Zorla Yerleştirmeden Yerinden Etmeye

Ne yazık ki Türkiye de toplumun çoğunluğu geçmişinde göç ve yerleştirmeyle ilgili acılı anıları olsa da iskân kurumunun bugünkü dışa kapalı ve yabancı korkusuyla zedelenmiş arkaik anlayışını destekliyor Oysa bugünün mağdurları olan yabancıların mültecilerin sığınmacıların konumu ancak insan hakları fikrinin yaygın olarak benimsenmesi ve içselleştirilmesiyle iyileşebilir Aynı şekilde ne yazık ki kentlerde ve kırsal alanlarda yerinden edilenler ve kamulaştırma mağdurları adeta çoğunluğun sessizliğine muhataptırlar Toplum mühendisliği lafının sosyal bilimlerden günlük politikaya sirayet ettiği günümüzde bu mühendisliğin en etkili araçlarından olan iskân politikalarının pek az dikkat çekmesi pek az tartışılması çarpıcı bir çelişki Şehircilik ve nüfus çalışmalarının ülkemizdeki önemli ustalarından Sema Erder in kitabı bu tartışmayı açıyor Kitap aynı zamanda Türkiye nin tarihini iskân politikaları üzerinden okumamızı sağlıyor Türkiye Yunanistan Nüfus Mübadelesi Kürtler ve Aleviler in zorla yerleştirilmesi Ulus devletin yapıtaşı mahiyetindeki 1934 İskân Kanunu Yeni devletin kurucu unsuru olmaktan dış Türkler statüsüne Balkan göçmenleri Son şenlendirme uygulaması niteliğindeki 1974 Kıbrıs nüfus yerleştirmesi 1980 lerin ikinci yarısından sonra güvenlik amaçlı kitlesel sürgünler Osmanlı da iskân kurumunun oluşumundan Cumhuriyet dönemine yerleştirme ve göçertmenin etkili bir yönetim mekanizması olarak işletildiğini görüyoruz Erder günümüzdeki iskân anlayışını süreklilik ve değişim boyutlarıyla ele alırken gerek afetler gerek kamu yatırımları nedeniyle yerinden edilip mülksüzleştirilenlere de bakıyor ve yeni İskân Kanunu nun inşaat sektörünün kolaylaştırıcısı olma işlevine dikkat çekiyor