Yeni Anayasa Cumhurbaşkanlığı Sistemi Yeni Türkiye

Türkiye de alternatif hükümet sistemi tartışmaları uzun yıllar önce başlamış olmasına rağmen 2007 yılında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimi ve hemen akabinde Anayasa Mahkemesi nce verilen 367 Kararı belirleyici olmuştur Bu andan itibaren yapılan anayasa değişiklikleri mevcut krizi çözmeye yeterli olmuş ise de 2014 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimi sonrasında fiiliyatta oluşan yeni durum uygulanmakta olan parlamenter sistemin özünden sapmalara yol açmıştır Nihayetinde bütün bu tartışmalara 15 Temmuz FETÖ darbe girişimi sonrasında Yenikapı ruhuyla bir araya gelen ve yeni hükümet sisteminin tasarlayıcıları olan Ak Parti ve MHP birlikte son vermiştir Her iki partinin de desteğiyle 21 Ocak 2017 tarihinde meclise sunulan anayasa değişiklik paketinde temelde başkanlık sistemi üzerinde yükselen Türkiye ye özgü yeni bir hükümet sistemi dizayn edilmiştir Parlamenter sistemin ortaya koyduğu olumsuz performansın ortadan kaldırılması ve siyasi istikrarın sürdürülebilir olmasını önceleyen yeni sistem meclisten geçerek 16 Nisan 2017 tarihindeki referandumla halk tarafından kabul edilmiştir Tüm bu süreçlerin ayrıntılı bir şekilde ele alındığı çalışmada 2007 Anayasa değişikliği sonrasında başlayan tartışmalardan sistemin tam manasıyla uygulandığı 24 Haziran sonrasına kadar hükümet sistemi üzerine yapılan tartışmalara geniş yer verilmiştir Bu kapsamda cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin yasama yürütme ve yargı erkleri üzerindeki etkileri ile devletin idari yapısında meydana gelen değişim ve dönüşüm de ayrıca incelenmiştir Nihayetinde yeni hükümet sisteminin uygulamadaki birinci yılında ortaya çıkan sorunlar ve çözüm önerileri objektif bir şekilde değerlendirilerek güncel sistem tartışmalarına ışık tutacak bir eser ortaya koyulmuştur

Kurumsal değişim ve yeni kurallar siyasî hayatın şekillenmesinde dönüştürücü etkilere sahiptir 2017 Anayasa değişiklikleri yalnızca kurumsal bir değişim getirmemekte kapsamlı bir reform sürecini ve yeni bir siyaset tarzını da zorunlu kılmaktadır Bu kapsamlı değişimi demokratik temelde gerçekleştirebilmek Türkiye nin en büyük kazanımı olacaktır Bu özlü çalışmada Haluk Alkan Yasama Yürütme ve Yargı fonksiyonu açısından Cumhurbaşkanlığı sistemini 1982 Anayasasının eski çerçevesi Türk siyasî sisteminin gelişimi ve dünya örnekleri ışığında analiz ediyor Yeni hükümet sistemine yönelik denge denetleme kilitlenmeyi önleyici mekanizmalar ve otoriterleşme açısından eleştirileri de değerlendiren Alkan geçiş sürecini yeni siyaset tarzını muhtemel ihtiyaçlar ile sıkıntıları ele alarak öneriler sunuyor

Türkiye 1961 yılından itibaren darbe anayasalarıyla yönetilmektedir Türkiye nin önemli siyasetçileri Alpaslan Türkeş Süleyman Demirel Necmeddin Erbakan Turgut Özal sistemdeki tıkanıklıkları aşmak için Başkanlık sistemini önermişlerdir Fransa da 15 anayasa yürürlükte olduğu halde Türkiye de değişim talepleri vesayet engeline takıldığı için hala darbe anayasası yürürlüktedir 2010 yılında yapılan geniş kapsamlı değişiklik de sorunu çözememiştir Cumhurbaşkanlığı paketi bizatihi darbe anayasalarının ürettiği krizlere son verme fırsatı vermektedir Anayasada değişiklik yapmak için üçte iki 367 referanduma götürmek için beşte iki 330 oy gerektiği için değişiklik teklifine itiraz edenlerle destekleyenler arasında yoğun bir tartışma ve müzakere süreci yaşanmıştır TBMM medeniyet köklerine dayanarak büyük bir özgüven içinde Cumhurbaşkanlığı Sistemini kabul ederek referanduma götürme kararı almıştır Bu kitap mecliste yapılan ve sabahlara kadar süren müzakerelerde anayasa değişikliğine yapılan itirazlara cevaplardan oluşmaktadır Meclisteki yaşadığımız bu tartışmaları referandumda nihai kararı verecek olan milletimize aktarmayı görev biliyorum Cumhurbaşkanlığı sistemi muhalefet partilerinin iddialarının aksine rejim değişikliği değil model değişikliğinden ibarettir Gerçekte parlamenter sistemle uzaktan yakından ilgisi olmayan yasama yürütme ve yargı erklerine vasi atayan ucube bir vesayet sistemi yerine halkın egemenliğini esas alan bir yönetim biçimi tercih edilmiştir Bu anayasa değişikliği sistemi önemli ölçüde rahatlatacak olsa da baştan sona yeni bir Anayasa en büyük dileğimizdir

1 Yönetim İhtiyacı 2 Devlet Yönetim Biçimleri 3 Başkanlık Sistemi 4 Yarı Başkanlık Sistemi 5 Parlamenter Sistem 6 Mutlakiyetten Cumhuriyete 7 Türkiye de Başkanlık Sistemi Tartışmaları 8 Türkiye de Yarı Başkanlık Sistemine Geçiş 9 R Tayyip Erdoğan ın Belediye Başkanlığı ndan Devlet Başkanlığına Giden Yolu 10 Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi 11 Cumhurbaşkanı Sistemi İle Başkanlık Sisteminin Karşılaştırılması 12 Başkanlık Sistemi Türk Demokrasisini Geliştirebilir Mi 13 Yorumlara Giriş 14 Düşünce Hürriyeti 15 Hangi Ülkede Uygulanan Başkanlık Sistemi 16 Türk Usulü Başkanlık Sistemi 17 Cumhurbaşkanları nın Hastalığı 18 Sorumsuz Cumhurbaşkanlığı 19 R Tayyip Erdoğan ın Milleti Başkanlığa Hazırlaması 20 Türkiye de Partiler BirbirineBenzer 21 Seçilmiş Diktatör Olur Mu 22 Başkanlık Sistemine Neden Karşıyım

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile öncelikle Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi ve Cumhurbaşkanının anayasal yetkilerini yönetsel geleneğe göre sembolik olarak kabul edilmesi gereken kullanmak istemesiyle oluşan yönetsel sıkıntıların önüne geçilmek istenmiştir Ayrıca Türkiye de kronikleşmiş hantal merkezi yönetim yapısının değişmesi ve vesayet bürokrasisinin önünün kesilmesinin planlandığı söylenebilir Peki bu sistem değişikliği kamu yönetiminin işleyişinde öngörülen iyileşmeleri sağlayabilecek mi Bunu ancak uygulamalar neticesinde zaman bizlere gösterecektir Ancak burada vurgulanması gereken husus asıl önemli olanın kamu bürokrasisinin iyileştirilmesi ve kamu kurumlarının performansının yönetilebilir olmasıdır Türk Kamu Yönetimi nde öne çıkan yönetsel sorunların başında idari olarak aşırı denebilecek sıkı bir merkezi hükümet sisteminin olması ve kamu kurumlarının performansının denetlenemiyor olması gelmektedir Bu perspektifte yeni sistem değişikliği ile yetkileri merkezi olarak kullanmak isteyen bir hükümet modeli etkili olamayacaktır Aynı zamanda kamu kurumlarının yapmaları gereken işler bakımından performanslarının denetlenmesi için öncelikle objektif ölçüt ve göstergelerin belirlenmesi ve sıkı bir kontrol mekanizması için karşılıklı öğrenme sürecinin esas olacağı bir denetim modelinin geliştirilmesi gerekmektedir