Yaşayan Alevilik — Piri Er

Adı Yaşayan Alevilik olmakla birlikte değişen bir Alevilikten söz ederek başlamak istiyorum kitabın sunuş bölümüne Anadolu Aleviliği dinamik yapısı gereği değişmekte ve de yer yer dönüşmekte olan bir inançtır Bu değişimin kimi boyutları kendi doğası gereği yaşanırken kimi boyutları Alevilere yönelik asimilasyon çalışmalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır Yaşanan değişimleri kısaca başlıklar halinde şu şekilde sıralamak mümkündür Aleviler diyor ki Köylüydük kentli olduk Türkiyeliydik Avrupalı olduk değiştik Dedelere bağlıydık örgüt liderlerine bağlandık değiştik Ocaklara bağlıydık cem evlerine derneklere vakıflara bağlandık değiştik El ele el hakka diyor pire mürşide bağlanıyorduk dernekten vakıfa vakıftan federasyona bağlandık değiştik Pire mürşide yürüttüğü hizmet karşılığı hakullah veriyorduk dedeler sömürücü deyip hakullah vermemeye başladık köylerimizden kovduk değiştik Sünni anlayışa göre İslam dışıydık kimi Alevi vakıflarının bünyesinde Alevi İslam Din Hizmetleri Başkanlığı kuruldu değiştik Enel Hak der Hakkı insanda görürdük erenlerimiz tahta kılıçlıydı insanı incitmezdik insana kıydık değiştik Tek eşliydik yoldan olanla evlenirdik boşanmak düşkünlüktü tek eşliliği ilkel bulduk yoldan olmayanla evlendik boşanmayı hak bildik düştük değiştik Tarikten geçiyorduk Aleviler ağaca tapıyor demesinler diye pençeden geçmeye başladık değiştik Cemin yapılacağını hizmet sahibi peyik duyururdu cep telefonundan mesaj internetten e mail atar faceboktan tivitırdan duyuru yapar olduk değiştik Dede zakir geleneği hafızasında taşıyordu önlerine rahle üstüne kitap yazılı doküman internet bilgisi koyduk değiştik Eşikteki de bir döşekteki de der cemde herkesin eşit olduğunu söyler makama hürmeten dedemizin altına döşek serip eline niyaz ederdik yeni cem evlerimizde döşek yerine cami minberi gibi ayrılmış mekanlar yaptık dedeyi talipten ayırdık eli yerine halıya kilime niyaz etmeye başladık değiştik Ocak zakirini dinliyorduk cem evi aşıklarını sanatçıları dinler olduk değiştik Az perdeli uzun saplı dede bağlaması çalıyorduk çok perdeli kısa saplı bağlama çalmaya başladık değiştik Semah döner sema bilmezdik semahımızın ortasına Mevlevi semazen yerleştirdik değiştik Çerağ uyandırıyor yağlar mumlar yakıyorduk ampullü lambalara döndük değiştik Köyde cemdeyken evlerimizi bekleyen hizmet sahibi bekçilerimiz vardı kentte evimizi yoldan olmayan komşumuza emanet edip ceme gider olduk değiştik Musahibi olmayana hizmet yürüttürmezdik ikrar vermemiş küçük çocuklara hizmet yürüttürmeye başladık değiştik Cemlerde diz üstü bütün gece oturur hizmet yürütürdük sandalyeye oturarak seyrettiğimiz cemlere iki saat dahi dayanamaz olduk değiştik Birbirini bilen talipten rızalık alırken birbirini tanımayan cem evi cemaatinin Allah eyvallah ına razı geldik değiştik Cemlerde dedenin yanında ana bacı otururdu kadın erkek yan yanaydık kadın erkek ayrı kapılardan cem evlerine girmeye ayrı yerlerde oturmaya başladık değiştik Dar düşkünlük kaktı mahkemelere düştük değiştik Düşkünler şaşkınlar ceme alınmazdı örgüt liderlerimiz birbirine küstü düştü değiştik Ceme getirilip işaretini görmeden tığlatmadığımız kemikleri ve derisini de sırladığımız kurban yerine görmediğimiz kurbanları vekaleten kestirmeye başladık değiştik Rızalık alınıp destur verilmeden bir lokması dahi yenmeyen kurbandan kurban sahibi dahi bilinmeyen tabldot lokmalar yemeye başladık değiştik Dem alıyor dolu dualıyorduk kola fanta içmeye içki günah demeye başladık değiştik İftar sahur nedir bilmez oruç açardık beş yıldızlı otellerde devlet protokolüne iftar yemekleri vermeye başladık değiştik Aşuremizi dedemizin okuduğu gülbanklar eşliğinde kara kazanın başında geleneğe uygun pratiklerle pişirir ve dağıtırdık yemek firmalarına yaptırdığımız aşureleri kağıt tabaklarda toplulu

1964 yılında Sivas Divriği Gökçebel köyünde doğan Piri ER Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Halkbilim Anabilim Dalından 1988 yılında mezun olmuştur 1988 yılında Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Başkanlığı nda Folklor Araştırmacısı olarak çalışmaya başlamış 2003 yılında Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü nde Gelenek Görenek İnançlar Şube Müdürü olmuştur 32 yıllık çalışma yaşamını 2021 yılında emekli olarak tamamlamıştır Anadolu Aleviliğinin geleneksel boyutu üzerinde ağırlıklı olarak çalışmalarını yürüten yazarın bu konuda yayımlanmış makale ve bildirileri yanında üç de kitabı bulunmaktadır img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Bu eser Aleviliği tarihsel bir inanç sistemi olmanın ötesinde yaşayan bir kültür ve değerler bütünü olarak ele alır Alevi öğretisinin temel kavramlarını ritüellerini ve felsefi altyapısını sade ve anlaşılır bir dille açıklarken toplumsal kültürel ve inanç boyutlarını birlikte değerlendirir Hem araştırmacılar hem de konuya ilgi duyan okurlar için yol gösterici bir kaynak niteliğindedir