Varidat Tercümesi ve Şerhi — Şeyh Bedrettin

Varidatın Şeyhülislam Musa Kazım Efendi tarafından Arapçadan Osmanlı Türkçesine tercümesi ile Muham med Nûrûl Arabinin Arapça kaleme aldığı şerhin Ali Urfi Efendi tarafından yapılan tercümesi bir arada Fetret dönemi alim ve mutasavvıflarından Şeyh Bedreddinin idamla sonuçlanan fırtınalı hayatından hareketle çok çeşitli portreleri çizilmiştir Bunda yaşadığı karışık dönemin tesiri yanında eserleri arasında özellikle Varidatın da iyi ve doğru anlaşılamamasının payı büyük Nitekim Gelibolulu Mustafa ali başta olmak üzere son devir Osmanlı müelliflerinin çoğu da onun önemli bir islam alimi ve mutasavvıfı olduğu konusunda hemfikirdirler Nitekim İsmail Hakkı Bursevinin kendisinden övgüyle söz ettiği Şeyh Bedreddinin Varidatı adından da anlaşılacağı gibi ilhamların gönle doğan bilgilerin dile gelmesidir

Fetret dönemi âlim ve mutasavvıflarından Şeyh Bedreddin in idamla sonuçlanan fırtınalı hayatından hareketle çok çeşitli portreleri çizilmiştir Bunda yaşadığı karışık dönemin tesiri yanında eserleri arasında özellikle Vâridat ın da iyi ve doğru anlaşılamamasının payı büyük Nitekim Gelibolulu Mustafa Âlî başta olmak üzere son devir Osmanlı müelliflerinin çoğu da onun önemli bir islâm âlimi ve mutasavvıfı olduğu konusunda hemfikirdirler Nitekim İsmail Hakkı Bursevî nin kendisinden övgüyle söz ettiği Şeyh Bedreddin in Vâridat ı adından da anlaşılacağı gibi ilhamların gönle doğan bilgilerin dile gelmesidir

Fetret dönemi âlim ve mutasavvıflarından Şeyh Bedreddin in idamla sonuçlanan fırtınalı hayatından hareketle çok çeşitli portreleri çizilmiştir Bunda yaşadığı karışık dönemin tesiri yanında eserleri arasında özellikle Vâridat ın da hakkıyla anlaşılamamasının payı büyük Nitekim Gelibolulu Mustafa Âlî başta olmak üzere son devir Osmanlı müelliflerinin çoğu da onun önemli bir İslâm âlimi ve mutasavvıfı olduğu konusunda hemfikirdirler Nitekim İsmail Hakkı Bursevî nin kendisinden övgüyle söz ettiği Şeyh Bedreddin in Vâridat ı adından da anlaşılacağı gibi ilhamların gönle doğan bilgilerin dile gelmesidir Bu eserde Vâridat ın hem tercümesi hem de şerhi bir araya gelmekte Şeyhülislam Musa Kazım Efendi tarafından Osmanlı Türkçesine çevrilen Vâridat tercümesi ile Muhammed Nûr ûl Arabî nin Arapça olarak şerh ettiği ve öğrencisi Ali Urfî Efendi tarafından Osmanlı Türkçesine kazandırılan şerhi Hak talibine çok ibadetini az büyük meziyetlerini küçük küçük günah ve ayıplarını da büyük görmek yaraşır Eğer böyle yapmazsa onda maksuda vuslat ümidinin yokluğuna hükmedilir Keza Hak talibinin Kuran a bakarak dünyaya ilişkin âyetler ile âhirete ilişkin âyetleri mukayese ederek aralarındaki nispeti bilmesi ve ona göre ömrünün vakitlerini dünyevî fenler ve işler ile âhiret ilimleri ve işlerine taksim ederek o şekilde gücünü sarf eylemesi dahi yaraşır Ölmezden önce ölmekten maksat dünyevî lezzetlerden ve hayvanî şehvetlerden sakınmaktır Dünyevî lezzet ve hayvanî şehvetlerinden sakınan bir kimse ise şüphe yok ki ezelen ve ebeden hakikî vücut ile mevcut ve ebedî hayat ile diridir Ancak insanlar dünyevî hayatı pek çok sevdiklerinden öyle bir hayata razı olmazlar Ölmezden önce öl demek Allah ın ahlâkı ile ahlâklan demektir Allah ın ahlâkı ile ahlâklanan bir adamın ise öldükten sonra güzel vasıfları ebediyen yâd olunacağından bunun daimî hayat hükmünde olacağı açıktır