XIV LOUIS ve İSTANBUL U FETİH TASARISI LOUIS XIV ET SON PROJET DE CONQUÊTE D ISTANBUL — Faruk BİLİCİ

TEŞEKKÜR ÖNSÖZ KISALTMALAR LİSTESİ GİRİŞ I MANTIK EVLİLİĞİ XIV LOUIS DEVRİNDE TÜRK FRANSIZ İLİŞKİLERİ KUŞKU VE KARARSIZLIK AKDENİZ DE TÜRK FRANSIZ REKABETİ 1 Mazarin ve Türklere Karşı Hıristiyan Birliği Projesi 2 Girit in Osmanlı İmparatorluğu na Katılması Aşamasında Türk Fransız İlişkileri ORTA AVRUPA DA TÜRK FRANSIZ İLİŞKİLERİ I BÖLÜMÜN DİPNOTLARI II DOĞU İMPARATORLUĞU RÜYALARI FRANSIZ KRALLARININ İMPARATORLUK İDDİALARI İSTANBUL TAHTI TESELLİ PAYI XVII YÜZYILDA BİR İMPARATORLUĞU BÖLMEK 1 Türklerin Sürgün Edilmesi veya Hıristiyanlığa Döndürülmesi Sully nin Avrupa Birliği 2 Papaz Joseph ve Charles de Nevers İyiliğin Kötülüğe Karşı Haçlı Seferi 3 Bir Diplomatın Projesi Savary de Brèves 4 Mısır İstanbul u Besleyen Anneyi Fethetmek Leibnitz Yeni Bir Dünya Haritası Leibnitz Projesinin Tarihçesi Projenin İçeriği ve Uygulamaya Konulma Yolları Jean Coppin Eski Asker ve Diplomat Yeni Papaz Tarihin Elverişli Bir Zamanı İstanbul dan Önce Mısır ın Fethi 5 De La Croix İstanbul u Yakmak II BÖLÜMÜN DİPNOTLARI III XIV LOUIS VE İSTANBUL U FETİH TASARISI VİYANA DA TÜRK BAŞARISIZLIĞINDAN SONRA FRANSIZ DÜRTÜLERİ ÇARPICI BİR HAREKÂT İÇİN ARAŞTIRMA KAMPANYASI GRAVIER D ORTIÈRES İN ÇİFT GÖREVİ TEFTİŞ VE CASUSLUK 1 Devletin Sadık Hizmetkârı 2 Gravier d Ortières in Osmanlı İmparatorluğu ndaki Ticari Görevi 3 Osmanlı İmparatorluğu nun Savunmasını Ölçmek ve Onu Zorlamak Anahtar Sözcük Gizlilik Fetih Yerine Olağanüstü Değerde Belgeler İSTANBUL UN KİLİDİ ÇANAKKALE BOĞAZI 1 Kumkale Asya daki Yeni Kale 2 Sedd ül Bahir Avrupa daki Yeni Kale 3 Çanak Kalesi Asya daki Yeni Kale veya Bidos 4 Kilid ül Bahir Sestos veya Dardanelles III BÖLÜMÜN DİPNOTLARI IV TÜRKLER İÇİN DÜNYA NIN SONU GRAVIER D ORTIÈRES İN DOĞU İMPARATORLUĞU İSTANBUL UN TANITIMI VE GRELOT NUN ETKİSİ YERYÜZÜ BAŞKENTİ NİN BÜYÜSÜ SİYASÎ VE ASKERÎ İÇERİK HEPSİNİ PARAMPARÇA YAPMAK GEREKİR GRAVIER D ORTIÈRES İN METNİNİN VE HARİTALARININ YAYININDA İZLENEN KİMİ YÖNTEMLER OSMANLI İMPARATORLUĞU VE PAYLAŞILMASI İSTANBUL ŞEHRİ 1 Şehrin Güzellikleri ve Konumu 2 Şehrin Surları 3 Pâdişahın Sarayı ve Saray Surları 4 Yedikule 5 Şehre Baskın ve Saldırı Düzenlemek 6 Suriçi İstanbul un Tanıtımı 7 Beyaz Sütun Avrat Taşı 8 Çemberlitaş 9 Atmeydanındaki Dikilitaşlar Granit Taş Teodosios Sütunu Örme Sütun Burmalı Sütun 10 Pazar Bedesten Çarşı ve Kervansaraylar Kapalıçarşı Esir Pazarı Hamamlar 11 Camiler Ayasofya Türklerin Ayasofya yı Camiye Çevirmek İçin Yaptıkları Ekler Ayasofya ve San Pietro Bazilikası nın Karşılaştırılması Süleymaniye Camii Sultan Ahmed Camii Valide Sultan Camii 12 İstanbul un Liman ve Tersanesi 13 İstanbul un Varoşları Kasımpaşa ve Aynalı Köşk Galata Pera Tophane Fındıklı Kızkulesi Üsküdar İstanbul Boğazı Belgrad Su Kemeri PADİŞAHIN DENİZ KUVVETLERİ KALYON VE KADIRGALARIN İNŞA HATALARI OSMANLI SİYASETİ VE YÖNTEMLERİ MAJESTELERİ NİN EMİRLERİNE GÖRE İSTANBUL U YAKMAK İÇİN GEREKLİ ASKERÎ KUVVETLER SAVAŞ HALİNDE ELÇİ VE DIĞER FRANSIZLARI GERİ ÇEKME YÖNTEMLERİ İSTANBUL SEFERİ NDEN SONRA BÂB I ÂLİ İLE YAPILACAK BARIŞ PROJESİ İSTANBUL DA BİR DOĞU FRANSIZ İMPARATORLUĞU KURMAK IV BÖLÜMÜN DİPNOTLARI SONUÇ KAYNAKÇA VE BİBLlYOGRAFYA GÖRSEL BELGELERİN LİSTESİ FOTOĞRAFLAR LİSTESİ DİZİN EKLER TABLE DES MATIERES REMERCIEMENTS PRÉFACE LISTE DES ABRÉVIATIONS INTRODUCTION I MARIAGE DE RAISON ESQUISSE DES RELATIONS FRANCO TURQUES SOUS LOUIS XIV DOUTES ET HESITATIONS LA CONCURRENCE FRANCO TURQUE EN MEDITERRANÉE 1 Mazarin et l union chrétienne contre les Turcs 2 Les relations franco turques lors de la conquête définitive de la Crête par l Empire ottoman LES RELATIONS FRANCO TURQUES EN EUROPE CENTRALE NOTES DE LA PARTIE I II REVES D EMPIRE D ORIENT LES AMBITIONS IMPÉRIALES DES ROIS DE FRANCE LA COURONNE D ISTANBUL LOT DE CONSOLATION PARTAGER UN EMPIRE AU XVIIe SIECLE 1 L exil ou la conversion des Turcs Au christianisme l Union européenne de Sully 2 Le Père Joseph et Charles de Nevers la croisade du Bien contre le Mal 3 Le projet d un diplomate Savary de Brèves 4 L Egypte conquérir la mère nourricière d Istanbul Leibniz une nouvelle carte mondiale Historique du projet de Leibniz Contenu et moyens de réalisation du projet Jean Coppin ancien militaire et diplomate nouveau prêtre Moment décisif de l histoire Conquête de l Egypte avant Istanbul 5 De La Croix Brûler Istanbul NOTES DE LA PARTIE II III LOUIS XIV ET LE PROJET DE CONQUÊTE D ISTANBUL TENTATIONS FRANÇAISES APRES L ECHEC TURC DEVANT VIENNE MISSION D EXPLORATION POUR UNE ACTION SPECTACULAIRE LA DOUBLE MISSION DE GRAVIER D ORTIÈRES INSPECTER ET ESPIONNER 1 Un fidèle commis de l Etat 2 La mission commerciale de Gravier d Ortières dans l Empire ottoman 3 Tester et forcer la défense de l Empire ottoman Maître mot secret Une documentation exceptionnelle à défaut de conquête LE VERROU D ISTANBUL LE DETROIT DES DARDANELLES 1 Kumkale La forteresse neuve en Asie 2 Sedd ül Bahir Le château neuf du côté européen 3 Çanak Kalesi Le château vieux en Asie ou Bidos 4 Kilid ül Bahir Sestos ou Dardanelles NOTES DE LA PARTIE III IV L APOCALYPSE POUR LES TURCS L EMPIRE D ORIENT DE GRAVIER D ORTIÈRES DESCRIPTION D ISTANBUL ET L INFLUENCE DE GRELOT LA FASCINATION POUR LA CAPITALE DE LA TERRE ELÉMENTS POLITIQUES ET MILITAIRES IL LES FUADROIT TOUS TAILLER EN PIÈCE QUELQUES PRINCIPES DE PUBLICATION DU TEXTE ET DES CARTES DE GRAVIER D ORTIÈRES L EMPIRE OTTOMAN ET SA PARTITION LA VILLE DE CONSTANTINOPLE 1 Beauté et avantages de la situation de cette ville 2 Fortifications de la ville 3 Le palais du sultan et ses fortifications 4 Le château de Sept Tours 5 Descente et attaque de la ville 6 Description de la ville intra muros 7 Colonne Blanche 8 Colonne brûlée 9 Obélisques sur la place de l hypodrome L obélisque dit Théodose La pyramide de Constantin La colome Serpentine 10 Bazars marchés et caravansérails Le grand bazar Le marché aux esclaves Les bains 11 Des mosquées Sainte Sophie Ouvrages faits par les Turcs à Sainte Sophie Comparaison de Sainte Sophie avec Saint Pierre La mosquée Süleymaniye La mosquée Sultan Ahmed La mosquée de la Sultane Validé 12 Le port et l arsenal de Constantinople 13 Faubourgs de Constantinople Kasımpaşa et Séraïl des Miroirs Galata Péra Tophane Fındıklı Tour de Leandre Kızkulesi Üsküdar Canal de la mer Noire le Bosphore Aqueduc de Belgrade FORCES MARITIMES DU SULTAN ET DÉFAUTS DE CONSTRUCTION DES VAISSEAUX ET DES GALÉRES OTTOMANS LA POLITIQUE OTTOMANE ET SES MAXIMES DES FORCES NÉCESSAIRES POUR BRUSLER CONSTANTINOPLE SUIVANT LES INSTRUCTIONS DE SA MAJESTÉ DES MOYENS DE RETIRER L AMBASSADEUR ET LES AUTRES FRANÇAIS EN CAS DE GUERRE PROJET DE PAIX AVEC LA PORTE APRÈS L EXPÉDITION DE CONSTANTINOPLE RÉTABLIR L EMPIRE FRANÇAIS D ORIENT À ISTANBUL NOTES DE LA PARTIE IV CONCLUSION SOURCES ET BIBLIOGRAPHIE TABLE DES ILLUSTRATIONS CRÉDITS PHOTOGRAPHIQUES INDEX ANNEXES

GİRİŞ I MANTIK EVLİLİĞİ XIV LOUIS DEVRİNDE TÜRK FRANSIZ İLİŞKİLERİ KUŞKU VE KARARSIZLIK AKDENİZ DE TÜRK FRANSIZ REKABETİ 1 Mazarin ve Türklere Karşı Hıristiyan Birliği Projesi 2 Girit in Osmanlı İmparatorluğu na Katılması Aşamasında Türk Fransız İlişkileri ORTA AVRUPA DA TÜRK FRANSIZ İLİŞKİLERİ I BÖLÜMÜN DİPNOTLARI II DOĞU İMPARATORLUĞU RÜYALARI FRANSIZ KRALLARININ İMPARATORLUK İDDİALARI İSTANBUL TAHTI TESELLİ PAYI XVII YÜZYILDA BİR İMPARATORLUĞU BÖLMEK 1 Türklerin Sürgün Edilmesi veya Hıristiyanlığa Döndürülmesi Sully nin Avrupa Birliği 2 Papaz Joseph ve Charles de Nevers İyiliğin Kötülüğe Karşı Haçlı Seferi 3 Bir Diplomatın Projesi Savary de Brèves 4 Mısır İstanbul u Besleyen Anneyi Fethetmek Leibnitz Yeni Bir Dünya Haritası Leibnitz Projesinin Tarihçesi Projenin İçeriği ve Uygulamaya Konulma Yolları Jean Coppin Eski Asker ve Diplomat Yeni Papaz Tarihin Elverişli Bir Zamanı İstanbul dan Önce Mısır ın Fethi 5 De La Croix İstanbul u Yakmak II BÖLÜMÜN DİPNOTLARI III XIV LOUIS VE İSTANBUL U FETİH TASARISI VİYANA DA TÜRK BAŞARISIZLIĞINDAN SONRA FRANSIZ DÜRTÜLERİ ÇARPICI BİR HAREKÂT İÇİN ARAŞTIRMA KAMPANYASI GRAVIER D ORTIÈRES İN ÇİFT GÖREVİ TEFTİŞ VE CASUSLUK 1 Devletin Sadık Hizmetkârı 2 Gravier d Ortières in Osmanlı İmparatorluğu ndaki Ticari Görevi 3 Osmanlı İmparatorluğu nun Savunmasını Ölçmek ve Onu Zorlamak Anahtar Sözcük Gizlilik Fetih Yerine Olağanüstü Değerde Belgeler İSTANBUL UN KİLİDİ ÇANAKKALE BOĞAZI 1 Kumkale Asya daki Yeni Kale 2 Sedd ül Bahir Avrupa daki Yeni Kale 3 Çanak Kalesi Asya daki Yeni Kale veya Bidos 4 Kilid ül Bahir Sestos veya Dardanelles III BÖLÜMÜN DİPNOTLARI IV TÜRKLER İÇİN DÜNYA NIN SONU GRAVIER D ORTIÈRES İN DOĞU İMPARATORLUĞU İSTANBUL UN TANITIMI VE GRELOT NUN ETKİSİ YERYÜZÜ BAŞKENTİ NİN BÜYÜSÜ SİYASÎ VE ASKERÎ İÇERİK HEPSİNİ PARAMPARÇA YAPMAK GEREKİR GRAVIER D ORTIÈRES İN METNİNİN VE HARİTALARININ YAYININDA İZLENEN KİMİ YÖNTEMLER OSMANLI İMPARATORLUĞU VE PAYLAŞILMASI İSTANBUL ŞEHRİ 1 Şehrin Güzellikleri ve Konumu 2 Şehrin Surları 3 Pâdişahın Sarayı ve Saray Surları 4 Yedikule 5 Şehre Baskın ve Saldırı Düzenlemek 6 Suriçi İstanbul un Tanıtımı 7 Beyaz Sütun Avrat Taşı 8 Çemberlitaş 9 Atmeydanındaki Dikilitaşlar Granit Taş Teodosios Sütunu Örme Sütun Burmalı Sütun 10 Pazar Bedesten Çarşı ve Kervansaraylar Kapalıçarşı Esir Pazarı Hamamlar 11 Camiler Ayasofya Türklerin Ayasofya yı Camiye Çevirmek İçin Yaptıkları Ekler Ayasofya ve San Pietro Bazilikası nın Karşılaştırılması Süleymaniye Camii Sultan Ahmed Camii Valide Sultan Camii 12 İstanbul un Liman ve Tersanesi 13 İstanbul un Varoşları Kasımpaşa ve Aynalı Köşk Galata Pera Tophane Fındıklı Kızkulesi Üsküdar İstanbul Boğazı Belgrad Su Kemeri PADİŞAHIN DENİZ KUVVETLERİ KALYON VE KADIRGALARIN İNŞA HATALARI OSMANLI SİYASETİ VE YÖNTEMLERİ MAJESTELERİ NİN EMİRLERİNE GÖRE İSTANBUL U YAKMAK İÇİN GEREKLİ ASKERÎ KUVVETLER SAVAŞ HALİNDE ELÇİ VE DIĞER FRANSIZLARI GERİ ÇEKME YÖNTEMLERİ İSTANBUL SEFERİ NDEN SONRA BÂB I ÂLİ İLE YAPILACAK BARIŞ PROJESİ İSTANBUL DA BİR DOĞU FRANSIZ İMPARATORLUĞU KURMAK IV BÖLÜMÜN DİPNOTLARI SONUÇ KAYNAKÇA VE BİBLlYOGRAFYA GÖRSEL BELGELERİN LİSTESİ FOTOĞRAFLAR LİSTESİ DİZİN EKLER