Vergi Denetiminde Mükellef Hakları ve Türkiye de Mükellef Haklarının Geliştirilmesine Yönelik Öneriler — Okan Atak

Devletler önemli bir gelir kaynağı olan vergilerin cebri olma özelliği nedeniyle vergi gelirlerini toplarken az veya çok bir dirençle karşılaşmaktadırlar Bu nedenle devletler yasal gücünü kullanarak denetim yapmaktadırlar Bu açıdan vergi gelirlerinin tam ve doğru toplanması için vergi denetimi de vergilerin temini kadar önem arz etmektedir Mali ekonomik sosyal hukuki ve siyasi amaçlarla gerçekleştirilen vergi denetimleri mükellef haklarının korunması açısından önemli bir süreçtir Bu noktada mükellef hakları mükelleflere olumlu veya olumsuz talepte bulunma yetkisi veren ve ihlal edildiğinde hukuki koruma sağlayan haklardır Gerek insan hakları ile olan bağı nedeniyle gerekse vergi psikolojisi çalışmalarıyla vergi bilincinin oluşturulması ve gönüllü uyumun temin edilmesi açısından gittikçe değer gören mükellef hakları özellikle son yirmi yılda önem taşıyan konu haline gelmiştir Verginin tarihinin devlet olgusunun tarihi kadar eski olduğu düşünüldüğünde mükellef ve haklarının da eskiye dayandığı ortaya çıkmaktadır Mükellef haklarının devlet kavramının tarihi kadar eski oluşuna dayanak olarak da vergi alanında hak arayışına girişilen ve İngiltere de 1215 yılında kralın vergilendirme yetkisine karşı verilen demokrasi mücadelesi gösterilmektedir Bu doğrultuda 1215 yılında İngiltere de imzalanan ve kralın vergilendirme yetkisini sınırlandıran Magna Carta Libertatum mükellefleri koruma altına alan ilkeleriyle mükellef haklarının başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir Küreselleşmenin etkisi ile gittikçe yaygınlaşan mükellef hakları vergiye gönüllü uyumun sağlanması açısından vergi denetiminde en çok dikkat edilmesi gereken konulardan birisi haline gelmiştir Çünkü vergi denetimi devletin yetkilerinin oldukça fazla olduğu ve mükellefin özel alanına en çok müdahalenin olduğu süreçlerden birisidir Öte yandan vergi denetimlerinde mükelleflerin bir takım haklarının olması yeterli olmayıp mükelleflere haklarının duyurulması ve mükelleflerin de söz konusu hakları konusunda bilinçli olmaları gerekmektedir Son zamanlarda mükellef haklarının önemli hale gelmesi vergi denetimi özelinde mükellef haklarının fazla çalışılmamış olması Türkiye de 2011 yılında vergi denetim yapısında gerçekleştirilen köklü değişim doğrultusunda yeni denetim yapısının mükellef haklarındaki yerinin ve öneminin vurgulanması ayrıca ABD Almanya İngiltere Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki mükellef hakları ve vergi denetimi uygulamalarına da bakarak Türkiye için öneriler sunulmaya çalışılması amacıyla hazırlanan bu kitap üç ana bölümden oluşmaktadır Çalışmanın birinci bölümünde vergi denetim ve vergi denetimine ilişkin açıklamalar yapılarak vergi denetiminin özellikleri amaçları işlevleri ve yolları irdelenmiştir Ayrıca mükellef hakları kavramı üzerinde durulmuş mükellef haklarının gelişimi ve önemi açıklanmış ve mükellef haklarının sınıflandırılması yapılmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye deki vergi denetim yapısı Vergi Denetim Kurulu öncesi ve sonrası dönem dikkate alınarak irdelenmiş ve açıklanmıştır Ayrıca Türkiye nin siyasi ve ekonomik olarak ilişki içerisinde olduğu ABD İngiltere Almanya Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki vergi denetim yapısı araştırılarak çalışmaya işlenmiştir Çalışmanın üçüncü bölümünde ise vergi denetiminde mükellef haklarının önemi üzerinde durularak Türkiye de 2011 de yapısal değişikliklerle kurulan Vergi Denetim Kurulunun mükellef haklarına etkisi ve yaklaşımı ortaya konulmaya çalışılmıştır Ayrıca ABD İngiltere Almanya Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki mükellef haklarına ilişkin uygulamalar araştırılmış ve Türkiye de mükellef haklarının geliştirilmesi yönünden mevcut duruma ilişkin tespitler ve eleştiriler yapılarak Türkiye için iyi ülke uygulamalarına benzer yapılar önerilmiştir Yapılan bilimsel çalışmalara bakıldığında mükellef hakları üzerinde genel olarak durulmuş fakat vergi denetimi yönünden mükellef hakları pek fazla irdelenmemiştir Kaynak sorunu da dikkate alınarak bu çalışmada vergi denetimi özelinde mükellef hakları üzerinde durulmaya çalışılarak ve gelişmiş ülke uygulamaları da araştırılarak Türkiye ye yönelik öneriler sunulmuştur Bu noktada kitap mükelleflere meslek mensuplarına vergi idaresi çalışanlarına ve akademik camiaya hitap etmektedir Bu doğrultuda kitabın vergi mükelleflerince serbest muhasebecilerce mali müşavirlerce yeminli mali müşavirlerce avukatlarca mali danışmanlarca bağımsız denetçilerce denetim firmalarınca lisans yüksek lisans ve doktora öğrencilerince üniversite öğretim üyelerince ve görevlilerince talep ve ilgi göreceği düşünülmektedir Yine kitap vergi mükellefleri ile iletişim ve ilişki içerisinde bulunan vergi daireleri vergi dairesi müdürleri ve müdür yardımcıları gelir uzman ve yardımcıları vergi müfettiş ve yardımcıları ve vergi hâkimleri için de önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır Beyan veren mükellef sayısının 5 milyondan fazla olduğu ve son zamanlarda mükellef haklarının gündemde olduğu düşünüldüğünde kitap çalışmasının vergi mükellefleri tarafından önemseneceği ve vergi mükelleflerinin dikkatini çekeceği düşünülmektedir Yine özellikle son zamanlarda lisansüstü derslerde mükellef haklarının ders olarak okutulduğu ve akademik camiada mükellef haklarının dikkat çektiği hususu da düşünüldüğünde kitabın üniversitelerce de talep göreceği ve kitaptan faydalanılacağı öngörülmektedir Kitap akademik araştırma titizliğiyle anlaşılır bir dilde yazılarak tablo ve şekillerle zenginleştirilmiş olup kitabın vergi ile ilgilenen her kesime hitap etmesi sebebiyle kitaptan büyük bir okuyucuyu kitlesinin faydalanacağı düşünülmektedir

Okan Atak tarafından kaleme alınan Vergi Denetiminde Mükellef Hakları ve Türkiyede Mükellef Haklarının Geliştirilmesine Yönelik Önerile Adalet Yayınevi eseri olarak okurlarla buluşuyor Vergi Denetiminde Mükellef Hakları ve Türkiyede Mükellef Haklarının Geliştirilmesine Yönelik Önerile Okan Atak Kitap Özeti Devletler önemli bir gelir kaynağı olan vergilerin cebri olma özelliği nedeniyle vergi gelirlerini toplarken az veya çok bir dirençle karşılaşmaktadırlar Bu nedenle devletler yasal gücünü kullanarak denetim yapmaktadırlar Bu açıdan vergi gelirlerinin tam ve doğru toplanması için vergi denetimi de vergilerin temini kadar önem arz etmektedir Mali ekonomik sosyal hukuki ve siyasi amaçlarla gerçekleştirilen vergi denetimleri mükellef haklarının korunması açısından önemli bir süreçtir Bu noktada mükellef hakları mükelleflere olumlu veya olumsuz talepte bulunma yetkisi veren ve ihlal edildiğinde hukuki koruma sağlayan haklardır Gerek insan hakları ile olan bağı nedeniyle gerekse vergi psikolojisi çalışmalarıyla vergi bilincinin oluşturulması ve gönüllü uyumun temin edilmesi açısından gittikçe değer gören mükellef hakları özellikle son yirmi yılda önem taşıyan konu haline gelmiştir Verginin tarihinin devlet olgusunun tarihi kadar eski olduğu düşünüldüğünde mükellef ve haklarının da eskiye dayandığı ortaya çıkmaktadır Mükellef haklarının devlet kavramının tarihi kadar eski oluşuna dayanak olarak da vergi alanında hak arayışına girişilen ve İngiltere de 1215 yılında kralın vergilendirme yetkisine karşı verilen demokrasi mücadelesi gösterilmektedir Bu doğrultuda 1215 yılında İngiltere de imzalanan ve kralın vergilendirme yetkisini sınırlandıran Magna Carta Libertatum mükellefleri koruma altına alan ilkeleriyle mükellef haklarının başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir Küreselleşmenin etkisi ile gittikçe yaygınlaşan mükellef hakları vergiye gönüllü uyumun sağlanması açısından vergi denetiminde en çok dikkat edilmesi gereken konulardan birisi haline gelmiştir Çünkü vergi denetimi devletin yetkilerinin oldukça fazla olduğu ve mükellefin özel alanına en çok müdahalenin olduğu süreçlerden birisidir Öte yandan vergi denetimlerinde mükelleflerin bir takım haklarının olması yeterli olmayıp mükelleflere haklarının duyurulması ve mükelleflerin de söz konusu hakları konusunda bilinçli olmaları gerekmektedir Son zamanlarda mükellef haklarının önemli hale gelmesi vergi denetimi özelinde mükellef haklarının fazla çalışılmamış olması Türkiye de 2011 yılında vergi denetim yapısında gerçekleştirilen köklü değişim doğrultusunda yeni denetim yapısının mükellef haklarındaki yerinin ve öneminin vurgulanması ayrıca ABD Almanya İngiltere Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki mükellef hakları ve vergi denetimi uygulamalarına da bakarak Türkiye için öneriler sunulmaya çalışılması amacıyla hazırlanan bu kitap üç ana bölümden oluşmaktadır Çalışmanın birinci bölümünde vergi denetim ve vergi denetimine ilişkin açıklamalar yapılarak vergi denetiminin özellikleri amaçları işlevleri ve yolları irdelenmiştir Ayrıca mükellef hakları kavramı üzerinde durulmuş mükellef haklarının gelişimi ve önemi açıklanmış ve mükellef haklarının sınıflandırılması yapılmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye deki vergi denetim yapısı Vergi Denetim Kurulu öncesi ve sonrası dönem dikkate alınarak irdelenmiş ve açıklanmıştır Ayrıca Türkiye nin siyasi ve ekonomik olarak ilişki içerisinde olduğu ABD İngiltere Almanya Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki vergi denetim yapısı araştırılarak çalışmaya işlenmiştir Çalışmanın üçüncü b oum Yayınevi Adalet Yayınevi Yazar Okan Atak Sayfa 213 Sayfa Kağıt 1 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı Şubat 2021 Barkod 9786257656290 Kategori Hukuk Üzerine

Devletler önemli bir gelir kaynağı olan vergilerin cebri olma özelliği nedeniyle vergi gelirlerini toplarken az veya çok bir dirençle karşılaşmaktadırlar Bu nedenle devletler yasal gücünü kullanarak denetim yapmaktadırlar Bu açıdan vergi gelirlerinin tam ve doğru toplanması için vergi denetimi de vergilerin temini kadar önem arz etmektedir Mali ekonomik sosyal hukuki ve siyasi amaçlarla gerçekleştirilen vergi denetimleri mükellef haklarının korunması açısından önemli bir süreçtir Bu noktada mükellef hakları mükelleflere olumlu veya olumsuz talepte bulunma yetkisi veren ve ihlal edildiğinde hukuki koruma sağlayan haklardır Gerek insan hakları ile olan bağı nedeniyle gerekse vergi psikolojisi çalışmalarıyla vergi bilincinin oluşturulması ve gönüllü uyumun temin edilmesi açısından gittikçe değer gören mükellef hakları özellikle son yirmi yılda önem taşıyan konu haline gelmiştir Verginin tarihinin devlet olgusunun tarihi kadar eski olduğu düşünüldüğünde mükellef ve haklarının da eskiye dayandığı ortaya çıkmaktadır Mükellef haklarının devlet kavramının tarihi kadar eski oluşuna dayanak olarak da vergi alanında hak arayışına girişilen ve İngiltere de 1215 yılında kralın vergilendirme yetkisine karşı verilen demokrasi mücadelesi gösterilmektedir Bu doğrultuda 1215 yılında İngiltere de imzalanan ve kralın vergilendirme yetkisini sınırlandıran Magna Carta Libertatum mükellefleri koruma altına alan ilkeleriyle mükellef haklarının başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir Küreselleşmenin etkisi ile gittikçe yaygınlaşan mükellef hakları vergiye gönüllü uyumun sağlanması açısından vergi denetiminde en çok dikkat edilmesi gereken konulardan birisi haline gelmiştir Çünkü vergi denetimi devletin yetkilerinin oldukça fazla olduğu ve mükellefin özel alanına en çok müdahalenin olduğu süreçlerden birisidir Öte yandan vergi denetimlerinde mükelleflerin bir takım haklarının olması yeterli olmayıp mükelleflere haklarının duyurulması ve mükelleflerin de söz konusu hakları konusunda bilinçli olmaları gerekmektedir Son zamanlarda mükellef haklarının önemli hale gelmesi vergi denetimi özelinde mükellef haklarının fazla çalışılmamış olması Türkiye de 2011 yılında vergi denetim yapısında gerçekleştirilen köklü değişim doğrultusunda yeni denetim yapısının mükellef haklarındaki yerinin ve öneminin vurgulanması ayrıca ABD Almanya İngiltere Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki mükellef hakları ve vergi denetimi uygulamalarına da bakarak Türkiye için öneriler sunulmaya çalışılması amacıyla hazırlanan bu kitap üç ana bölümden oluşmaktadır Çalışmanın birinci bölümünde vergi denetim ve vergi denetimine ilişkin açıklamalar yapılarak vergi denetiminin özellikleri amaçları işlevleri ve yolları irdelenmiştir Ayrıca mükellef hakları kavramı üzerinde durulmuş mükellef haklarının gelişimi ve önemi açıklanmış ve mükellef haklarının sınıflandırılması yapılmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye deki vergi denetim yapısı Vergi Denetim Kurulu öncesi ve sonrası dönem dikkate alınarak irdelenmiş ve açıklanmıştır Ayrıca Türkiye nin siyasi ve ekonomik olarak ilişki içerisinde olduğu ABD İngiltere Almanya Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki vergi denetim yapısı araştırılarak çalışmaya işlenmiştir Çalışmanın üçüncü bölümünde ise vergi denetiminde mükellef haklarının önemi üzerinde durularak Türkiye de 2011 de yapısal değişikliklerle kurulan Vergi Denetim Kurulunun mükellef haklarına etkisi ve yaklaşımı ortaya konulmaya çalışılmıştır Ayrıca ABD İngiltere Almanya Fransa ve Rusya gibi ülkelerdeki mükellef haklarına ilişkin uygulamalar araştırılmış ve Türkiye de mükellef haklarının geliştirilmesi yönünden mevcut duruma ilişkin tespitler ve eleştiriler yapılarak Türkiye için iyi ülke uygulamalarına benzer yapılar önerilmiştir Yapılan bilimsel çalışmalara bakıldığında mükellef hakları üzerinde genel olarak durulmuş fakat vergi denetimi yönünden mükellef hakları pek fazla irdelenmemiştir Kaynak sorunu da dikkate alınarak bu çalışmada vergi denetimi özelinde mükellef hakları üzerinde durulmaya çalışılarak ve gelişmiş ülke uygulamaları da araştırılarak Türkiye ye yönelik öneriler sunulmuştur Bu noktada kitap mükelleflere meslek mensuplarına vergi idaresi çalışanlarına ve akademik camiaya hitap etmektedir Bu doğrultuda kitabın vergi mükelleflerince serbest muhasebecilerce mali müşavirlerce yeminli mali müşavirlerce avukatlarca mali danışmanlarca bağımsız denetçilerce denetim firmalarınca lisans yüksek lisans ve doktora öğrencilerince üniversite öğretim üyelerince ve görevlilerince talep ve ilgi göreceği düşünülmektedir Yine kitap vergi mükellefleri ile iletişim ve ilişki içerisinde bulunan vergi daireleri vergi dairesi müdürleri ve müdür yardımcıları gelir uzman ve yardımcıları vergi müfettiş ve yardımcıları ve vergi hâkimleri için de önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır Beyan veren mükellef sayısının 5 milyondan fazla olduğu ve son zamanlarda mükellef haklarının gündemde olduğu düşünüldüğünde kitap çalışmasının vergi mükellefleri tarafından önemseneceği ve vergi mükelleflerinin dikkatini çekeceği düşünülmektedir Yine özellikle son zamanlarda lisansüstü derslerde mükellef haklarının ders olarak okutulduğu ve akademik camiada mükellef haklarının dikkat çektiği hususu da düşünüldüğünde kitabın üniversitelerce de talep göreceği ve kitaptan faydalanılacağı öngörülmektedir Kitap akademik araştırma titizliğiyle anlaşılır bir dilde yazılarak tablo ve şekillerle zenginleştirilmiş olup kitabın vergi ile ilgilenen her kesime hitap etmesi sebebiyle kitaptan büyük bir okuyucuyu kitlesinin faydalanacağı düşünülmektedir

Bilindiği gibi ceza yargılaması soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki evreden oluşmaktadır Soruşturma evresinde suç teşkil eden eylemin kim tarafından ne zaman nerede ve ne şekilde gerçekleştiğinin tespiti amacıyla çeşitli araştırma ve incelemeler vasıtasıyla deliller toplanır İşte delillerin toplanması için bir takım masrafların yapılması kaçınılmazdır Bu evrede yapılan harcamalar Cumhuriyet savcısının denetimi ve gözetimi altında yapılır Kamu davasına ait iddianamenin kabulü ile birlikte başlayan kovuşturma evresinde ise iddianamede belirtilen kişi ve eylem hakkında hüküm verilebilmesi için yapılan yargılama kapsamında da zorunlu olarak bir takım masraflar yapılır Bu evrede ise masraflar mahkeme hâkiminin denetimi ve gözetimi altında yapılır Hukuk davalarının aksine ceza davalarında yapılması zorunlu harcamalar karşılığında şüpheli sanık müşteki veya katılan gibi taraflardan herhangi bir para talep edilmez Cumhuriyet savcısı veya mahkeme hâkimi tarafından maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla re sen yapılmasına karar vermiş olduğu usulü işlemlere ait masraflar Maliye Hazinesi Devlet tarafından karşılanır Bu şekilde Devlet tarafından karşılanan ve yargılama gideri olarak tanımlanan bu masraflar ceza yargılaması sonucunda haksız çıkan tarafa yüklenir Sanık hakkında beraat kararı verilmesi halinde ise sanığın bizzat kendisinin sebep olduğu harcamalar dışında kalan harcamalar Maliye Hazinesi üzerinde bırakılır Yukarıda açıklanan hususlar ışığında ceza yargılaması sonucunda verilen hükmün ayrılmaz bir parçasını oluşturan ve bazı hallerde kişisel hak özelliği de taşıyan yargılama giderleri yargı içtihatları dikkate alınmak suretiyle incelemeye çalışılmıştır Üç başlık altında yapılan incelemede ilk önce genel olarak yargılama giderlerinin kapsamı yargılama giderlerinden sorumluluk ve yargılama giderlerine hükmedilmesi incelenmiştir Daha sonra yargılama giderlerinden sayılan zorunlu müdafi veya vekil ücretleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ödenmesi gereken vekâlet ücreti ile ilgili olarak açıklamalarda bulunulmuştur Son olarak 5271 sayılı CMK nın 250 251 ve 252 maddelerinde hükme bağlanan seri muhakeme usulü ve basit yargılama usulünde yargılama giderleri inceleme konusu yapılmıştır