Yargıtay Uygulamasında Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Alacağın Devri Borcun Üstlenilmesi Sözleşmenin Devri Ve Sözleşmeye Katılma — Filiz Berberoğlu Yenipınar

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7 KISALTMALAR 11 TÜRK BORÇLAR KANUNU BEŞİNCİ BÖLÜM Borç İlişkilerinde Taraf Değişiklikleri BİRİNCİ AYIRIM Alacağın Devri Koşulları 13 İradİ devİr 13 Genel olarak Madde 183 13 Açıklamalı Örnekler 13 Şekl Madde 184 22 Açıklamalı Örnekler 22 Yasal veya yargısal devİr ve etkİsİ Madde 185 31 Açıklamalı Örnekler 31 Devrn hükümlerİ 44 Borçlunun durumu 44 İynyetle yapılan İfa Madde 186 44 Açıklamalı Örnekler 44 İfadan kaçınma ve tevdİ Madde 187 49 Açıklamalı Örnekler 49 Borçluya aİt savunmalar Madde 188 54 Açıklamalı Örnekler 55 Öncelİk hakları ve bağlı hakların geçİşİ Madde 189 66 Açıklamalı Örnekler 66 III Senet ve belgelerİn teslİmİ ve bİlgİ verİlmesİ Madde 190 81 Açıklamalı Örnekler 81 İçindekiler 8 Garantİ 82 Genel olarak Madde 191 82 Açıklamalı Örnekler 82 İfaya yönelİk devİr Madde 192 90 Açıklamalı Örnekler 90 Sorumluluğun kapsamı Madde 193 93 Açıklamalı Örnekler 93 Özel hükümlerİn saklılığı Madde 194 95 Açıklamalı Örnekler 95 İKİNCİ AYIRIM Borcun Üstlenilmesi İç üstlenme sözleşmesİ Madde 195 97 Açıklamalı Örnekler 97 Dış üstlenme sözleşmesİ 108 Önerİ ve kabul Madde 196 108 Açıklamalı Örnekler 108 Önerİnİn bağlayıcılığı Madde 197 114 Açıklamalı Örnekler 114 Borçlunun değİşmesİnİn sonuçları 114 Bağlı hak ve borçlar Madde 198 114 Açıklamalı Örnekler 115 Savunmalar Madde 199 127 Açıklamalı Örnekler 127 Sözleşmenİn hükümsüzlüğü Madde 200 127 Açıklamalı Örnekler 127 Borca katılma Madde 201 128 Açıklamalı Örnekler 129 Malvarlığının veya İşletmenİn devralınması Madde 202 131 Açıklamalı Örnekler 132 İşletmelerİn bİrleşmesİ ve şekİl değİştİrmesİ Madde 203 132 Açıklamalı Örnekler 132 İçindekiler 9 Özel hükümlerİn saklılığı Madde 204 133 Açıklamalı Örnekler 133 ÜÇÜNCÜ AYIRIM Sözleşmenin Devri ve Sözleşmeye Katılma Sözleşmenİn devrİ Madde 205 133 Açıklamalı Örnekler 133 Sözleşmeye katılma Madde 206 134 Açıklamalı Örnekler 134

Kitabın Açıklaması Bu çalışma içtihatlı mevzuat incelemesidir TBK 183 206 maddelerinde düzenlenen borç ilişkilerinde taraf değişiklikleri ile ilgili davalar genel bilgiler açıklama ve örneklerle çalışmaya alınmış olup güncel ve yeni tarihli Yargıtay kararları ile araştırılmıştır

Bu çalışma içtihatlı mevzuat incelemesidir TBK 183 206 maddelerinde düzenlenen borç ilişkilerinde taraf değişiklikleri ile ilgili davalar genel bilgiler açıklama ve örneklerle çalışmaya alınmış olup güncel ve yeni tarihli Yargıtay kararları ile araştırılmıştır Çalışmadan Özetler 6098 sayılı TBK nun 185 maddesine 818 sayılı BK nun 164 m göre kanuni temlik temlik edenin bir irade beyanına gerek olmadan muayyen bir vakıanın gerçekleşmesi ve bir kanun hükmü ile alacağın bir kimsenin mamelekinden çıkarak diğer bir kimsenin mamelekine geçmesidir Temlik edenin bir irade beyanına lüzum olmadan mahkeme kararı ile bir alacağın bir kimsenin mamelekinden başka bir şahsın mamelekine geçmesine ise kazai temlik denir Alacağın temliki kazandırıcı bir tasarruf işlemi olması nedeniyle Temlik edenin malvarlığının aktifinde mevcut haklarda başkası lehine bir azalmayı bir değişmeyi veya kayıtlamayı gerektiren hukuki bir işlemdir Bir kimsenin ileride kazanacağı alacakların temliki de mümkündür Burada ileride gerçekleşecek olmakla birlikte temlik anında hukuki bir temeli olan alacak mevcuttur Bu şekildeki temlikte alacaklı sahip olduğu alacağı veya beklenen bir hakkı ya da bir hukuki durumu temlik etmiş olduğundan artık başka bir işlem yapmakla yükümlü değildir Diğer anlatımla alacağın talep edilebilir hale gelmesi geciktirici şartın gerçekleşmesi veya çekişmenin çözümlenmesi alacağın temliki sonuçlarını meydana getirecektir Alacağın devri kanun veya mahkeme kararı gereğince gerçekleşmişse bu devir özel bir şekle ve önceki alacaklının rızasını açıklamasına gerek olmaksızın üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir 6098 sayılı TBK m 185 hükmü gereğince hiçbir şekil şartına gerek olmadan gerçekleşir 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu borcun kaynaklarını üç grupta düzenlemiştir Bunlardan ilki sözleşmeden doğan borç ilişkileri TBK Madde 1 48 ikincisi haksız fiillerden doğan borç ilişkileri TBK Madde 49 76 son olarak da sebepsiz zenginleşmeden doğan borç ilişkileridir TBK Madde 77 82 6098 Sayılı TBK nun 207 maddesine göre satış sözleşmesi satıcının satılanın zilliyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği bir sözleşmedir Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu nun 9 2 maddesi Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez hükmünü içermektedir Yasa metninden de anlaşılacağı üzere faktoring şirketinin faktoring işlemi ile devraldığı alacak alacağın temliki hükümlerine tabidir Nitekim faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu nun 03 11 2010 tarih 2010 19 488 E 2010 557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri firma faktoring şirketi faktor ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9 2 ve 6098 sayılı TBK nın 188 1 maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir Buna göre borçlu faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir 6361 sayılı Yasanın 9 2 ve TBK nın 188 1 maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık Ahde Vefa Pacta Sund Servanda ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir Bu ilkelere göre sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır Eş söyleyişle sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir Sözleşmeye bağlılık ilkesi hukuki güvenlik doğruluk dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır Ancak 6098 sayılı TBK öncesindeki dönemde de Yargıtay İçtihatları ile gelişen uygulamada bu ilke özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırılmıştır Türk hukukunda da öteden beri TMK nun 2 ve 4 maddesinden de esinlenilerek hem sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması Clausula Rebus Sic Stantibus ilkesi hem de İşlem Temelinin Çökmesi Kuramı uygulanmak suretiyle uyarlanma davalarının görülebilir olduğu benimsenmiştir Bu eserin hazırlanmasında büyük özveride bulunarak yardımlarını esirgemeyen Sn Alihan YENİPINAR a en içten duygularımla minnet ve şükranlarımı sunarım Eserin basımını üstlenen Platon Yayınevi çalışanlarına ve emeği geçenlere çok teşekkür ederim Filiz BERBEROĞLU YENİPINAR

Bu çalışma içtihatlı mevzuat incelemesidir TBK 183 206 maddelerinde düzenlenen borç ilişkilerinde taraf değişiklikleri ile ilgili davalar genel bilgiler açıklama ve örneklerle çalışmaya alınmış olup güncel ve yeni tarihli Yargıtay kararları ile araştırılmıştır