V Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları
V Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları
İş Bankası Kültür Yayınları
V Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları
Şehzade Selahaddin Efendi 1861 1915 1876 yılında üç ay ve üç gün saltanat sürmüş 33 Osmanlı padişahı V Murad ın tek oğludur Babasının tahttan indirilmesinden sonra henüz 15 yaşındayken ailenin diğer fertleri ve hane halkıyla birlikte gözetim altında yaşamak mecburiyetinde kalmıştır V Murad ın 1904 teki ölümüne kadar süren 28 yıllık bu tecrit boyunca Selahaddin Efendi zamanının önemli bir kısmını anı düşünce ve duygularını kaleme almaya ayırmıştır Sada yı Mahpus Hapisteki Ses adı altında topladığı yazı ve kayıtlarına ilaveten birkaç yıllık günlüklerini kapsayan bu yazılar son dönem Osmanlı tarihinin en ilginç ve özgün kaynaklarından birini oluşturmaktadır Tarihçi Prof Dr Edhem Eldem in yeni harflere aktardığı ayrıntılı açıklama ve yorumlarla yayına hazırladığı V Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları metinlerin tıpkıbasımlarının yanı sıra Eldem in her cildi tarihsel ve toplumsal bağlamı içine yerleştiren giriş yazılarıyla birlikte okuyuculara sunulmaktadır Dizinin ilk cildinde Sada yı Mahpus defterlerinin yedincisinin yarısını oluşturan V Murad ile Cléanthi Scalieri 1833 1892 arasındaki gizli yazışmanın kayıtları ele alınmaktadır Scalieri Proodos Terakki mason locasının başındayken o sırada henüz şehzade olan Murad a yakınlığıyla bilinirdi Genç veliahdı 1872 yılında masonluğa kabul ettirmiş kısa saltanatından sonra da onu tekrar tahta geçirmek için mücadele etmiş 1878 de Atina ya kaçmak zorunda kaldığı halde Murad la haberleşmeye devam etmeyi başarmıştır 1883 ile 1886 yılları arasındaki bu iki yönlü yazışmayı Çırağan cephesinde yürüten Selahaddin Efendi bu deftere de kaydederek bugüne kadar gelmesini sağlamıştır Eldem in yayına hazırladığı malzemenin bütününü tanıtıp dönemin genel bir değerlendirmesini yaptığı uzun giriş yazısıyla birlikte V Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları nın birinci cildindeki metinler ve yazışmalar II Abdülhamid döneminin en karanlık veçhelerinden birine ışık tutmanın ötesinde dönemin siyaset ve zihniyet dünyasını daha iyi anlamamıza imkân vermektedir
İş Bankası Kültür Yayınları
Şehzade Selahaddin Efendi 1861 1915 1861 1915 1876 yılında üç ay ve üç gün saltanat sürmüş 33 Osmanlı padişahı 5 Murad ın tek oğludur Babasının tahttan indirilmesiyle birlikte henüz 15 yaşındayken ailenin diğer fertleri ve hane halkıyla birlikte gözetim altında yaşamak mecburiyetinde kalmıştır 5 Murad ın 1904 teki ölümüne kadar süren 28 yıllık bu tecrit boyunca Selahaddin Efendi zamanının önemli bir kısmını anı düşünce ve duygularını kaleme almaya ayırmıştır Sada yı Mahpus Hapisteki Ses adı altında topladığı yazı ve kayıtlarına ilaveten birkaç yıllık günlüklerini kapsayan bu yazılar son dönem Osmanlı tarihinin en ilginç ve özgün kaynaklarından birini oluşturmaktadır Tarihçi Prof Dr Edhem Eldem in yeni harflere aktardığı ayrıntılı açıklama ve yorumlarla yayına hazırladığı 5 Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları metinlerin tıpkıbasımlarının yanı sıra Eldem in her cildi tarihsel ve toplumsal bağlamı içine yerleştiren giriş yazılarıyla birlikte okuyuculara sunulmaktadır Dizinin ikinci cildinde Sada yı Mahpus defterlerinin yedincisinin ikinci yarısını oluşturan Selahaddin Efendi nin Mukayyet adını verdiği anı ve belgeler ele alınmaktadır Osmanlıların genellikle mecmua dedikleri ve Batı daki scrapbook geleneğini andıran bu eserde genç şehzade kâh elinde kalmış olan bazı orijinal mektup ve yazıları deftere yapıştırıp yorumlamış kâh bazı belgelerin metnini kendi yazarak aktarmıştır Bu malzemeyle benzerlikleri nedeniyle 5 Murad ın eşlerine yazdığı bazı mektuplar da mecmuanın ekinde verilmiştir Bu kaynak çalışması Selahaddin Efendi nin eğitimi ve hocaları babasıyla ve hane halkıyla ilişkileri ve adeta hapishaneye dönüşen saraydaki günlük yaşam ve düzen hakkında eşsiz bilgiler sunmaktadır Eldem in bu malzemeyi tanıtıp incelediği giriş yazısıyla birlikte 5 Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları nın ikinci cildindeki belge ve metinler 5 Murad ın ailesi ve hane halkının yaşamına ışık tuttuğu gibi hanedan saray ve harem düzeninin incelenip tartışılmasına imkân vermektedir 5 Murad ın Oğlu Selahaddin Efendi nin Evrak ve Yazıları yeni ciltlerle devam edecek