Yapay Zeka Demokrasi ve İnsan Hakları — Ayşe Nur Yazıcılar

Son on yılda başarıları artan yapay zeka sistemleri bireysel ve toplumsal hayatımızın birçok alanına yayılmıştır Akıllı temizlik robotlarından akıllı telefonlara akıllı ev aletlerinden sohbet robotlarına internet arama motorlarından otonom araçlara kadar yapay zeka sistemleri bireysel hayatımızın birçok alanında kullanılmaktadır Öte yandan yapay zeka sistemleri hem ticari işletmelerde hem de öngörücü polislik veya bireysel risk analizi sistemlerinde olduğu gibi kamu gücü uygulamalarında karar verici olarak toplumsal hayatın birçok alanında kullanılmaktadır Öyle ki yapay zeka sistemleri artık Hildebrandt ın tarif ettiği gibi inançlarımıza ve seçimlerimize sürekli içkin ve önleyici bir şekilde aracılık etmektedir Bir taraftan insanlar yapay zeka sistemlerini şekillendirirken diğer taraftan bu sistemler insanların inançlarını düşünce kalıplarını ve davranışlarını şekillendirmektedir Bu durum insanın özerkliği ve kendi kaderini tayin hakkı temelinde ortaya çıkan demokratik yönetim ideali için oldukça tehditkardır İşte bu çalışma kapsamında yapay zekanın demokrasi üzerindeki muhtemel ve ciddi etkileri incelenmektedir Ayrıca yapay zekanın demokrasiye yönelik tehditlerinin tespiti başka bir soruyu gündeme getirmektedir Tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan kuvvetler ayrılığı insan hakları hukukun üstünlüğü gibi demokrasiyi korumayı vaat eden anayasa hukuku araçları yapay zekanın benzersiz tehditlerine karşı yeterli koruma sağlayabiliyor mu Çalışmamızda bu soru insan hakları bağlamında sınırlandırılmış ve güncel yapay zeka düzenlemeleri demokrasiye ve insan haklarına etkisi bağlamında değerlendirilmiştir İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMDEMOKRATİK TOPLUMDA YAPAY ZEKAI YAPAY ZEKANIN TARİHÇESİA Yapay Zekanın TemelleriB Alan Turing ve Taklit OyunuC Arthur Samuel ve Makine Öğrenmesi KavramıD Dartmouth Yaz Araştırma Projesi ve Yapay Zeka KavramıE Birinci ve İkinci Yapay Zeka KışıF Dijitalleşme Çağı ve Büyük veriII YAPAY ZEKA TÜRLERİA Geleneksel Programlamaya Dayalı Yapay ZekaB Makine ÖğrenmesiIII YAPAY ZEKANIN KULLANIM ALANLARIA Ticari UygulamalarB Karar Vermeye Yardımcı UygulamalarIV YAPAY ZEKANIN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİA Dar Genel Yapay ZekaB Öğretide Yapay ZekaC Hukuki Düzenlemelerde Yapay ZekaD Değerlendirme İKİNCİ BÖLÜMYAPAY ZEKANIN DEMOKRASİYE ETKİSİI DEMOKRASİNİN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİA Etimolojik Olarak DemokrasiB Liberal Demokrasi AnlayışıC Ampirik Demokrasi Anlayışı Çerçevesinde Liberal Demokrasinin İlke ve KurumlarıD Demokrasinin Kavramsal Çerçevesinin SınırlarıII YAPAY ZEKANIN DEMOKRATİK KATILIMA ETKİSİA Demokratik Katılım Ortamı Olarak Siber AlanB Demokratik Katılım Önündeki EngellerIII YAPAY ZEKANIN EŞİTLİĞE ETKİSİA Eşitliğin Kavramsal ÇerçevesiB Yapay Zeka ve EşitlikC Sınıflandırma ve EşitlikIV YAPAY ZEKA İLE SİYASİ İKTİDARIN DÖNÜŞÜMÜA Siyasi İktidar KavramıB Siyasi İktidarın SayısallaşmasıC Zorlayıcı Güç ve Gözetim İlişkisiD Zorlayıcı Gücün SayısallaşmasıE Siyasi İktidarın Güçlenmesi ÜÇÜNCÜ BÖLÜMYAPAY ZEKA DEMOKRASİ ve İNSAN HAKLARII YAPAY ZEKANIN DEMOKRASİYE ETKİSİNDE İNSAN HAKLARIA İfade ÖzgürlüğüB Serbest Seçim HakkıC Özel Hayatın Gizliliği Hakkı ve Kişisel Verilerin Korunması HakkıD Ayrımcılık YasağıII DEMOKRASİYE ve İNSAN HAKLARINA ETKİSİ BAĞLAMINDA YAPAY ZEKA REGÜLASYONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİA Genel OlarakB AB DüzenlemeleriC Çin DüzenlemeleriD ABD DüzenlemeleriE Avrupa Konseyi Yapay Zeka ve İnsan Hakları Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Hakkında Çerçeve SözleşmeF Değerlendirme

Son on yılda başarıları artan yapay zeka sistemleri bireysel ve toplumsal hayatımızın birçok alanına yayılmıştır Akıllı temizlik robotlarından akıllı telefonlara akıllı ev aletlerinden sohbet robotlarına internet arama motorlarından otonom araçlara kadar yapay zeka sistemleri bireysel hayatımızın birçok alanında kullanılmaktadır Öte yandan yapay zeka sistemleri hem ticari işletmelerde hem de öngörücü polislik veya bireysel risk analizi sistemlerinde olduğu gibi kamu gücü uygulamalarında karar verici olarak toplumsal hayatın birçok alanında kullanılmaktadır Öyle ki yapay zeka sistemleri artık Hildebrandt ın tarif ettiği gibi inançlarımıza ve seçimlerimize sürekli içkin ve önleyici bir şekilde aracılık etmektedir Bir taraftan insanlar yapay zeka sistemlerini şekillendirirken diğer taraftan bu sistemler insanların inançlarını düşünce kalıplarını ve davranışlarını şekillendirmektedir Bu durum insanın özerkliği ve kendi kaderini tayin hakkı temelinde ortaya çıkan demokratik yönetim ideali için oldukça tehditkardır İşte bu çalışma kapsamında yapay zekanın demokrasi üzerindeki muhtemel ve ciddi etkileri incelenmektedir Ayrıca yapay zekanın demokrasiye yönelik tehditlerinin tespiti başka bir soruyu gündeme getirmektedir Tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan kuvvetler ayrılığı insan hakları hukukun üstünlüğü gibi demokrasiyi korumayı vaat eden anayasa hukuku araçları yapay zekanın benzersiz tehditlerine karşı yeterli koruma sağlayabiliyor mu Çalışmamızda bu soru insan hakları bağlamında sınırlandırılmış ve güncel yapay zeka düzenlemeleri demokrasiye ve insan haklarına etkisi bağlamında değerlendirilmiştir ARKA KAPAKTAN

Son on yılda başarıları artan yapay zeka sistemleri bireysel ve toplumsal hayatımızın birçok alanına yayılmıştır Akıllı temizlik robotlarından akıllı telefonlara akıllı ev aletlerinden sohbet robotlarına internet arama motorlarından otonom araçlara kadar yapay zeka sistemleri bireysel hayatımızın birçok alanında kullanılmaktadır Öte yandan yapay zeka sistemleri hem ticari işletmelerde hem de öngörücü polislik veya bireysel risk analizi sistemlerinde olduğu gibi kamu gücü uygulamalarında karar verici olarak toplumsal hayatın birçok alanında kullanılmaktadır Öyle ki yapay zeka sistemleri artık Hildebrandt ın tarif ettiği gibi inançlarımıza ve seçimlerimize sürekli içkin ve önleyici bir şekilde aracılık etmektedir Bir taraftan insanlar yapay zeka sistemlerini şekillendirirken diğer taraftan bu sistemler insanların inançlarını düşünce kalıplarını ve davranışlarını şekillendirmektedir Bu durum insanın özerkliği ve kendi kaderini tayin hakkı temelinde ortaya çıkan demokratik yönetim ideali için oldukça tehditkardır İşte bu çalışma kapsamında yapay zekanın demokrasi üzerindeki muhtemel ve ciddi etkileri incelenmektedir Ayrıca yapay zekanın demokrasiye yönelik tehditlerinin tespiti başka bir soruyu gündeme getirmektedir Tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan kuvvetler ayrılığı insan hakları hukukun üstünlüğü gibi demokrasiyi korumayı vaat eden anayasa hukuku araçları yapay zekanın benzersiz tehditlerine karşı yeterli koruma sağlayabiliyor mu Çalışmamızda bu soru insan hakları bağlamında sınırlandırılmış ve güncel yapay zeka düzenlemeleri demokrasiye ve insan haklarına etkisi bağlamında değerlendirilmiştir İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMDEMOKRATİK TOPLUMDA YAPAY ZEKAI YAPAY ZEKANIN TARİHÇESİA Yapay Zekanın TemelleriB Alan Turing ve Taklit OyunuC Arthur Samuel ve Makine Öğrenmesi KavramıD Dartmouth Yaz Araştırma Projesi ve Yapay Zeka KavramıE Birinci ve İkinci Yapay Zeka KışıF Dijitalleşme Çağı ve Büyük veriII YAPAY ZEKA TÜRLERİA Geleneksel Progr

Son on yılda başarıları artan yapay zeka sistemleri bireysel ve toplumsal hayatımızın birçok alanına yayılmıştır Akıllı temizlik robotlarından akıllı telefonlara akıllı ev aletlerinden sohbet robotlarına internet arama motorlarından otonom araçlara kadar yapay zeka sistemleri bireysel hayatımızın birçok alanında kullanılmaktadır Öte yandan yapay zeka sistemleri hem ticari işletmelerde hem de öngörücü polislik veya bireysel risk analizi sistemlerinde olduğu gibi kamu gücü uygulamalarında karar verici olarak toplumsal hayatın birçok alanında kullanılmaktadır Öyle ki yapay zeka sistemleri artık Hildebrandt ın tarif ettiği gibi inançlarımıza ve seçimlerimize sürekli içkin ve önleyici bir şekilde aracılık etmektedir Bir taraftan insanlar yapay zeka sistemlerini şekillendirirken diğer taraftan bu sistemler insanların inançlarını düşünce kalıplarını ve davranışlarını şekillendirmektedir Bu durum insanın özerkliği ve kendi kaderini tayin hakkı temelinde ortaya çıkan demokratik yönetim ideali için oldukça tehditkardır İşte bu çalışma kapsamında yapay zekanın demokrasi üzerindeki muhtemel ve ciddi etkileri incelenmektedir Ayrıca yapay zekanın demokrasiye yönelik tehditlerinin tespiti başka bir soruyu gündeme getirmektedir Tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan kuvvetler ayrılığı insan hakları hukukun üstünlüğü gibi demokrasiyi korumayı vaat eden anayasa hukuku araçları yapay zekanın benzersiz tehditlerine karşı yeterli koruma sağlayabiliyor mu Çalışmamızda bu soru insan hakları bağlamında sınırlandırılmış ve güncel yapay zeka düzenlemeleri demokrasiye ve insan haklarına etkisi bağlamında değerlendirilmiştir