Yüksek Gerilim İzolatörleri — İrfan Güney Selim Ay

1 Gerilim Kademeleri2 İzolatörlerin Tipleri3 İzolatör Deneyleri4 Fazlararası Tutucu5 Korona Halkası6 Polimer Kaplama Malzemeleri7 İzolatörlerde Kirlenmeye İlişkin Kavramlar8 İzolatörler İle İlişkili Çeşitli Hesaplamalar9 İzolatörlerin Montajı ve Bakımı

1 Gerilim Kademeleri 2 İzolatörlerin Tipleri 3 İzolatör Deneyleri 4 Fazlararası Tutucu 5 Korona Halkası 6 Polimer Kaplama Malzemeleri 7 İzolatörlerde Kirlenmeye İlişkin Kavramlar 8 İzolatörler İle İlişkili Çeşitli Hesaplamalar 9 İzolatörlerin Montajı ve Bakımı

ÖNSÖZ Enerji iletim sistemleri enerji u retim sistemleri santraller ile enerji dağıtım sistemleri mesken ve sanayi yu kleri arasındaki bağlantıları gerçekleştirmektedir Ülkemizdeki enerji iletiminde kullanılan gerilim seviyeleri 154 kV ve 400 kV dur 66 kV luk hatların ise çoğu 33 kV a dönu ştu ru ldu ğu için Tu rkiye genelinde az miktarda 66 kV luk hat kalmıştır 36 34 5 kV ve daha du şu k gerilimli hatlar ise enerji dağıtım hatlarıdır Ülkemizde enerji iletim sistemleri ile ilgili kamu kuruluşu olan Tu rkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi nin TEİAŞ en son 2018 yıl sonu verilerine göre u lkemizdeki 154 kV luk ve 400 kV luk enerji iletim hava hatlarının uzunlukları sırasıyla 44 369 km ve 23 159 km dir 154 kV luk direklerin toplam sayısı 99 558 400 kV luk direklerin toplam sayısı ise 52 794 du r 154 kV luk 621 merkezde toplam 1432 adet transformatör bulunmaktadır ve toplam kurulu gu ç 100 685 MW dır 400 kV luk 108 merkezde toplam 353 adet transformatör bulunmaktadır ve toplam kurulu gu ç 70 652 MW dır 2020 Aralık sonu itibariyle u lkemizin toplam santral kurulu gu cu 94 801 MW ve toplam elektrik enerjisi u retimi 305 168 GWh dir Enerji iletiminin çok bu yu k bir bölu mu hava hatları ile yapılmaktadır Hava hatlarının u ç temel bileşeni ise direkler temel ile birlikte iletkenler ve izolatörlerdir İzolatörler hava hatlarının birim yapım maliyeti TL km içinde oldukça önemli bir paya sahiptir bu pay gerilim seviyesine direğin geometrisine demet iletken sayısına bölgenin topoğrafik ve meteorolojik özelliklerine bağlı olarak değişebilmektedir Devreye alınan iletim hava hatlarının yıllık bakım maliyeti içinde de izolatörlerin payı oldukça yu ksektir Yu ksek gerilim izolatörleri konusu elektrik enerji gu ç sistemleri ve yu ksek gerilim tekniği kitaplarında bölu m chapter veya alt bölu m olarak yer almaktadır İngilizce literatu rde izolatör başlıklı çok az sayıda kitap bulunmaktadır Looms 1990 Gorur et al 1999 Vosloo et al 2004 Richardson 2011 Papailiou Schmuck 2013 Tu rkçe literatu rde ise hiç yoktur Toplam altı bölu mden oluşan kitapta hem enerji iletim hem de enerji dağıtım hava hatlarının çok önemli bileşenleri olan izolatörler çeşitli yönlerden ayrıntılı olarak incelenmiştir Kitap Tu rkçe literatu rde izolatörler ile ilgili boşluğu doldurması malzeme test proje tasarım ve işletme konularını bir bu tu n olarak kapsaması du şu nu lerek hazırlanmıştır Yu ksek Lisans ve Doktora tez danışmanımız olan bugu ne kadar bilgilerinden ve önerilerinden her zaman yararlandığımız İTÜ Elektrik Elektronik Faku ltesi öğretim u yelerinden değerli hocamız Prof Dr Nesrin TARKAN a teşekku r etmeyi bir borç biliriz Kitabın Elektrik Mu hendisliği Bölu mlerindeki öğrencilere Elektrik Elektronik Mu hendisliği Bölu mlerindeki öğrencilere ve izolatörler konusunda çalışan mu hendislere teknik elemanlara yararlı olmasını dileriz 1 Şubat 2021 İrfan GÜNEY Selim AY E posta irfan guney acibadem edu tr E posta selimay yildiz edu tr

Enerji iletim sistemleri enerji u retim sistemleri santraller ile enerji dağıtım sistemleri mesken ve sanayi yu kleri arasındaki bağlantıları gerçekleştirmektedir Ülkemizdeki enerji iletiminde kullanılan gerilim seviyeleri 154 kV ve 400 kV dur 66 kV luk hatların ise çoğu 33 kV a dönu ştu ru ldu ğu için Tu rkiye genelinde az miktarda 66 kV luk hat kalmıştır 36 34 5 kV ve daha du şu k gerilimli hatlar ise enerji dağıtım hatlarıdır Ülkemizde enerji iletim sistemleri ile ilgili kamu kuruluşu olan Tu rkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi nin TEİAŞ en son 2018 yıl sonu verilerine göre u lkemizdeki 154 kV luk ve 400 kV luk enerji iletim hava hatlarının uzunlukları sırasıyla 44 369 km ve 23 159 km dir 154 kV luk direklerin toplam sayısı 99 558 400 kV luk direklerin toplam sayısı ise 52 794 du r 154 kV luk 621 merkezde toplam 1432 adet transformatör bulunmaktadır ve toplam kurulu gu ç 100 685 MW dır 400 kV luk 108 merkezde toplam 353 adet transformatör bulunmaktadır ve toplam kurulu gu ç 70 652 MW dır 2020 Aralık sonu itibariyle u lkemizin toplam santral kurulu gu cu 94 801 MW ve toplam elektrik enerjisi u retimi 305 168 GWh dir Enerji iletiminin çok bu yu k bir bölu mu hava hatları ile yapılmaktadır Hava hatlarının u ç temel bileşeni ise direkler temel ile birlikte iletkenler ve izolatörlerdir İzolatörler hava hatlarının birim yapım maliyeti TL km içinde oldukça önemli bir paya sahiptir bu pay gerilim seviyesine direğin geometrisine demet iletken sayısına bölgenin topoğrafik ve meteorolojik özelliklerine bağlı olarak değişebilmektedir Devreye alınan iletim hava hatlarının yıllık bakım maliyeti içinde de izolatörlerin payı oldukça yu ksektir Yu ksek gerilim izolatörleri konusu elektrik enerji gu ç sistemleri ve yu ksek gerilim tekniği kitaplarında bölu m chapter veya alt bölu m olarak yer almaktadır İngilizce literatu rde izolatör başlıklı çok az sayıda kitap bulunmaktadır Looms 1990 Gorur et al 1999 Vosloo et al 2004 Richardson 2011 Papailiou Schmuck 2013 Tu rkçe literatu rde ise hiç yoktur Toplam altı bölu mden oluşan kitapta hem enerji iletim hem de enerji dağıtım hava hatlarının çok önemli bileşenleri olan izolatörler çeşitli yönlerden ayrıntılı olarak incelenmiştir Kitap Tu rkçe literatu rde izolatörler ile ilgili boşluğu doldurması malzeme test proje tasarım ve işletme konularını bir bu tu n olarak kapsaması du şu nu lerek hazırlanmıştır Yu ksek Lisans ve Doktora tez danışmanımız olan bugu ne kadar bilgilerinden ve önerilerinden her zaman yararlandığımız İTÜ Elektrik Elektronik Faku ltesi öğretim u yelerinden değerli hocamız Prof Dr Nesrin TARKAN a teşekku r etmeyi bir borç biliriz Kitabın Elektrik Mu hendisliği Bölu mlerindeki öğrencilere Elektrik Elektronik Mu hendisliği Bölu mlerindeki öğrencilere ve izolatörler konusunda çalışan mu hendislere teknik elemanlara yararlı olmasını dileriz İrfan GÜNEY Selim AY

1 Gerilim Kademeleri 2 İzolatörlerin Tipleri 3 İzolatör Deneyleri 4 Fazlararası Tutucu 5 Korona Halkası 6 Polimer Kaplama Malzemeleri 7 İzolatörlerde Kirlenmeye İlişkin Kavramlar 8 İzolatörler İle İlişkili Çeşitli Hesaplamalar 9 İzolatörlerin Montajı ve Bakımı