Yargıtay Uygulamasında Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Pazarlamacılık Sözleşmesi Evde Hizmet Sözleşmesi Eser Sözleşmesi Yayım Sözleşmesi — Filiz Berberoğlu Yenipınar

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 9 KISALTMALAR 15 TÜRK BORÇLAR KANUNU İKİNCİ AYIRIM Pazarlamacılık Sözleşmesi Tanımı ve kurulması 17 Tanımı Madde 448 17 Açıklamalı Örnekler 17 Kurulması Madde 449 25 Açıklamalı Örnekler 25 Pazarlamacının yükümlülük ve yetkİlerİ 26 Yükümlülüklerİ Madde 450 26 Açıklamalı Örnekler 26 Garantİ Madde 451 29 Açıklamalı Örnekler 29 III Yetkİlerİ Madde 452 40 Açıklamalı Örnekler 41 İşverenİn özel yükümlülüklerİ 44 Faalİyet alanı Madde 453 44 Açıklamalı Örnekler 45 Ücret 62 Genel olarak Madde 454 62 Açıklamalı Örnekler 62 Komİsyon Madde 455 64 Açıklamalı Örnekler 65 Pazarlama faalİyetİnİn engellenmesİ Madde 456 65 Açıklamalı Örnekler 66 İçindekiler 10 III Harcamalar Madde 457 73 Açıklamalı Örnekler 73 Hapİs hakkı Madde 458 78 Açıklamalı Örnekler 78 Sona ermesİ 79 Özel fesİh süresİ Madde 459 79 Açıklamalı Örnekler 80 Özel sonuçlar Madde 460 88 Açıklamalı Örnekler 88 ÜÇÜNCÜ AYIRIM Evde Hizmet Sözleşmesi A Tanımı ve çalışma koşulları 95 Tanımı Madde 461 95 Açıklamalı Örnekler 95 Çalışma koşullarının bİldİrİlmesİ Madde 462 102 Açıklamalı Örnekler 103 III İşçİnİn özel borçları 118 İşİn yapılması Madde 463 118 Açıklamalı Örnekler 119 Malzeme ve İş araçları Madde 464 122 Açıklamalı Örnekler 122 İşverenİn özel borçları 129 Ürünün kabulü Madde 465 129 Açıklamalı Örnekler 129 Ücret 131 Ödenmesİ Madde 466 131 Açıklamalı Örnekler 131 Çalışmanın engellenmesİ hâlİnde Madde 467 140 Açıklamalı Örnekler 140 Sona ermesİ Madde 468 150 Açıklamalı Örnekler 150 İçindekiler 11 Genel hükümlerİn uygulanması Madde 469 154 Açıklamalı Örnekler 154 YEDİNCİ BÖLÜM Eser Sözleşmesi Tanımı Madde 470 162 Açıklamalı Örnekler 162 Hükümlerİ 177 Yüklenİcİnİn borçları 177 Genel olarak Madde 471 177 Açıklamalı Örnekler 178 Malzeme bakımından Madde 472 196 Açıklamalı Örnekler 196 İşe başlama ve yürütme Madde 473 206 Açıklamalı Örnekler 207 Ayıp sebebİyle sorumluluk 212 Ayıbın belİrlenmesİ Madde 474 212 Açıklamalı Örnekler 213 İşsahİbİnİn seçİmlİk hakları Madde 475 221 Açıklamalı Örnekler 221 İşsahİbİnİn sorumluluğu Madde 476 231 Açıklamalı Örnekler 231 Eserİn kabulü Madde 477 237 Açıklamalı Örnekler 237 Zamanaşımı Madde 478 244 Açıklamalı Örnekler 244 İşsahİbİnİn borçları 249 Bedelİn muaccelİyetİ Madde 479 249 Açıklamalı Örnekler 249 Bedel 255 Götürü bedel Madde 480 255 Açıklamalı Örnekler 255 İçindekiler 12 Değere göre bedel Madde 481 266 Açıklamalı Örnekler 266 Sözleşmenİn sona ermesİ 278 Yaklaşık bedelİn aşılması Madde 482 278 Açıklamalı Örnekler 278 Eserİn yok olması Madde 483 280 Açıklamalı Örnekler 280 III Tazmİnat karşılığı fesİh Madde 484 283 Açıklamalı Örnekler 283 İşsahİbİ yüzünden İfanın İmkânsızlaşması Madde 485 287 Açıklamalı Örnekler 287 Yüklenİcİnİn ölümü veya yeteneğİnİ kaybetmesİ Madde 486 294 Açıklamalı Örnekler 294 SEKİZİNCİ BÖLÜM Yayım Sözleşmesi Tanımı Madde 487 307 Açıklamalı Örnekler 307 Şeklİ Madde 488 311 Açıklamalı Örnekler 311 Hükümlerİ 313 Yayımlatma hakkının geçİşİ ve sorumluluk Madde 489 313 Açıklamalı Örnekler 313 Yayımlatanın tasarruf hakkı Madde 490 315 Açıklamalı Örnekler 315 III Basım sayısı ve baskı adedİnİn belİrlenmesİ Madde 491 318 Açıklamalı Örnekler 318 Çoğaltma ve dağıtım Madde 492 321 Düzeltme ve İyİleştİrme Madde 493 321 Açıklamalı Örnekler 322 Bİrarada basım ve ayrı ayrı yayım Madde 494 323 Açıklamalı Örnekler 323 İçindekiler 13 VII Çevİrİ hakkı Madde 495 330 Açıklamalı Örnekler 330 VIII Bedel İsteme hakkı 335 Bedelİn belİrlenmesİ Madde 496 335 Açıklamalı Örnekler 335 Bedelİn ödenme zamanı satış hesapları ve bedelsİz alma hakkı Madde 497 336 Açıklamalı Örnekler 337 Sona ermesİ 337 Eserİn yok olması Madde 498 337 Açıklamalı Örnekler 338 Basılanın yok olması Madde 499 341 Açıklamalı Örnekler 341 III Kİşİsel sebeplerle sona ermesİ Madde 500 343 Açıklamalı Örnekler 344 Sİparİş üzerİne yayım sözleşmesİ Madde 501 346 Açıklamalı Örnekler 346

Kitabın Açıklaması Bu çalışma içtihatlı mevzuat incelemesidir TBK 448 522 maddelerinde düzenlenen pazarlamacılık Sözleşmesi vd ile ilgili genel bilgiler açıklama ve örneklerle çalışmaya alınmış güncel ve yeni tarihli Yargıtay kararları ile araştırılmıştır

Bu çalışma içtihatlı mevzuat incelemesidir TBK 448 522 maddelerinde düzenlenen Pazarlamacılık Sözleşmesi vd ile ilgili genel bilgiler açıklama ve örneklerle çalışmaya alınmış güncel ve yeni tarihli Yargıtay kararları ile araştırılmıştır Çalışmadan Özetler Bilindiği üzere pazarlamacılık sözleşmesi hukukumuza 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile girmiştir Türk Borçlar Kanunun Hizmet Sözleşmesi başlıklı altıncı bölümünün ikinci ayrımında yer alan pazarlamacılık sözleşmesi kanunun 448 maddesinde pazarlamacının sürekli olarak bir ticari işletme sahibi işveren hesabına ve işletmesinin dışında her türlü işlemin yapılmasına aracılık etmeyi veya yazılı anlaşma varsa bu anlaşmada belirtilen işlemleri yapmayı işletme sahibi işverenin de buna karşılık ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme şeklinde tanımlanmış ve devamı maddelerde de sözleşmenin unsurları tarafların hak ve borçlarına ilişkin düzenlemeler yer almıştır Pazarlamacılık sözleşmesinin 448 maddesinde verilen tanımından hareketle unsurları Ticari işletmenin varlığı ve bu işletmeyi işleten kişiye tacire bağlı olmak Başkası adına iş görmek Süreklilik Faaliyetlerini ticari işletmenin dışında yerine getirme Ücret karşılığı faaliyet göstermek şeklinde sıralanabilir Pazarlamacılık sözleşmesi hizmet sözleşmelerinin genel hizmet sözleşmesi olan birinci ayrımından hemen sonra düzenlemiştir Buradan Kanun Koyucu nun pazarlamacılık sözleşmesini hizmet sözleşmesinin bir türü olarak kabul ettiği sonucuna varabiliriz Gerekçe de de bu husus açık olarak belirtilmiş ve bu sözleşmenin hizmet sözleşmesinin özel bir türü olduğu ifade edilmiştir Kaldı ki TBK nın 469 Maddesinde de göre pazarlamacılık sözleşmesine ilişkin hüküm bulunmayan hâllerde hizmet sözleşmesinin genel hükümleri uygulanacağı hüküm altına alınmıştır Dolayısıyla bir sözleşmenin pazarlamacılık sözleşmesi olarak kabul edilebilmesi için tanımında yer alan unsurların yanında Türk Borçlar Kanununun 393 maddesinde düzenlenen hizmet sözleşmesine ilişkin unsurlarının da mevcudiyeti aranacaktır Türk Borçlar Kanununun 393 maddesinde hizmet sözleşmesi işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır Bu düzenlemeden de anlaşıldığı üzere ücret iş görme emek ve bağımlılık hizmet sözleşmesinin belirleyici unsurlarıdır Hizmet sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden ayırt etmeye yarayan en önemli ölçüt bağımlılık unsurunun bulunup bulunmadığıdır Çünkü sözleşmenin ücret ve işgörme unsurları işgörmeyi konu edinen diğer sözleşmelerde de çoğu zaman bulunmaktadır Dolayısıyla iş sözleşmesini konusu çalışma emek olan diğer sözleşme tiplerinden ayırt etmek bağımlılık unsuru sayesinde mümkün olmaktadır Şayet çalışan kimsenin işverene bağımlı olarak çalışması söz konusu değilse aralarındaki ilişkinin bir iş ilişkisi olduğundan bahsedilemez Başka bir deyişle bağımlılık unsuru ihtiva etmeyen bir iş görme sözleşmesi iş hukuku anlamında iş sözleşmesi olarak nitelendirilemez Reisoğlu Seza Hizmet Akdi Ankara 1968 s 38 Nitekim konusu işgörme olan eser sözleşmelerinde işverenin verdiği emir ve talimatlar genellikle edim sonucuna yöneliktir Taraflar sözleşmenin yapılmasından sonra bağımsız bir ilişki içindedirler ve önemli olan işin bitirilmesidir Bu süreç içinde çalışan kişiler çalışma şekli ve sürelerini iş sahibinden bağımsız olarak kendileri belirlemektedir Oysa ki iş sözleşmesinde işçi işin bitip bitmemesinden sorumlu tutulmaksızın doğrudan işverenin emir ve talimatı doğrultusunda çalışmak zorundadır Şu halde iş ve sosyal güvenlik mevzuatının temel ölçütü hizmet sözleşmesi olmakta işçi ve sigortalı kavramları da kural olarak bu sözleşmeye göre çalışanları kapsamaktadır Hizmet sözleşmesinin belirleyici unsuru olan bağımlılık çalışanın iş ve sosyal güvenlik hukuku anlamında işçi sayılıp sayılmadığının belirlenmesi açısından temel bir ilkeye dönüşmüştür Genel anlamıyla bağımlılık işçinin belirli veya belirsiz bir süre içerisinde işverenin talimatlarına göre ve onun denetimine bağlı olarak çalışmasını ifade eder Bağımlılık ekonomik ve kişisel bağımlılık olarak ikiye ayrılmaktadır Günümüzde artık ekonomik bağımlılığın işçi açısından önemini yitirmesi nedeniyle buradaki bağımlılığın ekonomik bağımlılık değil işçinin işverene kişisel bağımlılığı olduğu kabul edilmelidir GÜZEL A Fabrikadan İnternete İşçi Kavramı ve Özellikle Hizmet Sözleşmesinin Bağımlılık Unsuru Üzerine Bir Deneme Prof Dr Kemal Oğuzman a Armağan Ankara 1997 s 91 Kişisel bağımlılık iki yönlü bir anlam içerir Birincisi işverenin yönetim hakkıdır İşveren yönetim hakkını işçiye işin yürütülmesine ilişkin emir ve talimat vererek kullanır Bir başka ifadeyle işçi işin yerine getirilmesi sırasında verdiği emirler direktifler gözetim kontrol ve hatta cezalan dırma yetkisiyle donatılmış olan işverenin otoritesi altındadır Hizmet sözleşmesinde işçi işin yapılması sırasında işverene tabi ve onun emir ve talimatla rına bağlı olduğu ve denetlendiği için bağımlıdır Bu bağımlılık her an ve her durumda çalışanı denet leme veya buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan nitelikte bir bağımlı lıktır Bağımlılık unsurunun ikinci boyutu ise işçi ile ilgili olup işçinin işverenin emir ve talimatlarına uyma yükümlülüğü biçiminde somutlaşır İşçi işverenin işin yapılması ve işyerinin düzeni ile ilgili talimatlarına uymak zorundadır ve bu hizmet sözleşmesinden kaynaklanan temel bir borçtur Bunun doğal sonucu olarak eğer çalışanın işverenin emir ve talimatlarına uyma yükümlülüğü yoksa ya da işin görülmesi sırasında talimatlara uyması gerekli değilse bu çalışma ilişkisi iş sözleşmesinin konusunu teşkil etmeyecektir Ancak günümüzde yeni teknolojilere dayalı istihdamın yaygınlık ka zanması düzensiz ya da atipik istihdamın yaygınlaşması bağımlılık unsurunun bulunup bulunmadığının tespitini güçleştirmektedir Geleneksel anlamı yetersiz kalan kişisel bağımlılığı tanımlamak için işçinin işverene ait iş veya hizmet organizasyonu içinde yer alıp almadığı çalışma saatlerinin kesin veya esnek biçimde belirlenmiş olması işin yapılacağı yerin açık veya genel olarak belirlenmiş olması iş araçlarının dokümantasyonunun sağlanmış olması gibi ek ölçütlerin getirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır Bu ölçütler içinde kişisel bağımlılığın tamamlanması ve daha da belirginleştirilmesi bakımından özellikle işçinin işverene ait iş ya da hizmet organizasyonu içinde yer alıp almadığının belirlenmesi önem taşımaktadır Ancak belirtmek gerekir ki işverenin organizasyonunda yer alsa bile kendisine ait müşterisi olan karar verme özgürlüğü olan kendi işletmesinin riskini taşıyan kişiler işveren ile sürekli ilişki içinde bulunsalar bile iş sözleşmesine göre çalışmazlar SÜZEK S İş Hukuku 12 Bası İstanbul s 253 Bu eserin hazırlanmasında büyük özveride bulunarak yardımlarını esirgemeyen Sn Alihan YENİPINAR a en içten duygularımla minnet ve şükranlarımı sunarım Eserin basımını üstlenen Platon Yayınevi çalışanlarına ve emeği geçenlere çok teşekkür ederim Filiz BERBEROĞLU YENİPINAR

Bu çalışma içtihatlı mevzuat incelemesidir TBK 448 522 maddelerinde düzenlenen Pazarlamacılık Sözleşmesi vd ile ilgili genel bilgiler açıklama ve örneklerle çalışmaya alınmış güncel ve yeni tarihli Yargıtay kararları ile araştırılmıştır