Zamanın Toplumsal Gerçekliği — Ejder Okumuş

Zamanın toplumsal gerçekliğinin ele alınıp anlaşılmaya çalışıldığı bu kitapta toplumsal bir gerçeklik olarak zamanın insanlar için hayatî bir önem taşıdığı vurgusu öne çıkmaktadır Gerçekten de zaman sosyal hayatın ayrılmaz bir boyutudur Toplum zamanla o derece irtibatlıdır ki sadece değişim geçirirken zamansallık sergilemez toplumun zamansallığı toplumsal değişimle sınırlandırılamayacak derecede toplumla geniş boyutlarda ilintilidir Zaman toplum açısından sadece tarih ve değişim için değil durağanlık ve istikrar hatta düzen için de merkezî bir öneme sahiptir zamansal bir düzen olmaksızın toplumda düzen olması düşünülemez Demek ki zaman sosyal hayatımız için sadece süreç bakımından değil aynı zamanda düzen bakımından da önemlidir sadece değişim açısından değil aynı zamanda istikrar ve rutinizasyon açısından da gereklidir Çünkü zaman toplumun toplumsal hayatın kurucu unsurlarındandır Esasen zaman toplumun toplumsal hayatın yazgısıdır Toplum zaman içinde dünya zamanı içinde var olur varlığını sürdürür Toplumların medeniyetlerin ve kültürlerin bir zamansal kapasiteleri veya alanlarından bahsedilebilir Gerçekte toplumlar medeniyetler kültürler toplumsal varlıklar örneğin aileler dinî grup ve cemaatler siyasal gruplar ekonomik organizasyonlar uluslar meslek grupları vs hayatlarını sosyal zaman veya sosyo zamansal düzen içinde düzenlerler Görüldüğü gibi zaman toplumun varlığının ve dolayısıyla sosyal hayatın vazgeçilmez bir merkezî boyutunu teşkil etmektedir Sonuçta bütün toplumların ayırt edici yönleri onların kendi zamanlarında aranıp bulunabilir Bu böyledir çünkü her toplum kendi zamanını üreterek kendi zamanında yaşayarak ya da kendi zamanlarının hükmüne girerek varlığını sürdürür Kendi zamanını üretmeyen kendi zamansal evrenini meydana getirmeyen bir toplum başkalarının başka toplum veya devletlerin zamanlarında yaşamaya mahkûmdur