Westphalia Sistemi ne Karşı Millet Sistemi Söylemi ve Türk Dış Politikası

Modern anlamda Uluslararası İlişkiler in Westpha lia Sistemi nin ortaya çıkardığı ulus devlet kavrayışı ve kavramları ile izah edilmesi özellikle Realizm bağlamında olağan tartışmasız bir gerçeklik haline dönüştürülmüştür Bununla birlikte Soğuk Savaş sonrası dönemde ulus devlet sistemine karşı küreselleşmenin meydan okumasına uygun olarak Westphalia Sistemi ne alternatif bir dünya sistemi olarak Millet Sistemi anlayışıyla etnik dinsel ve mezhepsel ayrışmalardan kaynaklanan çatışmaları önleyerek barışçı bir dünya düzeninin tesis edilmesinin olanaklı olduğu ileri sü rülmeye başlanmıştır Avrupa da kilise devlet ayrışmasının bir sonucu ola rak ortaya çıkan ve Protestanlar ile Katolikler arasında 1618 de Orta Avrupa da patlak veren ve 1648 de sona eren Otuz Yıl Savaşları ulus devlet anlayışına dayanan Westphalia sistemi nin ortaya çıkmasına yol açmıştır Westphalia Sistemi nin ulus devlet anlayışına bağlı olarak ortaya çıktığı dönem bo yunca Osmanlı İmparatorluğu nda Millet Sistemi vardı Osmanlı İmparatorluğu nun topraklarında yaşayan toplulukları din ya da mezhep esasına göre örgütleyerek yö netme biçimine Millet Sistemi denilmektedir Millet Sistemi Westphalia Sistemi nin ürettiği ulusçuluk akımları nın yayılmasıyla birlikte 19 yüzyılda bir krizle karşılaşmış ve neticede Osmanlı İmparatoluğu nun dağılmasıyla birlikte sona ermiştir Türkiye ulus devlet olarak inşa edilmiş ve dış politikası da Westphalia Sistemi nin üretmiş olduğu kavram lar üzerinden kuramlaştırılmış ve yürütülmüştür Bu kitapta Westphalia Sistemi ne dayalı olarak ortaya çıkan ulus devlet yaklaşımına Soğuk Savaş sonrası dönem de alternatif bir yaklaşım olarak önerilen Millet Sistemi ve bu sistem üzerinden Türkiye ye atfedilen rol uluslararası alandaki durum ile ilişkilendirilerek ele alınmıştır Bir bakıma Westphalia Sistemi ile Millet Sistemi nin karşı karşıya geldi ği bir Türk dış politikası kuramı ve pratiği oluşturulduğun dan sözedilmesi olanaklıdır