Verildiği Ülkede İptal Edilen Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk Doktora Tezleri Dizisi No 36 — Cansu Dönmez

Hukuki uyuşmazlıkların her ne kadar bir devletin yargı organları vasıtasıyla çözümlenmesi esas olsa da uluslararası ticaretin gelişimiyle dogru orantılı olarak tahkim milletlerarası ticari uyuşmazlıkların cözümde devlet yargısına nazaran en cok tercih edilen alternatif uyuşmazlık cözüm yollarından biridir Bunun yanısıra milletlerarası anlaşmaların hakem kararlarının tenfizinde sagladıgı kolaylıklar milletlerarası ticari tahkimi devlet yargılamasına oranla daha avantajlı ve daha cok tercih edilen bir uyuşmazlık cözüm yolu haline getirmiştir Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin akdedilen milletlerarası anlaşmalar bu kararların verildikleri ülke dışında tanınıp tenfiz edilmesine olanak saglamaktadır Ancak her ne kadar yeni tahkim yasaları ve milletlerarası anlaşmalarla mahkemelerin tahkime müdahelesi azaltılmaya calışılsa da bunun tamamen ortadan kalktıgını söylemek mümkün değildir Milli mahkemelerin tahkime müdahale etme yollarından en temel ikisini tahkim yeri devleti mahkemelerinde acılabilecek olan iptal davası ve hakem kararının tanınması veya tenfizi istemiyle hakkında lehine hüküm verilen tarafın kararın icrası icin milli mahkemelere yapacağı tanıma veya tenfiz başvurusu oluşturur 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Sözleşmesi milletlerarası hakem kararlarının tanınması ve tenfizi konusunu düzenlemekte olup dünyadaki pek cok ülke tarafından onaylanmıştır Verildiği Ülkede Iptal Edilen Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması Ve Tenfizi isimli bu calışmamızda New York Sözleşmesi nin tenfiz engellerini düzenleyen V maddesinin birinci fikrasının e bendinde yer alan tenfiz engelinin uygulamada yarattığı sorunlar Sözleşme nin VII maddesi ile birlikte değerlendirilerek doktrinde ve uygulamada hala tartışmalı olan bu konuya ilişkin çözüm önerileri getirilmeye çalışılacaktır İÇİNDEKİLER GirişBirinci BölümYabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında Genel BilgiI Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve TenfiziA Yabancı Hakem Kararı Kavramı1 Genel Bilgi2 Hakem Kararının Milliyetinin Tespitinde Kullanılan Kıstaslara Hakem Kararının Verildiği Yer Kıstası Mülkilik Toprak Prensibi b Hakem Kararının Tabi Olduğu Usul Otoritesi Kıstası Otorite Teorisi B Milletlerarası Hakem Kararı KavramıC Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Kavramları1 Genel Bilgi2 Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması3 Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizia Genel Bilgib Tenfiz Usulüi Görevii Yetkic Tenfiz Kararının Hukuki SonuçlarıD Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizine İlişkin İlgili Mevzuat1 Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki Çok Taraflı ve İki Taraflı Milletlerarası Sözleşmelera Genel Bilgib 1961 Tarihli Milletlerarası Ticari Tahkime İlişkin Avrupa Cenevre Sözleşmesic 1958 Tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizine İlişkin New York Sözleşmesii Aleyhine Hakem Kararı İleri Sürülen Tarafça İspat Edilecek Şartlar1 Geçerli Bir Tahkim Anlaşmasının Bulunmaması veya Tarafların Ehliyetsizliğia Tarafların Ehliyetsizliğib Tahkim Anlaşmasının Geçersizliği2 Savunma Haklarının İhlal Edilmiş Olması3 Hakemlerin Yetkilerini Aşmaları4 Hakem Seçim Yöntemine veya Usule Uygulanacak Kurallara Aykırılık5 Hakem Kararının Bağlayıcı Olmaması İcrasının Geri Bırakılması veya İptal Edilmiş Olmasıii Mahkeme Tarafından Re sen İncelenecek Şartlar1 Uyuşmazlık Konusunun Tahkime Elverişli Olmaması2 Kamu Düzenine Aykırılıkd Türkiye nin Taraf Olduğu İki Taraflı Adli Yardımlaşma Anlaşmaları Çerçevesinde Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi2 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun MÖHUK Uyarınca Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizia Genel Bilgib MÖHUK Uyarınca Yabancı Hakem Kararlarının Türkiye de Tanınması ve Tenfizine Engel Olan Durumlarc Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizine İlişkin New York Sözleşmesi ve MÖHUK Hükümlerinin Karşılaştırılması İkinci BölümHakem Kararına Karşı Kanun Yolu Olarak İptal Davası ve Verildiği Ülkede İptal Edilen Yabancı Hakem Kararlarının TenfiziI Yabancı Hakem Kararına Karşı Kanun Yolu Olarak İptal DavasıA Genel BilgiB Türk Hukukunda Milletlerarası Tahkim Kanununa Tabi Hakem Kararlarının ve Yabancı Hakem Kararlarının İptaline Yönelik Mevzuat ve Anlaşmalar1 Milletlerarası Tahkim Kanunu Uyarınca Hakem Kararlarının İptali2 Yabancı Hakem Kararlarının İptaline Yönelik Mevzuat ve Milletlerarası Anlaşmalara Milletlerarası Ticari Tahkime İlişkin Avrupa Cenevre Sözleşmesib ICSID KonvansiyonuII New York Sözleşmesi Uyarınca Hakem Kararının İptalinin Tenfize EtkisiA New York Sözleşmesi Madde V 1 e 1 Genel Bilgi2 Madde V 1 e nin Uygulanmasının Koşullarıa Hakem Kararının Bağlayıcı Olmamasıb Hakem Kararının İptal Edilmiş Olmasıi İptal Edilmiş Hakem Kararlarının Diğer Ülkelerde Tenfiz Edilebileceği Yönündeki Görüşlerii İptal Edilmiş Hakem Kararlarının Diğer Ülkelerde Tenfiz Edilemeyeceği Yönündeki Görüşlerc Hakem Kararının İcrasının Geri Bırakılmış Olması3 Madde V 1 e Uyarınca İptal veya İcranın Geri Bırakılmasında Yetkili Makamın Tespiti4 Derderst İptal veya İcranın Geri Bırakılması Davasının Tenfize Etkileri5 Madde V 1 e Uyarınca İptal Edilmiş Hakem Kararlarının Tenfizinin Hakimin Takdir Yetkisinde OlmasıB Sözleşme nin VII Maddesi Uyarınca Daha Elverişli Hükümlerin Uygulanmasının İptal Edilmiş Hakem Kararlarının Tenfizine EtkisiC Verildiği Devlette İptal Edilen Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizine İlişkin Mahkeme Kararları1 Hakem Kararının Verildiği Yer Mahkemesi Tarafından İptal Edilmiş Olmasının Kararın Tenfizine Engel Teşkil Etmeyeceği Yönündeki Bazı Devlet Mahkemelerinin Kararlarıa Fransız Mahkemelerinin İlgili Kararlarıb ABD Mahkemelerinin İlgili Kararlarıc Hollanda Mahkemelerinin İlgili Kararlarıd Avusturya Mahkemelerinin İlgili Kararlarıe Belçika Mahkemelerinin İlgili Kararlarıf Alman Mahkemelerinin İlgili Kararlarıg İngiliz Mahkemelerinin İlgili Kararlarıh Lüksemburg Mahkemelerinin İlgili Kararları2 Hakem Kararının Verildiği Yer Mahkemesi Tarafından İptal Edilmiş Olmasının Kararın Tenfizine Engel Teşkil Edeceği Yönündeki Mahkeme Kararlarıa ABD Mahkemelerinin İlgili Kararlarıb Alman Mahkemelerinin İlgili Kararlarıc Hollanda Mahkemelerinin İlgili Kararlarıd Rus Mahkemelerinin İlgili Kararlarıe İngiliz Mahkemelerinin İlgili Kararları3 Konuya İlişkin Verilen Çelişkili Mahkeme Kararlarının Genel SonuçlarıIII İptal Edilmiş Yabancı Hakem Kararlarının MÖHUK Uyarınca Tenfizi Üçüncü Bölümİptal Edilmiş Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizine İlişkin Çözüm ÖnerileriI Hakem Kararlarını Kontrol Eden Milletlerarası Mahkemelerin KurulmasıII İptal Sebeplerinin UyumlaştırılmasıIII Tahkim Yerinin Ve Tahkim Usulüne Uygulanacak Hukukun Dikkatle SeçilmesiIV İptal Davasının KaldırılmasıV Madde V 1 e de Yer Alan Bağlayıcılık Kavramının Tanımına Yer Verilmesi Veya Bunun Yerine Tartışmaya Yer Vermeyen Başka Bir İfadenin KullanılmasıVI Madde V 1 Uyarınca Uygulanan Takdir Yetkisinin Sınırlarının BelirlenmesiVII Sözleşmenin V Maddesinde Değişiklik YapılmasıSonuç Kaynakça

Hukuki uyuşmazlıkların her ne kadar bir devletin yargı organları vasıtasıyla çözümlenmesi esas olsa da uluslararası ticaretin gelişimiyle dogru orantılı olarak tahkim milletlerarası ticari uyuşmazlıkların cözümde devlet yargısına nazaran en cok tercih edilen alternatif uyuşmazlık cözüm yollarından biridir Bunun yanısıra milletlerarası anlaşmaların hakem kararlarının tenfizinde sagladıgı kolaylıklar milletlerarası ticari tahkimi devlet yargılamasına oranla daha avantajlı ve daha cok tercih edilen bir uyuşmazlık cözüm yolu haline getirmiştir Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin akdedilen milletlerarası anlaşmalar bu kararların verildikleri ülke dışında tanınıp tenfiz edilmesine olanak saglamaktadır Ancak her ne kadar yeni tahkim yasaları ve milletlerarası anlaşmalarla mahkemelerin tahkime müdahelesi azaltılmaya calışılsa da bunun tamamen ortadan kalktıgını söylemek mümkün değildir Milli mahkemelerin tahkime müdahale etme yollarından en temel ikisini tahkim yeri devleti mahkemelerinde acılabilecek olan iptal davası ve hakem kararının tanınması veya tenfizi istemiyle hakkında lehine hüküm verilen tarafın kararın icrası icin milli mahkemelere yapacağı tanıma veya tenfiz başvurusu oluşturur 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Sözleşmesi milletlerarası hakem kararlarının tanınması ve tenfizi konusunu düzenlemekte olup dünyadaki pek cok ülke tarafından onaylanmıştır Verildiği Ülkede Iptal Edilen Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması Ve Tenfizi isimli bu calışmamızda New York Sözleşmesi nin tenfiz engellerini düzenleyen V maddesinin birinci fikrasının e bendinde yer alan tenfiz engelinin uygulamada yarattığı sorunlar Sözleşme nin VII maddesi ile birlikte değerlendirilerek doktrinde ve uygulamada hala tartışmalı olan bu konuya ilişkin çözüm önerileri getirilmeye çalışılacaktır İÇİNDEKİLER GirişBirinci BölümYabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında Genel BilgiI Yabancı Hakem Kar

Hukuki uyuşmazlıkların her ne kadar bir devletin yargı organları vasıtasıyla çözümlenmesi esas olsa da uluslararası ticaretin gelişimiyle dogru orantılı olarak tahkim milletlerarası ticari uyuşmazlıkların cözümde devlet yargısına nazaran en cok tercih edilen alternatif uyuşmazlık cözüm yollarından biridir Bunun yanısıra milletlerarası anlaşmaların hakem kararlarının tenfizinde sagladıgı kolaylıklar milletlerarası ticari tahkimi devlet yargılamasına oranla daha avantajlı ve daha cok tercih edilen bir uyuşmazlık cözüm yolu haline getirmiştir Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin akdedilen milletlerarası anlaşmalar bu kararların verildikleri ülke dışında tanınıp tenfiz edilmesine olanak saglamaktadır Ancak her ne kadar yeni tahkim yasaları ve milletlerarası anlaşmalarla mahkemelerin tahkime müdahelesi azaltılmaya calışılsa da bunun tamamen ortadan kalktıgını söylemek mümkün değildir Milli mahkemelerin tahkime müdahale etme yollarından en temel ikisini tahkim yeri devleti mahkemelerinde acılabilecek olan iptal davası ve hakem kararının tanınması veya tenfizi istemiyle hakkında lehine hüküm verilen tarafın kararın icrası icin milli mahkemelere yapacağı tanıma veya tenfiz başvurusu oluşturur 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Sözleşmesi milletlerarası hakem kararlarının tanınması ve tenfizi konusunu düzenlemekte olup dünyadaki pek cok ülke tarafından onaylanmıştır Verildiği Ülkede Iptal Edilen Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması Ve Tenfizi isimli bu calışmamızda New York Sözleşmesi nin tenfiz engellerini düzenleyen V maddesinin birinci fikrasının e bendinde yer alan tenfiz engelinin uygulamada yarattığı sorunlar Sözleşme nin VII maddesi ile birlikte değerlendirilerek doktrinde ve uygulamada hala tartışmalı olan bu konuya ilişkin çözüm önerileri getirilmeye çalışılacaktır ARKA KAPAKTAN