Yusuf Emiri — Kazım Köktekin

Çağatay Türkçesinin kurucularından ve klasik Çağatay şiirinin öncülerinden biri de Yusuf Emirî dir Ali Şir Nevâî 1400 1465 öncesi döneminin temsilcilerinden ve Sekkâkî Lutfi Atâî Hocendî Seyyid Ahmed Mirza Haydar Harezmî Yakînî Ahmedî ve Gedâî nin çağdaşı olarak da bildiğimiz Yusuf Emiri nin güçlü bir şair olma özelliğinin yanında manzum mensur karışık olarak yazdığı Beng ü Çagır adlı eserinden dolayı nasir olma özelliği de vardır O Türklük Bilgisi dünyasında Divan Deh name ve Bengü Çagır adlı eserleriyle bilinir Daha önce Deh name adlı eserini ele alıp değerlendirmeye çalıştığımız Yusuf Emirî nin elinizdeki bu çalışma ile Divan ını değerlendirmeye çalıştık Divan ın metnini hazırlarken bilinen ve elimizde olan İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü nde 2850 numarayla kayıtlı bir mecmua içindeki nüshası 163b 283b varaklar Ü1 ile yine aynı kütüphanenin aynı bölümünde bulunan ancak pek bilinmeyen 5452 numarayla kayıtlı bir mecmua içindeki 353b 405b varaklar nüshasından Ü2 yararlandık Çalışmanın Giriş inde Çağatay Türkçesi dönemi Yusuf Emirî nin hayatı eserleri divanının içeriği divanının söz varlığı gibi konular değerlendirilmeye çalışıldı İnceleme bölümünde Divan ın yazılış ve ses özellikleri Çağatay Türkçesi eserlerinin genel özellikleri ile hemen hemen aynı olmasından dolayı ses ve yazılış özellikleri üzerinde durulmadı sadece şekil bilgisi özellikleri ele alınıp değerlendirildi Metin bölümü yukarıda adı geçen iki nüshanın karşılaştırılmasıyla oluşturuldu Nüsha farkları sayfaların altında dipnot biçiminde okuyucuların dikkatine sunuldu Metin oluşturulurken Divan daki Farsça şiirlere yer verilmedi Ancak Farsça Türkçe karışık yazılmış şiirler metne dâhil edildi ve Farsça beyitlerin anlamları dipnotlarla verildi Çalışmanın Sözlük adını taşıyan üçüncü bölümü metinde geçen bütün kelimeleri içine alan sözlükten oluşmaktadır Divan da geçen her kelime madde başı olarak alınmıştır Ayrıca kelimelerin yer aldığı şiir beyit veya bent numaraları da gösterilmiştir Kullanım sıklığı az olan kelimelerle özel isim mahiyetinde olan kelimelerin geçtiği yerlerin tamamı gösterilirken üçten daha fazla kullanım sıklığı olan kelimelerin geçtikleri yerlerin tamamına çoğu zaman işaret edilmemiştir Son olarak şiir sayısı itibariyle diğer nüshadan Ü1 eksik olmasına rağmen çalışmanın hacmini daha fazla artırmama düşüncesiyle Divan ın İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü nde 5452 numara ile kayıtlı mecmuanın içinde bulunan nüshasının Ü2 tıpkı basımı çalışmanın sonuna koyulmuştur Çalışmadaki noksanlıkların hoş görüleceğini ümit ederken yapıcı tenkitler için şimdiden teşekkür ederim Ayrıca çalışmalarım sırasında zaman zaman görüş ve düşüncelerinden yararlandığım değerli hocam Doç Dr Turgut Karabey ile değerli meslektaşım Doç Dr Avni Gözütok a şükranlarımı arz ederim

Çağatay Türkçesinin kurucularından ve klasik Çağatay şiirinin öncülerinden biri de Yusuf Emirî dir Ali Şir Nevâî 1400 1465 öncesi döneminin temsilcilerinden ve Sekkâkî Lutfi Atâî Hocendî Seyyid Ahmed Mirza Haydar Harezmî Yakînî Ahmedî ve Gedâî nin çağdaşı olarak da bildiğimiz Yusuf Emiri nin güçlü bir şair olma özelliğinin yanında manzum mensur karışık olarak yazdığı Beng ü Çagır adlı eserinden dolayı nasir olma özelliği de vardır O Türklük Bilgisi dünyasında Divan Deh name ve Bengü Çagır adlı eserleriyle bilinir Daha önce Deh name adlı eserini ele alıp değerlendirmeye çalıştığımız Yusuf Emirî nin elinizdeki bu çalışma ile Divan ını değerlendirmeye çalıştık Divan ın metnini hazırlarken bilinen ve elimizde olan İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü nde 2850 numarayla kayıtlı bir mecmua içindeki nüshası 163b 283b varaklar Ü1 ile yine aynı kütüphanenin aynı bölümünde bulunan ancak pek bilinmeyen 5452 numarayla kayıtlı bir mecmua içindeki 353b 405b varaklar nüshasından Ü2 yararlandık Çalışmanın Giriş inde Çağatay Türkçesi dönemi Yusuf Emirî nin hayatı eserleri divanının içeriği divanının söz varlığı gibi konular değerlendirilmeye çalışıldı İnceleme bölümünde Divan ın yazılış ve ses özellikleri Çağatay Türkçesi eserlerinin genel özellikleri ile hemen hemen aynı olmasından dolayı ses ve yazılış özellikleri üzerinde durulmadı sadece şekil bilgisi özellikleri ele alınıp değerlendirildi Metin bölümü yukarıda adı geçen iki nüshanın karşılaştırılmasıyla oluşturuldu Nüsha farkları sayfaların altında dipnot biçiminde okuyucuların dikkatine sunuldu Metin oluşturulurken Divan daki Farsça şiirlere yer verilmedi Ancak Farsça Türkçe karışık yazılmış şiirler metne dâhil edildi ve Farsça beyitlerin anlamları dipnotlarla verildi Çalışmanın Sözlük adını taşıyan üçüncü bölümü metinde geçen bütün kelimeleri içine alan sözlükten oluşmaktadır Divan da geçen her kelime madde başı olarak alınmıştır Ayrıca kelimelerin yer aldığı şiir beyit veya bent numaraları da gösterilmiştir Kullanım sıklığı az olan kelimelerle özel isim mahiyetinde olan kelimelerin geçtiği yerlerin tamamı gösterilirken üçten daha fazla kullanım sıklığı olan kelimelerin geçtikleri yerlerin tamamına çoğu zaman işaret edilmemiştir Son olarak şiir sayısı itibariyle diğer nüshadan Ü1 eksik olmasına rağmen çalışmanın hacmini daha fazla artırmama düşüncesiyle Divan ın İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü nde 5452 numara ile kayıtlı mecmuanın içinde bulunan nüshasının Ü2 tıpkı basımı çalışmanın sonuna koyulmuştur Çalışmadaki noksanlıkların hoş görüleceğini ümit ederken yapıcı tenkitler için şimdiden teşekkür ederim Ayrıca çalışmalarım sırasında zaman zaman görüş ve düşüncelerinden yararlandığım değerli hocam Doç Dr Turgut Karabey ile değerli meslektaşım Doç Dr Avni Gözütok a şükranlarımı arz ederim

Çağatay Türkçesinin kurucularından ve klasik Çağatay şiirinin öncülerinden biri de Yusuf Emirî dir Ali Şir Nevâî 1400 1465 öncesi döneminin temsilcilerinden ve Sekkâkî Lutfi Atâî Hocendî Seyyid Ahmed Mirza Haydar Harezmî Yakînî Ahmedî ve Gedâî nin çağdaşı olarak da bildiğimiz Yusuf Emiri nin güçlü bir şair olma özelliğinin yanında manzum mensur karışık olarak yazdığı Beng ü Çagır adlı eserinden dolayı nasir olma özelliği de vardır O Türklük Bilgisi dünyasında Divan Deh name ve Bengü Çagır adlı eserleriyle bilinir Daha önce Deh name adlı eserini ele alıp değerlendirmeye çalıştığımız Yusuf Emirî nin elinizdeki bu çalışma ile Divan ını değerlendirmeye çalıştık Divan ın metnini hazırlarken bilinen ve elimizde olan İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü nde 2850 numarayla kayıtlı bir mecmua içindeki nüshası 163b 283b varaklar Ü1 ile yine aynı kütüphanenin aynı bölümünde bulunan ancak pek bilinmeyen 5452 numarayla kayıtlı bir mecmua içindeki 353b 405b varaklar nüshasından Ü2 yararlandık Çalışmanın Giriş inde Çağatay Türkçesi dönemi Yusuf Emirî nin hayatı eserleri divanının içeriği divanının söz varlığı gibi konular değerlendirilmeye çalışıldı İnceleme bölümünde Divan ın yazılış ve ses özellikleri Çağatay Türkçesi eserlerinin genel özellikleri ile hemen hemen aynı olmasından dolayı ses ve yazılış özellikleri üzerinde durulmadı sadece şekil bilgisi özellikleri ele alınıp değerlendirildi Metin bölümü yukarıda adı geçen iki nüshanın karşılaştırılmasıyla oluşturuldu Nüsha farkları sayfaların altında dipnot biçiminde okuyucuların dikkatine sunuldu Metin oluşturulurken Divan daki Farsça şiirlere yer verilmedi Ancak Farsça Türkçe karışık yazılmış şiirler metne dâhil edildi ve Farsça beyitlerin anlamları dipnotlarla verildi Çalışmanın Sözlük adını taşıyan üçüncü bölümü metinde geçen bütün kelimeleri içine alan sözlükten oluşmaktadır Divan da geçen her kelime madde başı olarak alınmıştır Ayrıca kelimelerin yer aldığı şiir beyit