Uzay Hukuku ve Uzayda Ticari Faaliyetler — Taha Kavlakoğlu

ÖNSÖZ5İÇİNDEKİLER 9GİRİŞ 11UZAYUZAY HUKUKU20Uzay Hukukunun Doğuşu23Uzay Hukuku ve Havacılık Hukuku İlişkisi 28Uzayın Hukuki Rejimi 29İnsanlığın Ortak Mirası 36Uzayın Sınırlarının Belirlenmesi 38Uzay Hukukunun Kaynakları 401963 Tarihli Nükleer Denemelerin KapsamlıYasaklanması Antlaşması 43İlkeler Bildirgesi 44Antarktika Antlaşmalar Sistemi46Uluslararası Deniz Yatakları 501967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil UzayınKeşfi ve Kullanılmasında Devletlerin FaaliyetleriniYöneten İlkeler Hakkında Antlaşma 561968 Astronotların Kurtarılması Astronotların veUzaya Fırlatılmış Olan Araçların Geri VerilmesiHakkında Anlaşma831972 Tarihli Uzay Cisimlerinin Verdiği ZararlardanDolayı Uluslararası Sorumluluk Hakkında Sözleşme 901975 Tarihli Uzaya Fırlatılan Cisimlerin TesciliSözleşmesi 1091975 Tarihli Bogota Deklarasyonu 116İçindekiler101979 Tarihli Devletlerin Ay da ve Diğer GökCisimlerindeki Faaliyetlerini Düzenleyen Anlaşma 1191996 Tarihli Gelişmekte Olan Ülkelerin İhtiyaçlarıGözetilerek Tüm Devletlerin Yararına Uzayın Keşfi veKullanımında Uluslararası İş birliği Bildirgesi 140Artemis Anlaşmaları 143Uluslararası Anlaşmaların Taraf Olmayan ÜlkelereUygulanması 150UZAYDA TİCARİ FAALİYET YÜRÜTÜLMESİ 155Uzay Madenciliği 156Uzay Madenciliğinde Hukuki Sorunlar164Uzay Madenciliğinin Ekonomik Yönü 192Ticari Uzay Faaliyetlerinin Tüm İnsanlık AdınaYürütülmesi ve İnsanlığın Ortak Mirası Meselesi 195Uzay Çöplüğü Sorunu202Uzay Trafiği Sorunu215Uzayda Yardımlaşma Meselesi217SONUÇ225

Uçsuz bucaksız uzay binlerce yıl meraklı gözlerle izlenirken son yüzyıldaki teknolojik gelişmelerle birlikte erişilebilir hale gelmiştir Uzay Soğuk Savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyet Rusya arasındaki bir güç gösteri alanı iken günümüzde internet haberleşme televizyon navigasyon ve askeri amaçlarla kullanılan ve vazgeçilemez hizmetler sunan bir araç haline gelmiştir Uzayda nükleer silah denemeleri yapılması endişesiyle Birleşmiş Milletler nezdinde toplanan devletler ise 1963 yılında uzay hukukunun temellerini atan ilk anlaşmaya imza atmışlardır Devamı yıllarda ise Birleşmiş Milletler herkes için eşit ve güvenli uzay ortamını yaratmak adına uluslararası anlaşmalara öncü olmuşsa da birlikte hareket etme olgusu son yıllarda kendini bireysel çıkarlar için hareket etmeye bırakmıştır Günümüzde gelinen noktada ise uzayın nasıl paylaşılacağı gibi en temel sorular dahi tartışılmaktadır Sınırsız maden ve enerji kaynağına ulaşma imkanı tanıyabilecek uzay madenciliği faaliyetleri ise şüphesiz yeni anlaşmazlıklar yaratacaktır Şimdilik uzay hakkında sınırlı bilgiye sahip olsak da uzayın insanlığına sunabileceği imkanlar tüm yaşantımızı kökten değiştirecektir Bu çalışma ile birlikte öncelikle uzay hukuku kaynaklarını incelenerek tartışmalı konular ele alınmış ve devamında ticari uzay faaliyetlerinin potansiyel hukuki sorunları farklı görüşler çerçevesinde değerlendirilmiştir

Uçsuz bucaksız uzay binlerce yıl meraklı gözlerle izlenirken son yüzyıldaki teknolojik gelişmelerle birlikte erişilebilir hale gelmiştir Uzay Soğuk Savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyet Rusya arasındaki bir güç gösteri alanı iken günümüzde internet haberleşme televizyon navigasyon ve askeri amaçlarla kullanılan ve vazgeçilemez hizmetler sunan bir araç haline gelmiştir Uzayda nükleer silah denemeleri yapılması endişesiyle Birleşmiş Milletler nezdinde toplanan devletler ise 1963 yılında uzay hukukunun temellerini atan ilk anlaşmaya imza atmışlardır Devamı yıllarda ise Birleşmiş Milletler herkes için eşit ve güvenli uzay ortamını yaratmak adına uluslararası anlaşmalara öncü olmuşsa da birlikte hareket etme olgusu son yıllarda kendini bireysel çıkarlar için hareket etmeye bırakmıştır Günümüzde gelinen noktada ise uzayın nasıl paylaşılacağı gibi en temel sorular dahi tartışılmaktadır Sınırsız maden ve enerji kaynağına ulaşma imkanı tanıyabilecek uzay madenciliği faaliyetleri ise şüphesiz yeni anlaşmazlıklar yaratacaktır Şimdilik uzay hakkında sınırlı bilgiye sahip olsak da uzayın insanlığına sunabileceği imkanlar tüm yaşantımızı kökten değiştirecektir Bu çalışma ile birlikte öncelikle uzay hukuku kaynaklarını incelenerektartışmalı konular ele alınmış ve devamında ticari uzay faaliyetlerinin potansiyel hukuki sorunları farklı görüşler çerçevesinde değerlendirilmiştir