Uyur İdik Uyardılar — Melikoff Irene

Belli günler vardır hayatımızda unutamadığımız günler Mutluluk duyduğumuz önümüzde yeni bir ufkun açıldığı günlerdir bunlar Irene Melikoff la tanıştığım gün de benim için böylesi günlerdendir işte Daha önce Türkçeye çevrilen bir iki incelemesini okumuştum Melikoff un Özellikle Alevîlik Bektaşîlik konusunda dünyanın önde gelen Türkologlarından biri olduğunu biliyordum Makaleler okunduğunda Irene Melikoff un Alevîlik Bektaşîlik olgusunu derin bir bilgi ve görgüyle değerlendirdiği sahip olunan bir kültürün tarihsel toplumsal sürekliliğini bilimsel verilerle saptadığı görülecektir Artık bize düşen onun bu çabası önünde saygıyla eğilmek ve açtığı yolda çalışmayı onu örnek alarak sürdürmektir Atilla Özkırımlı Melikoff sonradan anne ve babasından duyduğu bir kaçış hikâyesini sanki kendisi de görmüş gibi heyecanla anlatır Rusya da Ekim Devrimi nin gerçekleştiği gündür Bolşevikler iktidara gelmişlerdir tarih eski Rus takvimine göre 25 Ekim 7 Kasım 1917 Yalnız bir halkın değil insanlık tarihinin de dönüm noktalarından Stefan Zweig ın deyimiyle yıldızın parladığı an lardan biri Söylemeye gerek yok Bir ana baba günü Aynı gün Petrograd da petrol krallarından baba Melikoff un 40 odalı konağında bir kız dünyaya gelmiştir Annesi gibi güzel Slav sarışını tombul bir bebek Adını Irene koyarlar yavrunun geleceğin ünlü Türkologu Irene Melikoff tur bu 18 yaşında Halide Edib in Ateşten Gömlek ini okur bu kitap Atatürk e karşı büyük bir hayranlığa götürür kendisini yüksek tahsilini yaparken hocaları olan özellikle Jean Deny ile Louis Massignon ve Henri Masse nin de meslek yaşamının ana çizgilerinin çizilmesinde büyük rolleri olur Türk dilinin derinliğini ve yetkinliğini Jean Deny den öğrenirken Louis Massignon da kendisini Sûfîliğe çeker Meslek yaşamının gelişmesinde başka ünlü kişilerin etki ve yardımlarını görecektir Bunlar arasında Salih Zeki Aktay ı Ömer Lütfi Barkan ı Faik Reşit Unat ı Fuat Köprülü yü özellikle zikretmeli Balkan dan bahsederken onun ölümü yalnız kültür dünyası için değil benim için de büyük boşluk oldu der Bektaşîliğe ve Alevîliğe merakını uyandıran da başta Fuat Köprülü olmuştur Server Tanilli 1969 yılı Melikoff un yaşamında büyük bir dönüm noktası olur 0 yıl Bektaşîlik üzerinde araştırmalarda bulunurken Alevî dünyası ile karşılaşır Bir revolution dur bu onun için manevî bir uyanış da diyebiliriz çünkü bütün yaşamına olduğu gibi fikrî yaşamına da yeni bir yön verir bu İşte o tarihten başlayarak çalışmalarında temel konusu Bektaşîlik Alevîlik ve Kızılbaşlık olacaktır