Yaşadığımız Sefalet

André Gorz yeni bir yüzyıla girdiğimiz şu günlerde bizlere yaşadığımız gündelik kâbuslardan çıkış kapılarını göstermeye devam ediyor Bu yeni kitabında önceki eserlerinde ele aldığı düşünceleri daha da olgunlaştırıyor ve kölesi olduğumuz çalışma dan kurtulmanın yollarına işaret ediyor Çalışma yaratıcılığı ifade eden ontolojik felsefi anlamından tamamen kopmuştur ve bugünkü anlamı yalnızca bir işe sahip olmaktır Dahası içinde bulunduğumuz bu dönemde çalışma ile yaşamlarımız arasındaki mesafe giderek açılmaktadır Sahip olunan iş toplumsal kimliği oluşturma işlevini yitirmektedir Maddi olmayan entelektüel üretimle birlikte çalışma zamanı emeğin ölçütü olmaktan çıkmış toplumsal zenginlik o günden beri çalışma süresinden bağımsız dağıtılır hale gelmiş değer yasası geçerliğini yitirmiştir Diğer yandan işsizlik büyüyen bir sorundur bırakın geleceği bugününden bile endişe duyanlar hızla artmaktadır İnsani yaşam standardına uygun bir gelir sağlayan kalıcı işler sadece bir avuç seçkine nasip olmaktadır Büyük çoğunluk ise ya geçici olarak ya da ara sıra iş bulabilmektedir Geçmişte bir ütopya olarak görülen boş zaman kavramına yakınlaşıldığı yanılsamasını yaratan bu durumun yaşamsal ihtiyaçları karşılayacak kalıcı bir gelirden yoksun olanlar açısından boş zaman ya da yaratıcı faaliyet zamanı terimleriyle ifade edilmesi mümkün değildir İşin önemi yok yeter ki ay sonunda maaş ödensin denen günler gerilerde kalmıştır artık söylenen tek şey maaşın önemi yok yeter ki bir işimiz olsun Oysa sosyal haklar ve düzenli gelir gibi yaşamsal ihtiyaçlar hâlâ tam günlük işe bağlıdır İşte Gorz tam bu noktada insanca yaşama hakkını vazgeçilmez ve devredilmez bir hak olarak savunmakta ve çalışma yı iktisadileştirilmiş zihniyetten koparmanın yolları üzerinde düşünmektedir Bir işe sahip ayrıcalıklılardan beklenen şey de değişmiştir artık Ne bir bandın parçası olması ne de yalnızca kendi işini yapması beklenmektedir çalışan kişiden şirketle özdeşleşmesi istenir ruhunu benliğini şirkete katması İnsanı tüm etkinliklerin hayatı kazanma araçları olarak değerlendirildiği bir çalışanlar toplumuyla bütünleşmeye zorlayan bu anlayış umutsuz uyumsuz sersemlemiş bireyler üretmeye devam etmektedir André Gorz yeterli ve düzenli bir gelir hakkının sürekli ve düzenli bir işe bağlı olmaktan kurtarılması gereği üzerinde dururken diğer yandan da iktisadın ve çalışma nın öne çıktığı bir sosyalizm tahayyülü yerine insani ve etik değerleri işbirliği kurumlarını esas alan yani öteki kaygısı nı ötekine özen gösterme yi temel alan bir sosyalizmin imkânlarını tartışmaktadır