Yapım İşlerinde Sözleşme Yönetimi
Birsen Yayınevi
ÖNSÖZ Ülkemizde nüfus artışı ile teknolojinin bir gereği olarak inşaat işleri de giderek artmakta ve dolayısıyla inşaat işlerinden kaynaklanan anlaşmazlıklar da o nispette artmaktadır Bu anlaşmazlıkların olmaması için inşaatı yapan yüklenici ve işverenin anlaşmazlık çıkabilecek konular hakkında önceden bilgi sahibi olunması gerekmektedir Ülkemizdeki anlaşmazlıkların çoğu işin süresi yüklenicinin işe özen borcu ve ayıp konularında çıktığından dolayı bu konular hakkında bu kitabı yazma gereği duydum İnşaat işlerinde sözleşmeler düzenlenirken de birçok hata ve eksikler yapılmakta ve bu hatalar ya işe başlamadan ya da daha sonra anlaşmazlıklara neden olmaktadır Bu kitapta sözleşmeden kaynaklanan süre ve özen borcu kaynaklı hataların yapılmaması için nelere dikkat edilmesi gerektiği hususlarına da yer verilmektedir Sonuç olarak sözleşmenin tarafları anlaşmazlıklara düşmemek için sözleşmenin ne şekilde yapılması gerektiği yapım işini yüklenecek olanların nelere dikkat etmeleri gerektiği hususları üzerinde duruldu Ülkemizde özel ve resmi iş yapan taraflar arasında sözleşmeden kaynaklanan birçok anlaşmazlık olmaktadır Bu anlaşmazlıklar çok farklı nedenlere bağlıdır Bu kitapta yargıya intikal eden yapım işleri anlaşmazlıkların en çok görüldüğü inşaatın süresi ile yüklenicinin özen ve ayıba karşı borçları konularından kaynaklanan davalardaki anlaşmazlıkların çıkmaması için neler yapılması gerektiği üzerinde durulmuştur Kitabın XI Bölümünde Fiyat Farkı Hesaplarına geniş yer verilerek değişik sözleşme tiplerine göre uygulamalar yapılmıştır Kanun ve yönetmenliklere Kitabın XII Bölümünde yer verilerek sorunların çözümünde gerek duyulan mevzuata daha kolay ulaşma imkânı sağlanmıştır Bu konuya ilgi duyan meslektaşlarına faydalı bir kaynak olacağını temenni ediyorum Kitabın tüm bölümlerinin kontrolünde bilhassa XI Bölümündeki Fiyat Farkı Uygulamalarındaki örneklerin çözümünde yardımlarını esirgemeyen Sayın İnş Y Müh Suat Bayhan a katkılarından dolayı teşekkürü bir borcu bilirim İnş Müh Mazlum BİRECİKLİ İÇİNDEKİLER 1 Sözleşme Yönetimine Giriş 1 1 1 İhale Öncesi İşlemler 3 1 1 1 Arsanın Seçilmesi 3 1 1 1 1 Devlet Kurumları için Arsanın Temini 3 1 1 1 2 Arsa Bilgi Formu 5 9 1 1 1 3 Devlet Kuruluşları için Arsa Temini 10 1 1 2 Yapının Yıllık Yatırım Programına Alınması 10 1 1 2 1 Yapının Yıllık Yatırım Programına Alınması 10 1 1 3 Yapı Yaklaşık Maliyetin Çıkarılması 11 1 1 3 1 Proje başlama ve bitiş yılları 11 1 1 3 2 Yatırım Cetvelleri 11 1 1 3 3 Yaklaşık Maliyetinin Çıkarılması 13 1 1 3 3 1 Yaklaşık Yapı Maliyeti Hesabına Esas Miktarın Tespiti 13 14 1 1 3 4 Yıllara göre iç ve dış para ihtiyaçları ayrı ayrı gösterilir 15 1 2 İhale sonrası işlemler 15 16 1 2 1 Sözleşme sonrası işlemler 16 1 2 1 1 İşyerinin Yükleniciye Teslimi 16 18 1 2 2 Yüklenicinin Kendi İhtiyacı için Kullanacağı Yerler 19 1 2 2 1 Malzeme Ocaklarının Tespiti 19 20 1 2 2 2 Nakliye Mesafe Tutanağı Örnekleri 20 21 1 2 2 3 Nakliye Birim Fiyat Analizi 22 1 2 2 4 Projelerin Müteahhide Teslimi 22 24 1 2 2 5 Projelerin Uygulanması 24 1 2 2 6 Projelerin Tesliminde Gecikme Olması 25 1 3 İş Programları 25 1 4 Yüklenicinin İş Başında Bulunması 26 1 4 1 İşin Yürütülmesi İçin Gerekli Personel ve Araçlar 26 27 1 5 Kazı Planının Yapılması 27 28 1 5 1 Kazı ve Klâs Tespiti 29 1 5 2 Örnek Klâs Tespit Tutanağı 29 30 II BÖLÜM 2 Sözleşme Yönetimi 31 2 1 Sözleşme 31 32 2 1 1 Yap İşlet Devret Sözleşmesi 33 34 2 2 Sözleşme Yönetimi 34 35 2 2 1 Yazışma Yönetimi 35 36 2 3 İhaleler için Teklif Hazırlanması 36 2 3 1 Teklif Hazırlanırken İzlenecek Yol 37 38 2 3 2 Teklif Fiyatını Oluşturan Kalem ve Teklif Fiyat 38 39 Belirlenmesi 2 3 3 Teklif Fiyatını Oluşturan Kalemler 39 2 3 3 1 Direk Maliyet 39 40 2 3 3 2 Endirekt Maliyet 40 43 2 3 3 3 Teklif Fiyatının Belirlenmesi 43 44 2 3 3 4 Teklif Mektubu Standart Formları 45 48 III BÖLÜM 3 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre Bazı Tanımlar 49 51 3 1 Uygulanacak İhale Usulünün Tespiti 51 3 1 1 Açık İhale Usulü 52 3 1 2 Belli İstekliler Arasında İhale Usulü 52 3 1 3 Pazarlık Usulü 52 3 1 4 Doğrudan Temin 52 IV BÖLÜM 4 Yapım İşlerinin Planlamasında Kullanılan İş Programları 55 4 1 İş Programlarının Düzenlenme Gerekçesi 55 57 4 2 İş Programları 57 4 2 1 İmalat İş Programı 57 4 2 2 İhzarat İş Programı 57 58 4 2 3 Revize İş Programı 58 4 3 Programlama Yöntemleri 58 59 4 3 1 Çubuk Programlama ile İş Programı Hazırlanması 59 60 4 3 1 1 Genel Amaçlı Bina İnşaatı İmalat Sırası 60 61 4 3 1 2 Sanayi Tipi Yapıların İmalat Sırası 61 62 4 3 1 3 İş Verimliliğinin Hesaplanması 62 64 4 3 1 3 1 İş Sürelerinin Bulunması 65 66 4 3 1 3 2 Süre Tablosunun Hazırlanması 66 4 3 1 3 3 Bir Çubuk İş Programı Hazırlamak 66 76 4 3 1 4 Klâs Tespit Tutanağı 77 79 4 3 1 5 Süre Tablosunun Hazırlanması 79 82 4 3 1 6 Programın Şematize Edilmesi 83 85 4 3 1 6 1 Parasal Kaynak Planlaması 85 4 3 1 6 2 Süre Çizgisinin Birim Maliyetinin Belirlenmesi 83 86 4 3 1 6 3 Yapılacak Harcamaları Süre Çizgileri Üzerine Yazılması 87 4 3 1 6 4 Harcamaların Yüzde Olarak Gösterilmesi 87 89 4 3 1 6 5 İş Programının İzlenmesi 89 93 4 3 1 7 İhzarat Malzeme Hazırlığı Programı 93 95 4 3 1 8 Çubuk Diyagramların Avantajları ve Dezavantajları 96 97 4 3 2 C P M İş Programı 97 98 4 3 2 1 Aktivite veya Faaliyet 98 4 3 2 2 İlişkiler 98 100 5 İşin Süresi Süre Uzatımı ve Ödenek Dilimi 101 5 1 İşin Süresinin Belirlenmesi 101 5 1 1 Esere Duyulan İhtiyacın Önemi 101 5 1 2 Ödenek Durumu 101 5 2 Ödenek Çeşitlerini aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz 101 5 2 1 Sözleşme Ödeneği 102 5 2 2 Program Ödeneği 102 5 2 3 Kullanılabilir Ödenek 102 5 2 4 Nakit ödenek 102 5 2 5 Revize Ödenek 102 5 3 Yasal Süreler 102 5 3 1 Çalışılmayan Günler 102 5 3 2 İş Programı 103 5 3 3 Süre Uzatımı Verilecek Durumlar ve Şartları 103 5 3 3 1 İdarenin Sebep Olduğu Haller 103 104 5 3 3 2 Doğal Afetler 104 5 3 3 2 Diğer Mücbir Zorunlu Sebepler 104 105 5 4 İş Miktarında Artış Olması 105 106 5 5 Süre Uzatımı Verilmeyecek Durumlar 107 5 5 1 Süre Uzatımı ile İş Programı ve Ödenek Dilimi İlişkisi 107 108 5 5 2 Süre Uzatımı ve Ödenek Aktarması ile İlgili Bir Yazı 109 113 VI BÖLÜM 6 Yapı Yaklaşık Maliyeti 114 6 1 Yapı Yaklaşık Maliyeti Düzenleme Esasları 114 115 6 2 1 İş Miktarındaki Değişiklik Mukayeseli Maliyet 115 116 6 2 1 1 Anahtar Teslimi Götürü Bedelli Sözleşmelerde İş Eksilişi 116 6 2 1 2 Yüklenicinin Eksik Bıraktığı İş Sebebiyle İdareden Alacağı 117 Yükleniciden Alacağı Bedel 117 6 2 2 Anahtar Teslimi Götürü Bedelli Sözleşmelerde İş Artışı 117 119 6 2 2 1 İlave işlere Ait Bedelin Tespit Edilmesi 119 120 6 2 3 Teklif Birim Fiyatlı Sözleşmelerde İş Artışı ve İş Eksilişi 120 121 6 2 3 1 Teklif Birim Fiyatların Revize Edilmesi 121 122 6 2 3 2 Revize Birim Fiyat 122 123 6 2 3 3 Revize Birim Fiyat Hesaplanması 123 125 6 2 3 4 Revize Birim Fiyatın Hakedişe Yansıması 125 130 6 3 Yasal Oranı Aşan İşin Bedeli 130 6 3 1 Sözleşme Dışı Yaptırılan İş Bedellerinin Ödenmesinde 131 Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 131 132 6 3 2 İş Artışları Konusundaki Yasal Düzenlemeler 132 6 3 3 Yasal Sınırı İş Artış Bedellerinin Ödenip Ödenemeyeceği 133 6 3 4 Yasal Sınırı Aşan Bedellerin Ödenmesinde Esas Alınacak Tutarlar 6 3 5 Sonuç 133 134 6 4 Yapım İşi Sözleşmelerinde İş Artışı İş Eksilişi 134 135 6 4 1 Kamu Yapım İşi Sözleşmelerinde İş Artışına Gidilebilmesi 135 6 4 2 Sözleşme esas proje içinde kalmak 135 6 4 3 Teknik veya ekonomik olarak asıl işten ayrılması mümkün olmamak 136 6 4 4 İş Artışı Nasıl Hesaplanacak 136 137 6 4 5 İş Artışının Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşmelerde 137 139 Sözleşme Bedelinin 10 unu Birim Fiyatlı Sözleşmelerde Sözleşme Bedelinin 20 sini Aşması Hali 6 4 6 İşin Sözleşme Bedelinin Ye 80 inin Altında Tamamlanması 139 140 VII BÖLÜM 7 Hakediş Raporları 141 7 1 Geçici Hakediş Raporları 141 7 1 1 Geçici Hakediş Raporları 141 142 7 1 2 Sözleşme Türüne Bakılmaksızın Hakedişlerin Hazırlanması 142 143 ve Ödenmesi 7 1 3 Hakediş Hazırlama Süreci 144 146 7 1 4 Teklif Birim Fiyat Esasına Göre Yaptırılan İşlerde Geçici 147 Hakediş Raporları 7 1 5 Anahtar Teslimi Götürü Bedel Esasına Göre Yaptırılan 147 150 İşlerde Geçici Hakediş Raporları 7 2 Hakedişlerden Yapılacak Yasal Kesintilere Ait Kurallar 150 7 2 1 Hakedişlerden yapılacak kesintiler ile ilgili olarak bazı 150 151 prensipler aşağıda belirtilmektedir 7 3 Kesin Hakediş Raporları 151 154 7 3 1 Kesin Hesap Dosyasının Hazırlanması 154 157 7 4 Sözleşme 157 7 5 Kesin Hesap Dosyasında Bulunması Gerekli Evraklar 157 7 5 1 Hakediş Raporlarına Eklenmesi Gerekli Belgeler 157 158 VIII BÖLÜM 8 Kabul İşlemleri 159 8 1 Geçici Kabul 159 160 8 1 1 Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşmelerde Geçici Kabul 160 161 Noksanları 8 1 2 Bu Mevzuat Hükümlerinin tek tek ele alınması 161 163 8 1 3 Fiyat Farkı Verilen İşlerde Geçici Kabul Noksanlığının 164 165 Hesabı 8 1 4 Teminat Süresi 165 8 1 4 1 Teminat Süresindeki Bakım ve Giderler 165 8 2 Kesin Kabul 166 167 8 2 1 Birim Fiyat Sözleşmelerde İşin Devamı Sırasında Kesin 167 Hesapların Yapılması 8 2 1 1 İdarelerce Yapılan 1 Uygulama 167 8 2 1 2 İdarelerce Yapılan 2 Uygulama 167 171 8 2 1 3 Kesin Teminatın Geri Verilmesi 171 172 IX BÖLÜM 9 Bozulması Fesih ve Tasfiye Durumları 173 9 1 Sözleşmenin Bozulması Fesih 173 174 9 1 1 Yüklenicinin İş te Gecikmesi Halinde Sözleşmenin Feshi 174 9 1 2 Zarar ve Ziyanın Karşılamak Tazmini Suretiyle 175 Sözleşmenin Feshi 9 1 3 İdarenin Temerrüdü Nedeniyle Sözleşmenin Feshi 175 176 Sözleşmenin Tasfiye Edilmesi 176 9 2 Sözleşmenin Tasfiye Edilmesi 9 3 İdare Tarafından Sözleşmenin Feshi Nedeniyle Kamu 177 180 İhalelerinden Yasaklama Kararı Verilmesi ile ilgili Örnek X BÖLÜM 10 Anlaşmazlıkların Çözümü 181 10 1 Anlaşmazlıkların çözümünde İzlenecek Yol 182 183 10 2 Anlaşmazlıkların Çözümünde Özel Uygulamalar 183 185 10 3 FIDIC Nedir 185 190 XI BÖLÜM 11 Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Uygulamaları 191 11 1 Fiyat Farkının Tanımı 191 11 1 1 Fiyat Farkının 4735 Sayılı Kanundaki Yeri 191 11 1 2 Fiyat Farkının Uygulama Esasları 192 194 11 1 3 Fiyat Farkı Hesabi 194 197 Fiyat Farkı Hesabı Örnek 1 197 199 Fiyat Farkı Hesabı Örnek 2 200 230 Yaklaşık Maliyet Cetveli 231 Yıllık ödenek dilimleri anahtar teslimi götürü bedel iş 232 Fiyat farkı hesap cetveli 233 234 TUİK TEFE Endeksleri Tablosu 235 237 Fiyat Farkı Hesabı Örnek 2 nin Tablosuz Çözümü 238 241 Fiyat Farkı Hesabı Örnek 3 242 244 Fiyat Farkı Hesabı Örnek 4 244 274 XII BÖLÜM 12 Mevzuat 275 12 1 Kamu İhale Kanunu Resmi Gazete Tarih Sayı 276 354 22 01 2002 24648 Kanun No 4734 Resmi Gazete Tarih Sayı 10 07 2009 27284 12 2 Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu Kanun No 4735 355 371 Resmi Gazete Tarih Sayı 22 01 2002 24648 12 3 Yapım İşleri Genel Şartnamesi 372 418 12 4 Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği 419 423 12 5 Resmi Gazete Tarih Sayı 04 03 2009 27159 mükerrer 424 431 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar 12 6 Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği 432 451 12 7 Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 452 516 Yararlanılan Kaynaklar 517 519
