XVI Asırda Anadolu da Alevilik — Savaş Saim

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ XI İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ XV KISALTMALARXVII GİRİŞ GENEL HATLARIYLA OSMANLI SAFEVÎ İLİŞKİLERİ BİRİNCİ BÖLÜM ANADOLU DA KIZILBAŞLIK I Anadolu da İtikadı Buhran Mehdîlik İddiası 8 II Anadolu da Kızılbaş Çoğunluğu Olan Yerler 11 III Safevî Sempatizanı Aşiretler 13 IV Gizli Kızılbaşlar 15 V Kızılbaş Oğlu Kızılbaşlar 16 VI Kızılbaş Taraftarhğı İle İtham Edilenler 17 VII Kızılbaş Osmanlı Askerleri 18 VIII Kızılbaş Halifeleri 21 IX Kızılbaşbk Rafz Âdet ve Alâmetleri 23 X Kızılb aşların Genel Psikolojisi 26 XI Kızılbaşlara Yönelik İthamlar ve İsnat Edilen Suçlar 28 1 Ahlâksızlık Zina 28 2 Hırsızlık ve Hırsız Yataklığı 30 3 Namazı Terk Namaz ve Oruç Bilmemek 32 4 Gece Gündüz Saz ve Sözle Meşgul Olmak 32 5 Ebubekir Ömer Osman Düşmanlığı 33 6 Sünnet İ Resulü Hafife Almak 34 7 Peygambere Hulefâ i Râşidîne ve Sahabeye Küfür ve Buğz Etmek 34 8 Hulefâ İ Râşidîne ve Müslümanlara îhanet ve Düşmanlık 36 9 Müslümanlara Yezit Demek 36 10 Şarap İçmek 37 11 Safevîlere Yardım ve Sadaka Toplamak 39 12 Safevîler Lehine Casusluk 42 13 Sahte Para Basmak 43 İKİNCİ BÖLÜM ANADOLU DA KIZILBAŞ TAKİBİ I Kızılbaş Takibinde Başbuğ Tayini 48 II Kızılbaş Takibinin Teşviki 48 III Defter Harici Kızılbaşların Takibi 49 IV Takipten Kaçanların Vakıf Mülk Serbest Tımar lar ve Hass ı Hümâyûna İlticası 49 V Düzmece Şah İsmail ve Pîr Sultan Olayı 50 VI Kızılbaşlan Teftiş Yöntemleri 60 1 Hak Üzere Dikkat ve İhtimam ile Hukuka Uygun Ola rak 60 2 Gizlice ve Açıkça 62 3 Gizlice 62 4 A yân I Vilâyet ile Yetkili Tarafsız Sünnî ve Güvenilir Kimselere Sorma 64 5 Yüzleştirme 64 6 Bizzat Kendilerinin ya da Sicil Suretlerinin İstanbul a Gönderilmesi 65 VII Kızılbaşlan Ele Geçirme Yöntemleri 1 Her Ne Hangi Yolla Olursa 66 2 Hüsnü Tedbirle Tedârikle 67 3 Hüsnü Tedârikle Gizlice 68 4 Teftiş Bahanesiyle 69 5 Suçüstü 69 6 Birer Bahane Töhmet Yol ile 69 VIII Kızılbaşların Cezalandırılma Yöntemleri 1 Başka Töhmet ile Hakkından Gelme 70 2 Sicil Ettirdikten Sonra Siyaset 70 3 Tedricen Haklarından Gelme Külli Telef i Nefs Olma Korkusu 71 4 Asla Mecal Vermeden Başka Bahane ile Hakkından Gelme 71 5 Kızılırmağa Atıp Boğmai 72 6 Suç Mahallinde Hakkından Gelme 72 7 İbret Olması İçin Hakkından Gelme 72 8 Başka Töhmet ile Hapsetme 73 9 Hukuk Neyi Gerektiriyorsa Yerine Getirme 73 10 Zaman Aşımına Uğramayan Hakların Alınmasından Sonra Cezalandırma 73 IX Kızılbaşlara Verilen Cezalar 1 Sürgün 73 2 Hapis 77 3 Kürek Mahkûmiyeti 78 4 Siyaset Hakkından gelme 80 5 Recm 86 X Kızılbaş Takibinin İstismarı 1 Mahallî Görevlilerin Kadı Naip Subaşı Muhzır Bö lükbaşı vs Zulmü 87 2 İftira 88 3 Müfterilerin Cezalandırılması 90 4 Kızılbaşların İhbarı Ve Muhbirler 91 5 Kızılbaş Takibinde Taassup Korkusu 93 6 Taassup Örnekleri 93 XI Kızılbaş Takibinde Rüşvet 95 XII Kızılbaş Takibinin Savsaklanması Ehl i Fesadın Himaye Edilmesi 93 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ANADOLU DA SAFEVÎ PROPAGANDASININ TESİRLERİ I Mezhebi Tesirler 100 II Sosyal Tesirler 101 III Kültürel Propaganda Rafızî Kitapları 102 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM KIZILBAŞLARA KARŞI OSMANLI POLİTİKALARI I Osmanlıların Kızılbaş Halife ve Müritlerine Bakışı 105 II Osmanlı Istimâlet Politikası 106 III Osmanlıların Sünnîlik Politikası 109 1 Dinî ve Sosyal Müesseselerin Desteklenmesi 110 2 Halvetîliğin Desteklenmesi 111 3 Bektaşîliğin Desteklenmesi 113 4 Emirle Mescit Yaptırılması 116 IV Anadolu da Osmanlı Casusları 117 V Tekkelerin Kontrolü 118 VI Siyasî Politikalar 120 1 İran a Göçü Engelleme Çabalan 120 2 Safevî Topraklarında Karşı Casusluk 122 3 Safevî Elçilerinin Kontrolü 122 4 İranlı Hacıların Kontrolü 123 VII Ekonomik Politikalar 123 1 Kıymetli Madenler ile Harp Âletleri ve Bunların imâlinde Kullanılan Madenlerin İran a Geçişinin Engel lenmesi 124 2 Kızılbaş Katledenlere Dirlik Verilmesi 126 3 Rûm Yiğitlerine Dirlik Verilmesi 126 4 Kızılbaşlara Dirlik Verilmemesi 127 5 Göçebe Türklerin At ve Silahtan Arındırılması 129 VIII Askerî Politikalar 1 Osmanlı Doğu Sınırında Safevî Korkusu 130 2 Arap İran Gürcü Sınırlarının Kontrolü 131 3 Safevî Topraklarına Akınlar Düzenlemek 132 XIX XVI Asırda Anadolu da Alevî Sünnî Farklılaşması 133 SONUÇ 147 BİBLİYOGRAFYA 149 EK I Belgelerin Çeviri Yazıları 167 DİZİN 217 EK II Belgelerin Fotokopileri 227 EK III Türkiye de Bektaşî ve Alevîlerin Oturdukları Yerleri Gösterir Harita 289