Zamanın Görünen Yüzü Saatler — Kolektif

Yapı Kredi Vedat Nedim Tör Müzesinin yeni sergisi saatler konusuna odaklanıyor Müzedeki etnografya ve teknoloji sergi dizilerinin bir devamı olarak tasarlanan Zamanın Görünen Yüzü Saatler sergisi 13 Mart 28 Haziran 2009 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek Bu önemli sergiye kapsamlı bir sergi kitabı eşlik ediyor Kitapta uzmanların yazıları ve sergilenen eserler yer alıyor Tadımlık Takdim İlber Ortaylı Zaman insan düşüncesinin önemli sorunsallarından biri Bizim dışımızda zamanın varlığı ne biz o zamanın neresindeyiz onu nasıl algılıyoruz Zamandaki reformları bellibaşlı demir atmaları anlamak bir Hıristiyan için kolay O evrenin yaradılışını Kitabı Mukaddesteki nakle narratio göre tarihlendiriyor 18 yüzyıl başında kilise adamları dünyanın yaşının 6 000 yıl olduğunu söylerlerdi Müslümanlar ise vahye dayanan bir zaman anlayışına sahiptir Kaalû belâ Ezelden ebede giden kesin ölçüm vermeyen bir anlayış Saatler zaman ölçümündeki doğal bir değişim gözlemine yani güneşin hareketine daha doğrusu dünyanın güneş etrafındaki dönüşüne göre mi yoksa sabit bir dilimlemeye göre mi olacaktır Bütün bu hesaplamalar yoluyla önümüzde zamanı ölçmeye daha doğrusu demir alma noktasını tespit etmeye gayret eden zamanı mekanikleştiren evrensel sanatçılar var Saatçiler Saatçiler saat yapımcıları her şeyin üstünde hem içinde hem dışında sadece birbirleriyle anlaşabilen asırların yani zamanların ve mekânların içinde değişmeyen bir zümre 14 yüzyılın tamamı mekanik ilkelere dayanan saatlerinden geçen yüzyılın saatlerine hatta bu yüzyılın başındaki mekanik saatlere kadar hepsi aynı atölyenin usta ve çıraklarının eserleridir Bütün aydınlanma dönemi boyunca zaman boyutunun tartışılması niyedir Bazılarının iddia ettiği gibi endüstri çağına girdik de zaman kıymetlendi diye mi yoksa insanın varlığını bağladığı iki unsur olan zaman ve mekânı tartışmak zaten kaçınılmaz mıdır Rasyonalitenin ve teknolojide gelişme ve değişimin görüldüğü 17 ve 18 yüzyılların zaman konusunda antikitenin ve İslam Ortaçağının ileri sürdüğünden daha derin bir sorunsalla uğraştığı söylenebilir mi Bu bir yana Rönesans döneminin insanı hayran bırakan mekanik saatleri ya da aydınlanma çağı İsviçresi ile Jean Jacques Rousseauyu ve 16 Louisyi saatçiliğe sevk eden bu derin tartışma arasında nasıl bir bağ kurulabilir Zaman içindeki inkılap David Landesin meşhur kitabına verdiği isimle Revolution in Time bir zarurete dayanıyor Ama bu zaruret neden oluşuyor Hayatın işlerliği içindeki ilişkilerin umumileşmesi ile mi ortaya çıkıyor Ama bizzat saat denen aletin mükemmel olması için bu açıklama yeterli mi Niçin o dünyanın içindeki bazı ülkeler pek iyi saatler üretemiyorlar ya da niçin onların ürettiği saat en azından zaman devrimi yaşamıyor Zamanın ölçülmesi ile bir toplum hem tanınabilir hem tanınamaz ama bir toplumun zamanı nasıl ölçtüğünü de bilmek zorundayız 17 yüzyılın ünlü seyyahı Chardinin Asyada hiçbir hareket yoktur atalet vardır Avrupa ise hareketliliğin kıtasıdır sözüne rağmen Doğudaki mükemmel güneş saatlerini ve Ahmet Eflaki Dede ile benzerlerinin saatlerini nasıl izah edeceğiz Türkiye acaba en zengin saat koleksiyonuna mı sahip Cevap basit Hayır Ama hiç şüphesiz parça parça da olsa tüm renkleri temsil ediyor Türk toplumunda Tanzimat denen reformlar silsilesi hiç şüphesiz diplomatik idari askeri ve bahri alanlardan evvel zaman alanında gerçekleşmiştir Türk toplumunun güneş saatinden meridyenlere dayanan yerkürenin kendi etrafında dönüşüne dilimlenen saate geçişi zor ve uzun fakat kararlı olarak yaşanmıştır Alaturka saat ile Avrupadan gelen saat arasında bilinçli bir çifte kullanımın söz konusu olduğunu Şule Gürbüzün yazılarından anlıyoruz Gördüğümüz bir şey daha var saat yapım ve tamiri Avrupa ile sanki bir mücadele ve yarışma halinde zamanda devrim yapma birçok diğer toplumda olduğu gibi çabalı çileli yeni teknolojilere geçmek ise hiç kolay değil Bunu da diğer makalelerinde görüyoruz Olmayanlar bu b