Zaman İdesinin Tarihi — Henri Bergson

Zaman İdesinin Tarihi
Henri Bergsonİstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Zaman İdesinin Tarihi
Henri BergsonBergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz YAZAR HAKKINDA Henri Bergson analitik felsefe ve kıta felsefesinde yirminci yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş bir filozoftur 1859 da Paris te Polonya asıllı üst sınıf Yahudi bir ailede dünyaya geldi Çocukluğunda Londra da bulunduğu kısa bir dönem dışında hep Paris te yaşadı Genç yaşta matematiğe ilgi duyan Bergson daha sonra felsefe okumaya karar verdi Paris Üniversitesi nde Sorbonne felsefe öğrenimi gördü ve doktora yaptı ardından farklı kurumlarda ve Collège de France ta dersler verdi Bergson gerçekliği anlamlandırmada pozitivist akılcılığa karşı deneyim ve sezgiyi öne çıkarmasıyla tanındı Felsefe alanında metafizik epistemoloji ve estetiğe katkılarıyla anılan Bergson zaman üzerine yazdı yanı sıra hafıza özgürlük bilinç ve evrim konularıyla da ilgilendi 1918 de Fransız Akademisi ne kabul edildi 1927 de Nobel Edebiyat Ödülü ne 1930 da Fransa Şeref Nişanı na Légion d honneur layık görüldü Çalışmaları edebiyat psikoloji ve sosyoloji disiplinleri üzerinde etki yarattı ayrıca Maurice Merleau Ponty ve Gilles Deleuze gibi yirminci yüzyıl düşünürlerini de etkiledi Madde ve Bellek 1896 Gülme 1900 Yaratıcı Tekâmül 1907 Manevi Enerji 1919 Süre ve Eşzamanlılık 1922 ve Ahlak ile Dinin İki Kaynağı 1932 gibi eserleri felsefe klasikleri arasındadır Bergson 1941 de işgal altındaki Paris te öldü

İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz

İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ
çev. Nihan Çetinkaya
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz

İstanbul Bilgi Üniversitesi
çev. Çetinkaya, Nihan
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz

İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz

İstanbul Bilgi Üniv.Yayınları
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz Tanıtım Bülteninden

İstanbul Bilgi Üniv.Yayınları
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz Tanıtım Bülteninden

İstanbul Bilgi Üniversitesi
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz

İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle

İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
çev. Nihan Çetinkaya
Bergson un 20 yüzyılın başlangıcına damgasını vuracak olan şöhretinin hem tanığı hem de kaynağı olma ayrıcalığına sahip bu derslerin kayıtları bize göstermektedir ki daha o tarihte düşüncesinin belkemiğini oluşturan zamanı süre cinsinden açma fikri zihninde ilmek ilmek dokunmuştur Zira Charles Péguy un profesyonel stenografları tarafından kelimesi kelimesine kaydedilmek suretiyle Bergson un neredeyse canlı sözüne eşdeğer olarak günümüze aktarılan bu dersler 1907 yılında yayımlayacağı Yaratıcı Tekâmül kitabının dördüncü bölümünde kendi bakış açısıyla irdeleyeceği felsefe ya da daha doğru bir ifadeyle felsefi sistemler tarihinin bir eskizi niteliğinde olup Batı felsefe ve bilim tarihine kendi süre düşüncesi içerisinden Bergson un panoramik ve eleştirel bakışına dair bir ilk sunum olma özelliğini de taşımaktadır Elealı Zenon un sofizmiyle başlayıp Platon diyaloglarına ayırdığı titiz bir incelemenin ve Aristoteles te zaman mefhumuna ilişkin detaylı bir değerlendirmenin ardından yer verdiği Plotinos la Yunan düşünce tarihini kapatan Bergson buradan Rönesans Platoncularına geçiş yapar Giordano Bruno ve Cusalı Nicholas a uğrar Benedetti den Galileo Roberval Barrow ve Newton a metafizik tarihiyle bilimler tarihinin nasıl birbiri içine geçtiğini ortaya koyarak Descartes ve Leibniz in ardından Kant a kadar gelir Bergson a göre düşünce için esas olan kendimizi sezgisel bir gayret göstermek suretiyle düşünmek istediğimiz şeyin içinde konumlandırmak o şey hakkında dışarıdan edindiğimiz göru şler yerine o şeyle entelektüel bir sempati kurmak tır Peki bu mümkün müdür Bergson un bu soruya bu ders kapsamında verdiği cevabı şöyledir Varlıklar ve şeylerin birbirlerine göru ndu ğu nden çok daha az dışsal olduğu gösterilebilirse mu mku n olacaktır Bu önerme Newton un deterministik evreninin ve her ne kadar Newton a karşı görünse de onunla uyum içinde olan Einstein ın genel görelilik kuramının yanlışlığını ortaya koyan kuantum mekaniğine göz kırpar niteliğiyle güncelliğini korumaktadır Nihan Çetinkaya nın bu titiz çevirisine Oğuz Haşlakoğlu nun Türkçe baskı için kaleme aldığı önsöz eşlik ediyor İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Zaman İdesinin Tarihi nin felsefe tarihine önemli bir katkı olacağını düşünüyoruz img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img