Yakın Tarihin Gerçekleri

Tercüme i hâl ferdin tarihidir Tarih yazıcılığının en kadim ve en câzip türünü teşkil etmektedir Ancak binbir cepheli bir insanın tanınmasının tartılması ve yazıyla ifade edilmesi gibi çok zor ve ince işçilik gerektiren bir mesuliyet olduğu da ortadadır Bu arada ferdin tarihi ile cemiyetin tarihi veya diğer bir ifade ile içtimaî irade ile ferdî irade arasındaki münasebetin ortaya konulması bu işin en hassas noktasını teşkil etmektedir Bu bakımdan kitaptaki yorumların mütevazi derecede kalmasına ancak şahıslar hakkındaki temel bilgilerin tespit edilmesine mümkün derecede itina gösterilmiştir Birçok tarihî şahsiyetin 20 asır tarihine dair araştırmalarda bilhassa inkılâp tarihine dair kitaplarda sadece kuru bir isimden ibaret kaldığı ve dolayısıyla da bu gibi isimleri kitaplara koymanın hiçbir mâna ifade etmediği açıktır Bu itibarla tarihin ve bilhassa yakın tarihin şahsiyetleri veya kıymetli meçhûlleri hakkında daha fazla araştırma yapılması zarureti ortadadır Tarihin Gölgesinde ismi altında topladığımız tercüme i hâl yazıları III Selim devrinden itibaren devlet ve cemiyet hayatımızda bir mevkii bulunan ve bu itibarla da tanınması gerektiğine inanılan şahsiyetler hakkındadır

İttihatçılar milliyetperver ve büyük ideallere sahiplerdi ama kendilerini değerlendiremeyen bir ekip olmaları onları başarısızlığa sürükledi Mustafa Kemal Atatürk Suriye de Vatan Cemiyeti ni kuruyor ertesi sene Makedonya ya geliyor oradan Trablusgarp a koşuyor Trablusgarp taki görevi bitince tekrar bu tarafa Balkan Harbi ne geliyor Bu durum tabii ki kendisini ve düşüncelerini müthiş etkilemiştir Birinci Dünya Savaşı ndan sonra Türk toplumu kaosu ve yeni bir dünya savaşını değil Milli Mücadele yi tercih etmiştir Osmanlı İmparatorluğu milliyetçi akımlar sayesinde dağılan tek imparatorluk değildi fakat ne Rusya ne de Avusturya Macaristan da ulusalcı akımlar bu derecede aktif ve silahlı eyleme dönüşmüştü 1967 de bindiğimiz trendeki ihtiyar Araplar Ah nerede o Osmanlı diye yakınıyorlardı Cevabı düşündürücüdür Acaba o Osmanlı yı kim kovaladı bizimle beraber mi kovalandı bilemiyoruz 1918 yılında mütarekenin en hazin vaktinde millet her yerde direniyordu Ama bu direnişlerin arasında koordinasyon yoktu O eşgüdümü hangi politik deha sağlayacaktı Ancak arkasında askerî bir başarı ve müspet intibaları olan bir komutan Mustafa Kemal Atatürk İkinci Dünya Savaşı cephede öldürdüklerinden çok geride yaşayan ölüler bıraktı İlber Ortaylı Osmanlı nın çöküşünün nedenlerini milliyetçilik akımlarını Trablusgarp Harbi ni Balkan Harbi ni Birinci Dünya Harbi ni küllerinden doğan bir cumhuriyet kuran Mustafa Kemal Atatürk ile arkadaşlarını Türk siyasal hayatında demokrasiye geçiş çabalarını Demokrat Parti nin iktidarda olduğu yılları ve 1965 yılına doğru giden gelişmeleri Ortadoğu nun tarihini Krallıkların yükselişini ve çöküşünü baskıcı liderler ve oğullarını Türk tarihçiliğinin kılavuz ismi İlber Ortaylı nın derin analizleriyle soluk soluğa okumak için benzersiz bir davet Yakın Tarihin Gerçekleri 19 ve 20 yüzyıla dair tartışılan gündemden düşmeyen konulara dair İlber Ortaylı nın görüşlerini merak edenler için mutlaka okunması gereken bir kitap

N V Yeliseyeva başkanlığında bir kurul tarafından hazırlanan bu kitap 1648 İngiliz devriminden 1917 Sovyet Devrimi ne uzanan tarih kesitini ele alıyor 300 yıla yakın bu süre boyunca dünyanın farklı ülkelerinde yürütülen sınıf mücadeleleri burjuvazinin yükselişi ve sanayi devrimi emperyalizmin doğuşu ve palazlanışı ve bu süreç içinde emekçi sınıfların ve ezilen halkların mücadeleleri tarihsel maddeci bir yaklaşımla inceleniyor

Tarih ilminin ortaya çıkışından günümüze kadarki olaylar dört çağa sıkıştırılmış durumdadır Günümüz dünyasını büyük oranda şekillendiren Yeni ve Yakın Çağ dört çağın en kısa dilimini oluşturmaktadır Tüm dünyayı etkileyen olayların eserde Osmanlı Devleti merkeze alınarak aktarılmasının yanı sıra devletlerin ve toplumların yaşadığı değişimler dönemin diğer ülkelerini ne derece etkilediği de ele alınmıştır Yeni ve Yakın Çağ tarihinin ilk kez bir arada sunulduğu bu eserde Rönesans Reform Aydınlanma Fransız İhtilali gibi çağımızı sosyoekonomik bakımdan etkileyen olaylar ile birlikte hem Osmanlı hem Türk ve İslam Dünyası hem de Batı dünyasının Yeni ve Yakın Çağ daki serüvenini bulacaksınız

Doğu ve Batı dünyasının efsanevi hikâyelerini bir şiirinde dile getiren Rudyard Kipling East is East and West is West and never the twain shall meet Doğu Doğudur Batı da Batı ve bu ikisi asla birleşemeyecektir der ancak yine de Klipling aynı şiirin devamında dünyanın iki ucundan iki kuvvetli adam bir araya gelse bu ayrılık ortadan kalkar diye de düşünmeden edememiştir Bu kitapta hiç bir zaman bir araya gelemeyeceği düşünülen bu iki ayrı dünya nın Yeni ve Yakın çağ da geçirdiği değişim ve evrim ele alınmıştı