirdiğinden Dizel motorları Cilt 1 ve 2 nin yeniden düzenlenmesi gerekti Bu nedenle zaten mevcudu kalmamış ve bir bölümü eskimiş olan kitaplarımı yeniden gözden geçirerek yayınlamam gerekti Bu arada ikinci cildin kapsamında olan bakım tutum ve onarım yöntemleri genişletilmiş olarak Gemi makineleri Operasyonu 2 isimli kitabımda yeraldı Ayrıca Gemi makineleri operasyon 2 içinde yeralan Endikatör diyagramları ve endikatör cihazları bölümü yerini Yanma ürünleri ve çevre bölümüne bıraktı Sonuçta 1985 baskısına göre içinden Benzin motorları bölümü çıkarılmış ve sadece dizel makinelerinin çalışma ilkeleri ve yapıları hakkında ayrıntılı bilgiler bulunan kitap 1999 yılında gerçekleşti Aradan geçen yaklaşık 10 yıl içinde Güven Kitabevi tarafından bastırılan kitabımın mevcudu kalmadı ve yeni bir baskı yapılması gerekti İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümünün dizel motorları müfredat programlarını da içerecek şekilde hazırlamış olduğum yeni Dizel motorları kitabı kuşkusuz İTÜ Denizcilik Fakültesi dışında da gemi makineleri eğitimi yapan mühendis adayları 7 04 ve 7 02 ye göre öğretim ve eğitim alan meslek yüksek okulları denizcilik meslek liselerinin öğrencileri ve her kademedeki makine bölümü gemiadamlarına daha uzun yıllar yararlı olacaktır kanısındayım