Zübdetüt Tevarih — Lokman Seyyid

Tarih sahasında kaleme aldığı eserlerle tanınan Seyyid Lokmân ö 1601 den sonra II Selim devrinde başladığı şehnâmecilik görevini 26 sene boyunca sürdürmüştür Şehnâme yazımına ilave olarak Topkapı Saray Kütüphanesi nde bulunan ve esas adı Zübdetü t Tevârîh olan Tûmâr ı Hümâyûn a bırakıldığı yerden devam etmesi emredilmiştir Bu emir üzerine Seyyid Lokmân vuku bulan olayları tespit ederek Tûmâr ı Hümâyûn a ilave etmeye başlamıştır Bu ilaveleri temize çektiği bir nüshayı Hoca Sâdeddin Efendi görerek beğendiğini ifade etmiş ve bir nüsha da kendisi için talep etmiştir Sâdeddin Efendi ye sunduğu ve Tûmâr ı Hümâyûn daki nesebnâme bölümünün son derece özet olarak yer aldığı bu nüshaya Seyyid Lokmân Mücmelü t Tûmâr adını vermiştir Seyyid Lokmân daha sonra nesebnâme bölümü de dâhil olmak üzere Tûmâr ı Hümâyûn un kitap formundaki versiyonlarını hazırlatmış bunlara saray nakkaşhanesinde yaptırdığı çok sayıda minyatürü ilave etmiş ve bu nüshaları Sultan III Murad Veziriazam Siyavuş Paşa ve Dârüssaâde Ağası Mehmed Ağa ya sunmuştur Tûmâr ı Hümâyûn gibi bu üç nüsha da yine Zübdetü t Tevârîh ismini taşımaktadır Seyyid Lokmân ın tomardaki Osmanlı tarihine hangi tarihten itibaren devam ettiği hususu Mücmelü t Tûmâr ın bir nüshasında kayıtlı bilgiden yola çıkılarak tespit edilmiştir Buna göre Kanûnî nin son yedi yılı ile II Selim ve III Murad dönemlerinin tamamını kapsayan Osmanlı tarihinin vekâyinâme üslubuyla yazılmış 35 yıllık bu çok önemli bölümü Seyyid Lokmân ın bizzat kendi kaleminden çıkmıştır Dr İbrahim Pazan tarafından yayına hazırlanan ve 1299 1595 yılları arasını kapsayan Zübdetü t Tevârîh için TSMK III Ahmed Kitaplığı 3599 numarada kayıtlı tomar şeklindeki nüsha esas alınmış ve yurtiçi ve yurt dışında tespit edilen diğer nüshalarla da edisyon kritik yapılmak suretiyle eserin tenkitli metni araştırmacıların istifadesine sunulmuştur