Yargıç Davranışı Türk Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararlarında Ayrışık Oylar Ampirik Bir Analiz — Abdullah Yasin Erdem

Anayasa yargısının yalnızca hukuki değil aynı zamanda siyasal ve toplumsal etkileriyle de değerlendirilmesi gerektiği yönündeki yaklaşım yüksek mahkeme kararlarının oluşumuna etki eden unsurların analizini giderek daha merkezi bir konuma taşımaktadır Bu bağlamda yargıç davranışı araştırmaları yüksek yargı kararlarının arka planını anlamada önemli bir araştırma alanı olarak ön plana çıkmaktadır Bu çalışma Türkiye de anayasa yargısı bağlamında yargıç davranışını odağına almakta Anayasa Mahkemesi üyelerinin kurulduğu günden bu yana vermiş olduğu norm denetimi kararlarında sergilediği davranışları ayrışık oylar karşıoy ve farklı gerekçeli oylar üzerinden incelemektedir Yargıçların karar verirken yalnızca hukuki normlardan değil aynı zamanda çeşitli yapısal ve bağlamsal etkenlerden de etkilenebileceği varsayımından hareketle karar süreçlerine ilişkin ampirik bir analiz sunarak bu kararların arka planına dair daha bütüncül bir anlayış geliştirmeyi amaçlamaktadır İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMYARGIÇ DAVRANIŞI KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE1 1 Yargılama Faaliyeti Nedir 1 1 1 Özerk Bir Devlet Gücü Olarak Yargı1 1 2 Yargılamanın Bir Öznesi Olarak Yargıç1 2 Yargıç Davranışı Kavramı1 2 1 Yargısal Karar Vermenin Psikolojik Boyutu1 2 2 Yargıç Davranışı ve Karar Vermeye İlişkin Tartışmalar1 3 Yargıç Davranışı Modelleri1 3 1 Yasal Model1 3 2 Tutumsal Model1 3 3 Stratejik Model1 4 Yargısal Karar Verme Süreci İKİNCİ BÖLÜMANAYASA YARGISINDA KARAR VERME2 1 Anayasa Yargısında Dava Türleri2 2 Yargılama Sürecinde Anayasa Yargıcının Etkinliği2 2 1 Anayasa Yargısında Argümantasyon2 2 2 Anayasa Yargısında Yorum Metotları2 2 3 Anayasa Yargıcının Hukuk Yaratması2 3 Anayasa Mahkemesi Kararlarında Yargıç Davranışı2 3 1 Anayasa Yargısında Davranış Türleri ÜÇÜNCÜ BÖLÜMTÜRK ANAYASA MAHKEMESİ NDE AYRIŞIK OYLAR3 1 Türk Anayasa Mahkemesi ne Genel Bir Bakış3 2 Kuruluşundan Bugüne Türkiye de Anayasa Mahkemesi3 2 1 1961 Anayasası Döneminde Anayasa Mahkemesi3 2 2 1982 Anayasası Döneminde Anayasa Mahkemesi3 3 Türk Anayasa Mahkemesinde Karar Türleri3 3 1 Türk Anayasa Mahkemesinde Ayrışık Oylar3 3 2 Araştırmanın Amacı3 3 3 Araştırmanın Yöntemi3 3 4 Araştırmanın Kapsamı3 3 5 Bulgular ve Değerlendirme

Anayasa yargısının yalnızca hukuki değil aynı zamanda siyasal ve toplumsal etkileriyle de değerlendirilmesi gerektiği yönündeki yaklaşım yüksek mahkeme kararlarının oluşumuna etki eden unsurların analizini giderek daha merkezi bir konuma taşımaktadır Bu bağlamda yargıç davranışı araştırmaları yüksek yargı kararlarının arka planını anlamada önemli bir araştırma alanı olarak ön plana çıkmaktadır Bu çalışma Türkiye de anayasa yargısı bağlamında yargıç davranışını odağına almakta Anayasa Mahkemesi üyelerinin kurulduğu günden bu yana vermiş olduğu norm denetimi kararlarında sergilediği davranışları ayrışık oylar karşıoy ve farklı gerekçeli oylar üzerinden incelemektedir Yargıçların karar verirken yalnızca hukuki normlardan değil aynı zamanda çeşitli yapısal ve bağlamsal etkenlerden de etkilenebileceği varsayımından hareketle karar süreçlerine ilişkin ampirik bir analiz sunarak bu kararların arka planına dair daha bütüncül bir anlayış geliştirmeyi amaçlamaktadır İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMYARGIÇ DAVRANIŞI KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE1 1 Yargılama Faaliyeti Nedir 1 1 1 Özerk Bir Devlet Gücü Olarak Yargı1 1 2 Yargılamanın Bir Öznesi Olarak Yargıç1 2 Yargıç Davranışı Kavramı1 2 1 Yargısal Karar Vermenin Psikolojik Boyutu1 2 2 Yargıç Davranışı ve Karar Vermeye İlişkin Tartışmalar1 3 Yargıç Davranışı Modelleri1 3 1 Yasal Model1 3 2 Tutumsal Model1 3 3 Stratejik Model1 4 Yargısal Karar Verme Süreci İKİNCİ BÖLÜMANAYASA YARGISINDA KARAR VERME2 1 Anayasa Yargısında Dava Türleri2 2 Yargılama Sürecinde Anayasa Yargıcının Etkinliği2 2 1 Anayasa Yargısında Argümantasyon2 2 2 Anayasa Yargısında Yorum Metotları2 2 3 Anayasa Yargıcının Hukuk Yaratması2 3 Anayasa Mahkemesi Kararlarında Yargıç Davranışı2 3 1 Anayasa Yargısında Davranış Türleri ÜÇÜNCÜ BÖLÜMTÜRK ANAYASA MAHKEMESİ NDE AYRIŞIK OYLAR3 1 Türk Anayasa Mahkemesi ne Genel Bir Bakış3 2 Kuruluşundan Bugüne Türkiye de Anayasa Mahkemesi3 2 1 1961 Anayasası Döneminde Anayasa Mahkemesi3 2 2 1982 Anayasas

Anayasa yargısının yalnızca hukuki değil aynı zamanda siyasal ve toplumsal etkileriyle de değerlendirilmesi gerektiği yönündeki yaklaşım yüksek mahkeme kararlarının oluşumuna etki eden unsurların analizini giderek daha merkezi bir konuma taşımaktadır Bu bağlamda yargıç davranışı araştırmaları yüksek yargı kararlarının arka planını anlamada önemli bir araştırma alanı olarak ön plana çıkmaktadır Bu çalışma Türkiye de anayasa yargısı bağlamında yargıç davranışını odağına almakta Anayasa Mahkemesi üyelerinin kurulduğu günden bu yana vermiş olduğu norm denetimi kararlarında sergilediği davranışları ayrışık oylar karşıoy ve farklı gerekçeli oylar üzerinden incelemektedir Yargıçların karar verirken yalnızca hukuki normlardan değil aynı zamanda çeşitli yapısal ve bağlamsal etkenlerden de etkilenebileceği varsayımından hareketle karar süreçlerine ilişkin ampirik bir analiz sunarak bu kararların arka planına dair daha bütüncül bir anlayış geliştirmeyi amaçlamaktadır